Ặt zư lâng padưr pa’xớc bh’rợ tr’nêng truyền thống, bơơn râu zooi zup âng trung tâm pachoom bh’rợ tr’nêng liêm chr’nắp lâng chấc lêy thị trường đoọng ha zâp bh’nơơn bh’rợ truyền thống đhị Hà Nội, ađhi amoó acoon cóh Mông Lềnh cóh chr’val Chế Cu Nha, chr’hoong k’coong ch’ngai Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái nắc bhrợ têng tổ taanh bhrợ n’đoóh a’doóh đhị vel đông đay. Zâp bh’nơơn pr’đươi taanh bhrợ nâu cắh mưy bhrợ têng cơnh cr’noọ âng ta’mooi câl đươi, nắc dzợ zúp đoọng ha bấc apêê ađhi amoó vêy pa’xoọng zên, zi’lấh đha’rứt. ta’lưm hơnh déh t’ngay truyền thống Hội liên hiệp pân’đil VN 20/10 lâng c’xêê bhrợtêng tu apêê đha’rứt, Chẻo Thu, PV Đài p’rá VN vêy bha ar x’rặ cơnh đâu, ahêê đương xâng:

Amoó Giàng Thị Mảy pấh bhrợ cóh tổ taanh n’đoóh a’doóh truyền thống cóh Chế Cu Nha tơợ bêl bhrợ padưr tước đâu. amoó Mảy đoọng năl, tơợ đợ bh’nơơn bh’rợ taanh bhrợ âng đay, amoó lâng bấc apêê ađhi amoó cóh chr’val nắc vêy zên bơơn pachô, tơợ 500 tước 3 ực 500 r’bhâu đồng nắc a’tếh, lấh mơ, vêy ađhi amoó bơơn bhrợ tước 5 ực đồng:

Bêl dzợ p’niên bơơn a’dích, amế pachoom đoọng taanh bhrợ. Tơợ t’ngay bhrợ padưr tổ taanh n’đoóh a’doóh truyền thống âng pân’đil Mông đhị chr’val Chế Cu Nha, acu nắc vêy pa’xoọng zên đoọng ha pr’loọng đông. Ooy đâu acu cung moon pachoom đoọng ha k’coon, cha’châu lêy zư padưr bh’rợ truyền thống âng manứih Mông nâu.

Tổ taanh bhrợ n’đoóh a’doóh truyền thống cóh chr’val Chế Cu Nha bhrợ padưr tơợ c’moo 2009 tước đâu nắc ơy vêy k’noọ 40 cha’nặc. đoọng zâp bh’nơơn pr’đươi âng tổ taanh bhrợ chô tước lâng ta’mooi, lấh mơ râu zooi zúp âng trung tâm zúp zooi pachoom bh’rợ tr’nêng liêm ta’níh Hà Nội, ooy đắh bhiệc câl pay, xay moon bh’nơơn pr’đươi, tổ taanh n’đoóh a’doóh dzợ pazưm lâng Trung tâm pachoom bh’rợ tr’nêng âng chr’hoong bhrợ zâp lớp đắh taanh bhrợ n’đoóh a’doóh, taanh khăn len đoọng ha pêê ađhi amoó, pấh bhrợ đhị 2, 3 hội chợ cóh Hà Nội đoọng p’cắh, xay moon bh’nơơn pr’đươi. Đh’rứah lâng kinh nghiệm ơy váih đắh bh’rợ taanh bhrợ, zâp apêê ađhi amoó pabhrợ cóh đâu nắc dzợ taluôn lêy cha’mêết, bhrợ pachoom, pa’chăm liêm lấh mơ, tu cơnh đâu nắc c’năl bh’rợ taanh bhrợ âng ađhi amoó ting t’ngay ting padưr lấh mơ. Zâp bh’nơơn bh’rợ âng apêê ađhi amoó bhrợ têng nắc râu pazưm bhrợ liêm choom âng zâp c’lâng taanh bhrợ, zâp pr’hoọm tr’ang liêm, pa’chăm bhrợ lalay cơnh âng manứih Mông Lềnh. Amoó Hờ Thị Dê, chủ nhiệm tổ taanh bhrợ nâu đoọng năl:

Tơợ c’moo 2009 bhrợ padưr, 1 tổ taanh n’đoÓh a’doóh truyền thống pân’đil Mông lâng 28 cha’nặc tước đâu nắc 37 cha’nặc. tơợ t’ngay váih tổ taanh bhrợ n’đoóh a’doóh truyền thống nâu nắc bấc apêê ađhi amoó cóh chr’val ơy vêy pa’xoọng zên đoọng ha pr’loọng đông. Zâp bh’nơơn bh’rợ tơợ tổ taanh bhrợ nâu nắc ơy bơơn bấc ngai năl tước. rơơm kiêng âng zi nắc vêy 1 đhị đợc bhrợ pậ zâp đoọng apêê ađhi amoó liêm buôn taanh bhrợ.

Xoọc đâu, lấh mơ đợ xa’nập truyền thống âng acoon cóh, zâp hội viên cóh tổ taanh Chế Cu Nha nắc ơy bhrợ têng 20 râu pr’đươi cơnh g’loọp tr’ơớih, đhr’nuum, chi’đhung, khăm pluum bàn, 2, 3 pr’đươi lưu niệm dzợ… zâp bh’nơơn pr’đươi liêm choom nắc bơơn thị trường, ta’moou lướt lêy chi’ớh kiêng đươi, lâng bhiệc bhrợ têng cóh tổ cung liêm buôn lấh mơ đoọng zư đợc bh’rợ truyền thống. tơợp c’moo đâu, tổ taanh bhrợ nắc ơy k’đươi 2, 3 hội viên pấh thi bh’nơơn bh’rợ liê choom dự án pa’xiêr đha’rứt đhị tỉnh Yên Bái. Bh’nơơn bh’rợ âng tổ nắc ơy bơơn ch’ner 1 đhị hội thi, bơơn pachô ch’ner k’noọ 100 ực đồng hadang pachô ooy zên, apêê đoọng nắc máy íh bhrợ đoọng ha tổ.

Xay moon ooy đắh chrooi đoọng âng tổ taanh bhrợ truyền thống chr’val Chế Cu Nha ooy đắh bh’rợ t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt lâng zư lêy bh’rợ truyền thống, t’coóh Trần Thị Nguyệt, phó chủ tịch Hội pân’đil chr’hoong Mù Cang Chải moon:

Tổ taanh bhrợ truyền thống nâu chrooi pa’xoọng zăng pậ đắh bhiệc bơơn pachô zên, zúp ađhi amoó têêm ngăn pr’ắt tr’mung. Râu chr’nắp bhlâng nắc zư lêy chr’nắp văn hoá acoon cóh Mông ooy bh’rợ taanh bhrợ truyền thống nâu. Ooy cr’chăl nâu a’tốh, azi nắc t’bhlâng chấc lêy năl thị trường, p’têết pazưm lâng bấc apêê câl pay bh’nơơn pr’đươi lâng padưr paliêm lấh mơ. Xang nặc tín chấp zâp đắh zên đoọng zúp apêê ađhi amoó bhrợ t’bhứah bh’rợ pa’câl. P’gít lêy bhrợ padưr pa’xớc thương hiệu taanh bhrợ đoọng bh’rợ truyền thống zư đợc liêm chr’nắp, lalay âng acoon cóh Mông. Cr’chăl nâu nắc t’moót pa’xoọng manứih pabhrợ đoọng bhrợ đoọng bhiệc bhrợ, t’bơơn zên đoọng ha pêê ađhi amoó.

Bhrợ padưr bh’rợ taanh dzặc n’đoóh a’doóh cơnh cóh chr’val Chế Cu Nha, chr’hoong k’coong ch’ngai Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái cắh nặc mưy zư đợc bh’rợ truyền thống acoon cóh, nắc dzợ zúp đoọng ha đhanuôr dưr zi’lấh đha’rứt, vêy choom bhrợ k’van./.

PHỤ NỮ MÔNG THOÁT NGHÈO TỪ NGHỀ THÊU, DỆT TRUYỀN THỐNG

 Duy trì và phát huy nghề truyền thống, được sự giúp đỡ của Trung tâm hỗ trợ dạy nghề nhân đạo và tìm kiếm thị trường cho các sản phẩm truyền thống tại Hà Nội,  chị em dân tộc Mông Lềnh ở xã Chế Cu Nha, huyện vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái đã thành lập tổ thêu dệt thổ cẩm ngay tại quê mình. Các sản phẩm thêu thổ cẩm truyền thống không chỉ đáp ứng nhu cầu của khách hàng, mà còn giúp nhiều chị em có thêm thu nhập, thoát nghèo.  

Chị Giàng Thị Mảy tham gia tổ thêu dệt thổ cẩm truyền thống ở Chế Cu Nha từ khi thành lập đến nay. Chị Mảy cho biết: Từ những sản phẩm thêu của mình, chị và nhiều chị em trong xã đã có thu nhập ổn định, từ 500 ngàn đến 3 triệu năm trăm ngàn đồng trở lên, đặc biệt  có chị còn có thu nhập 5.000.000 đồng:

          Băng tiếng Mông: “Lúc còn nhỏ được bà và mẹ dạy thêu thùa. Từ khi thành lập tổ thuê thổ cầm truyền thống của người phụ nữ Mông tại xã Chế Cu Nha, tôi  có thêm thu nhập cho gia đình. Qua đó tôi cũng cũng dạy cho các con, các cháu duy trì nghề truyền thống của người Mông mình,”

 Tổ thêu thổ cẩm truyền thống ở xã Chế Cu Nha thành lập từ năm 2009, đến nay đã có gần 40 hội viên. Để các sản phẩm của tổ thêu đến được với khách hàng, ngoài sự giúp đỡ của trung tâm Hỗ trợ dạy nghề nhân đạo Hà Nội, trong bao tiêu, giới thiệu sản phẩm; tổ thêu còn phối hợp với Trung tâm dạy nghề của huyện mở các lớp về thêu thổ cẩm, dệt khăn len cho chị em; tham gia một số hội chợ tại Hà Nội để quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Cùng với kinh nghiệm sẵn có về nghề thêu dệt, các hội viên luôn tìm hiểu, cải tiến hoa văn mẫu mã, nhờ thế mà trình độ thêu dệt của chị em ngày một nâng cao. Các sản phẩm thêu của chị em là sự kết hợp hài hoà giữa các đường nét, các màu sắc sáng, tối trên nền chủ đạo là màu chàm, tạo nên một bản sắc rất riêng của người Mông Lềnh. Chị Chị Hờ Thị Dê, chủ nhiệm tổ thêu cho biết:

Băng tiếng Mông: ‘Từ năm 2009 thành lập một tổ thêu thổ cẩm truyền thống phụ nữ Mông với 28 thành viên đến nay đã có 37 hội viên. Từ ngày có tổ thêu dệt thổ cầm truyền trống này nhiều chị em trong xã đã có thêm thu nhập cho gia đình.Các sản phẩm từ tổ thêu truyền thống đã được nhiều người biết đến. Mong muốn của chúng tôi là có một gian nhà to để đủ cho chị em đến thêu”

           Hiện nay, ngoài những váy áo truyền thống của dân tộc, các hội viên trong tổ thêu Chế Cu Nha đã sản xuất được 20 loại mặt hàng như vỏ gối, vỏ chăn, túi, khăn trải bàn, một số sản phẩm lưu niệm thổ cẩm…Các sản phẩm đạt chất lượng dần được thị trường, khách du lịch rất ưa chuộng và hoạt động của tổ đã có lợi nhuận để duy trì nghề truyền thống. Đầu năm nay, tổ thêu đã cử một số hội viên tham gia thi sản phẩm sáng tạo dự án giảm nghèo (WB) tại tỉnh Yên Bái. Sản phẩm của tổ đã đoạt giải nhất hội thi, kèm theo giải thưởng gần 100 triệu đồng quy ra hiện vật là máy khâu phục vụ cho tổ thêu. 

        Đánh giá về đóng góp của tổ thêu truyền thống xã Chế Cu Nha trong công tác xóa đói giảm nghèo và duy trì nghề truyền thống, bà Trần Thị Nguyệt, phó chủ tịch Hội phụ nữ huyện Mù Cang Chải nói:

          Băng: “ Tổ thêu dệt truyền thống này góp phần không nhỏ tăng thu nhập, giúp chị em ổn định đời sống. Cái quan trọng nhất là duy trì, bảo tồn giá trị văn hoá dân tộc Mông thông qua nghề thêu truyền thống này. Trong thời gian tới chúng tôi tiếp tục tăng cường tìm kiếm thị trường, liên kết với nhiều đối tác để tiêu thụ sản phẩm và cải tiến chất lượng sản phẩm. Tiếp tục tín chấp các nguồn vốn để giúp chị em mở rộng sản xuất kinh doanh. Trú trọng xây dựng khai thác phát triển thương hiệu thêu thổ cẩm để nghề truyền thống giữ được giá trị bản sắc riêng của vùng đồng bào dân tộc Mông. Bên cạnh đó là kết nạp thêm hội viên để tạo việc làm tăng thu nhập cho chị em”.

Phát huy nghề thêu dệt thổ cẩm như ở xã Chế Cu Nha, huyện vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái không chỉ lưu giữ được nghề truyền thống dân tộc, mà còn giúp người dân thoát đói vượt nghèo, có thê làm giàu./.