Coh pazêng t’ngay n’nâu, đhanuôr Cơ Tu coh da ding k’coong Trường Sơn bhui har pa bhlâng bêl dự án Trạm phát sóng tự động FM đhị da ding Quế ơy ta bhrợ têng xang lâng ơy ta đoọng pa bhrợ. Công trình n’nâu năc Đài P’rá Việt Nam bhrợ têng ơy ting đơơng âng p’rá âng Đảng, chr’va chr’đhô prang bhươl cr’noon ch’ngai bha dăh lâng p’rá âng đhanuôr Cơ Tu. Anoo Bh’riu Tranh ăt coh chr’val Dang, chr’hoong Tây Giang xay moon, pazêng c’moo đăn đâu, bơơn râu k’rang lêy âng Đảng lâng Nhà nước, bâc bh’rợ tr’nêng t’mêê ơy chô ooy da ding k’coong, căh muy bhrợ t’vaih k’bhộ ngăn đoọng ha đhanuôr da ding k’coong, năc pr’ăt tr’mông tinh thần âng đhanuôr acoon coh đhị da ding k’coong Trường Sơn ting t’ngay vêy ta ha dưr dal: “Xoọc đâu, bơơn Đảng, Nhà nước k’rang lêy bhrợ têng c’lâng p’rang năc vêy bâc râu tr’xăl t’mêê, vêy c’lâng bê tông tươc ooy pazêng bhươl cr’noon. T’piing lâng l’lăm ahay tr’xăl bâc pa bhlâng, cr’noọ bh’rợ âng manuyh Cơ Tu coh đâu vêy ta ha dưr dal. Hân đhơ dợ bâc râu zr’năh k’đhap năc bâc đhanuôr n’năl bhrợ cha. Bêl jeh k’ă năc đhanuôr doọ dợ chêêc pa dưah coh đong năc apêê đoo tươc ooy bệnh viện đoọng pa dưah.”

T’cooh Bh’riu Liếc, bêl ahay năc Bí thư Huyện uỷ Tây Giang, manuyh ăt đh’rưah lâng đhanuôr da ding k’coong Tây Giang tơợ pazêng t’ngay c’xêê zr’năh k’đhap xay moon, pazêng râu pa châng năc lứch căh mr’cơnh. Hân đhơ cơnh đêêc, vêy muy râu căh choom ng’xay moon năc da ding k’coong Quảng Nam moon zazum, chr’hoong Tây Giang moon la lay nâu cơy năc căh dợ cơnh ahay. Đợ điện, c’lâng, trường, trạm, vêy internet, sóng wifi vaih prang bhươl cr’noon ch’ngai bha dăh năc bhrợ ha zr’lụ da ding k’coong l’nguah la bang, zr’năh xr’dô ting t’ngay tr’xăl t’mêê. T’cooh Bh’riu Liếc xay moon, t’ngay t’mêê giải phóng, năc 100% đhanuôr coh da ding k’coong năc lứch ha ul đharựt, năc nâu cơy chr’hoong doọ dợ vêy pr’loọng đong ha ul; đợ pr’loọng đong đharựt công xiêr coh zập c’moo. Pr’ăt tr’mông vêy ta pa liêm pa crêê, pr’ăt tr’mông tinh thần âng đhanuôr ting t’ngay vêy ta ha dưr dal. Pazêng j’niêng cr’bưn căh liêm crêê coh pr’ăt tr’mông đhanuôr acoon coh công ta lơi; bh’rợ zư lêy văn hoá truyền thống vêy ta bhrợ k’rơ, pa dưr… T’cooh Bh’riu Liếc prá: “T’piing lâng 46 c’moo t’mêê giải phóng năc da ding k’coong nâu cơy tr’xăl k’rơ pa bhlâng. Bêl ahay coh zr’lụ n’nâu căh vêy c’lâng, căh vêy điện. Nâu cơy c’lâng p’rang tươc ooy 62/63 bhươl cr’noon; bhươl cr’noon năc lứch sạch liêm, pazêng acoon p’niên k’tưi năc vêy trường, vêy lớp, jeh k’ăy năc vêy bệnh viện. đhr’năng ha ul đharưt coh zr’lụ n’nâu bêl pac tỉnh năc 86,64% xoọc đâu xiêr dợ mơ 35%. Vêy bơơn râu đêêc năc đươi g’lêêh c’rơ âng Đảng lâng Nhà nước. Tơợ đêêc bh’rợ tr’zup tr’zooi, ăt mamông đh’rưah liêm crêê âng đhanuôr ting t’ngay liêm choom lâh mơ, tu cơnh đêêc coh xoọc đâu đhanuôr bhui har pa bhlâng, t’bhlâng bhrợ cha, k’coon ch’chau học hành liêm crêê, vêy cr’van cr’bhộ ha âu đơc.”

Tỉnh Quảng Nam vêy 9 chr’hoong da ding k’coong lâng k’dâng 330 r’bhâu cha năc manuyh, coh đêêc pazêng đhanuôr acoon coh pay lâh 9%, bâc bhlâng năc đhanuôr Cơ Tu, Cor, Giẻ- triêng, Xơ Đăng. L’lăm ahay, đhanuôr ăt mamông coh prang da ding k’coong, pr’ăt tr’mông đươi bâc ooy crâng k’coong, bhrợ ha rêê đhuốch, ta luôn tơơi ăt ooy lơơng, pr’ăt tr’mông năc căh nhâm mâng. Đoọng zup zooi đhanuôr ăt muy đhị, bhrợ cha, c’moo 2016, Tỉnh uỷ Quảng Nam bhrợ têng Đề án 05 ooy bh’rợ pa dưr kinh tế xã hội da ding k’coong pa têệt lâng c’lâng bh’rợ xay bhrợ muy bơr dự án ga măc n’đăh mặt t’ngay lơơp tỉnh Quảng Nam. Xoọc đâu coh 9 chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam, c’lâng p’rang ơy chô tươc ooy pazêng chr’val; lâh 80% c’lâng chô ooy bhươl cr’noon vêy ta bhrợ lâng bê tông, 98% đhanuôr bơơn đươi đác ch’ngaách; điện ang âng k’tiêc k’ruung năc chô ooy prang bhươl cr’noon ch’ngai bha dăh; trường học, trạm y tế vêy ta bhrợ prang zập ooy… crêê cơnh cr’noọ đươi dua âng đhanuôr. T’cooh Lê Duy Thắng, Phó Bí thư thường trực Huyện uỷ Đông Giang xay moon, đươi râu k’rang âng Đảng lâng Nhà nước, chr’năp bhlâng năc tơợ Đề án 05 vêy ta bhrợ t’vaih, pazêng chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam, coh đêêc vêy chr’hoong Đông Giang bơơn pa dưr pr’ăt tr’mông k’rơ lâh mơ: “Tơợ xang giải phóng tươc nâu cơy, pr’ăt tr’mông âng đhanuôr Đông Giang xoọc vêy ta ha dưr dal. Xoọc đâu, đợ pr’loọng đong đharựt âng chr’hoong dợ mơ 20%, zập c’moo xiêr mơ 5%. Ooy c’lâng p’rang vêy ta k’rong bhrợ liêm mâng. Tơợ đêêc, bhrợ đoọng ha Đông Giang ting t’ngay tr’xăl liêm pr’hay, t’bhlâng bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê lâng pa xiêr đharựt nhâm mâng.”

T’cooh Phan Việt Cường, Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Nam xay moon, tơợ muy tỉnh ăt coh c’bhuh đharựt pa bhlâng âng k’tiêc k’ruung, tươc nâu cơy Quảng Nam dưr vaih tỉnh dưr vaih z’zăng k’rơ âng miền Trung lâng ăt coh c’bhuh tỉnh, thành phố vêy chroi đoọng ooy ngân sách Trung ương. Coh cr’chăl ha y tỉnh Quảng Nam t’bhlâng xay bhrợ 3 bh’rợ bha lâng năc bhrợ têng c’lâng p’rang liêm lâng lâng pa dưr đô thị; đơơh loon ting xay bhrợ bh’rợ cách mạng công nghiệp g’luh thứ puôn pa têệt pa dưr c’rơ manuyh pa bhrợ liêm choom lâh mơ; pa liêm pa crêê môi trường k’rong bhrợ lâng tơợp bhrợ cha liêm choom lâh mơ. Đh’rưah lâng n’năc, tỉnh công t’bhlâng pa dưr kinh tế coh zr’lụ da ding k’coong, bhrợ t’vaih vaih k’rơ lâh mơ coh bh’rợ xay bhrợ c’bhuh dự án ga măc n’đăh mặt t’ngay lơơp âng tỉnh. Ting n’năc, năc k’rong pazêng c’rơ đoọng bhrợ têng c’lâng p’rang pa têệt bhlưa đồng bằng lâng da ding k’coong. Bhrợ têng liêm xang ra pặ đhị đhanuôr ăt mamông pa têệt lâng bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon lâng pa xiêr đharựt nhâm mâng. T’bhlâng pa dưr crâng pa bhrợ, crâng n’loong ga măc, pa dưr n’loong nguyên liệu, zơ nươu, sâm Ngọc Linh. Zup zooi bhrợ têng c’lâng p’rang, pa dưr pa zêng bhươl cr’noon bh’rợ tr’nêng. T’bhlâng pa dưr pazêng râu bh’rợ du lịch; pa têệt pa dưr du lịch bhlưa zr’lụ mặt t’ngay looh lâng zr’lụ mặt t’ngay lơơp. Pa dưr pazêng bh’rợ công nghiệp đươi dua ha bh’rợ pa bhrợ; t’bhlâng bhrợ pa dưr bh’nơơn bh’rợ la lay âng da ding k’coong. K’rang bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng, pa liêm pa crêê bh’rợ bhrợ cha, nhâm mâng bh’rợ tr’zup tr’zooi xã hội, pa dưr dal pr’ăt tr’mông đoọng ha đhanuôr. T’cooh Phan Việt Cường xay moon p’xoọng: “Năc ng’choom moon 46 c’moo ahay, lâng râu k’đhơợng xay, p’too moon âng Ban Chấp hành Trung ương, âng Bộ Chính trị lâng râu mr’cơnh cr’noọ xa nay âng đhanuôr, Quảng Nam năc ăt coh t’nooi 10 âng k’tiêc k’ruung ooy bh’rợ pa dưr kinh tế, văn hoá, xã hội lâng bơơn Trung ương xay moon dal bhlâng, vêy pr’đơợ dưr vaih k’rơ lâh mơ coh pazêng c’moo ha y.”

Lâng râu t’bhlâng âng chính quyền lâng râu mr’cơnh cr’noọ xa nay âng đhanuôr tơợ da ding k’coong tươc ooy xuôi, rơơm kiêng Quảng Nam, đhăm k’tiếc: Grơơ k’rơ l’lăm zâl arọp Mỹ nắc dưr vaih k’rơ lâh mơ dợ, dưr vaih đhị liêm choom ooy kinh tế bha lâng âng zr’lụ miền Trung- Tây Nguyên./.

Sức sống mới nơi đại ngàn Trường Sơn

                                 PV Minh Hoa/VOV-Miền Trung

  Trải dài những con đường về các huyện vùng cao của tỉnh Quảng Nam là những ngôi làng, khu tái định cư mới nổi bật giữa màu xanh của đại ngàn. Điện, đường, trường, trạm và mạng viễn thông …về tận thôn bản xa xôi đã làm đổi thay diện mạo của vùng núi xứ Quảng hôm nay. Những “khu phố giữa rừng” đang dần thu hẹp khoảng cách giữa miền xuôi với miền ngược. Cuộc sống ấm no, bà con vùng cao ngày càng biết ơn, nguyện một lòng theo Đảng theo Bác.

Những ngày này, bà con đồng bào Cơ Tu trên dãy Trường Sơn rất đỗi vui mừng khi dự án Trạm phát sóng tự động FM tại đỉnh Quế được khánh thành và đưa vào hoạt động. Công trình do Đài TNVN thực hiện đã góp phần đưa tiếng nói của Đảng, lan tỏa khắp các thôn bản xa xôi bằng chính ngôn ngữ của đồng bào Cơ Tu. Anh B’riu Tranh ở xã Dang, huyện Tây Giang tâm sự, những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và nhà nước, nhiều công trình mới đã về với vùng cao không chỉ đem lại cơm no, áo ấm cho người dân miền núi, mà đời sống tinh thần của bà con đồng bào các dân tộc thiểu số trên dãy Trường Sơn cũng ngày càng được nâng cao: “Giờ đây, được Đảng, nhà nước quan tâm đầu tư nên đường sá  có nhiều thay đổi, có đường bê tông hoá đến mọi thôn. So với trước đây thay đổi rất nhiều, ý thức của người Cơ Tu ở đây được nâng lên. Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng nhiều bà con đã biết làm ăn hơn. Khi ốm đau, bệnh tật bà con không còn tự chữa ở nhà nữa mà họ đến bệnh viện chữa trị.”

Ông B’riu Liếc, nguyên Bí thư Huyện ủy Tây Giang, người gắn bó với đồng bào vùng cao Tây Giang từ những ngày đầu gian khó bảo rằng, mọi sự so sánh đều là khập khiễng. Tuy nhiên, có một điều không thể phủ nhận là miền núi Quảng Nam nói chung, huyện vùng cao biên giới Tây Giang nói riêng nay đã khác xưa. Hệ thống điện, đường, trường, trạm, có internet, sóng wifi phủ sóng khắp các thôn bản xa xôi đã biến vùng đồi núi thâm u, nghèo khó ngày càng tươi mới. Ông B’riu Liếc bảo, ngày mới giải phóng, gần như 100% bà con vùng cao đều thuộc diện đói nghèo, thì nay cả huyện hầu như không còn hộ đói; tỷ lệ hộ nghèo cũng giảm đáng kể qua từng năm. Đời sống vật chất được cải thiện, đời sống tinh thần của bà con từng bước được nâng cao. Các hủ tục lạc hậu trong đời sống đồng bào, qua đó cũng giảm đáng kể; việc bảo tồn văn hóa truyền thống được chú trọng bảo tồn, phát huy…: Ông B'riu Liếc cho biết thêm: “So với cách đây 46 năm mới giải phóng thì miền núi hôm nay thay đổi cả một trời, một vực. Hồi xưa ở vùng này chưa có giao thông, chưa có điện. Bây giờ giao thông len lỏi đến 62/63 thôn; làng bản đều sạch sẽ, các cháu đều có trường, có lớp, ốm đau thì có bệnh viện, bệnh xá. Tỷ lệ đói nghèo ở vùng này khi chia tách tỉnh là 86,64% hiện giảm xuống còn 35%. Có được cái đó là nhờ công lao của Đảng và Nhà nước. Từ đó sự đùm bọc, giúp đỡ, gắn kết của bà con cũng ngày càng tốt hơn cho nên hiện nay bà con rất phấn khởi, lo làm ăn, con cháu học hành tốt rồi có của dành, của để.”

Tỉnh Quảng Nam có 9 huyện miền núi với khoảng 330 ngàn người, trong đó đồng bào các dân tộc thiểu số chiếm hơn 9%, chủ yếu là đồng bào Cơ Tu, Cor, Giẻ-triêng, Xơ Đăng. Trước đây, bà con sống rải rác trên sườn núi cao, tập quán sinh hoạt chủ yếu dựa vào tự nhiên, du canh-du cư, cuộc sống bấp bênh. Để giúp bà con “an cư, lập nghiệp”, năm 2016, Tỉnh ủy Quảng Nam ban hành Đề án 05 về phát triển kinh tế xã hội miền núi gắn với định hướng thực hiện một số dự án lớn tại vùng Tây tỉnh Quảng Nam. Hiện ở 9 huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam, đường giao thông đã về đến các xã; hơn 80% đường về thôn bản được bê tông hóa, 98% bà con được sử dụng nước hợp vệ sinh; điện lưới quốc gia thắp sáng khắp các thôn bản xa xôi; trường học, trạm y tế mọc lên khắp nơi…đáp ứng cơ bản những nhu cầu thiết yếu của người dân. Ông Lê Duy Thắng, Phó Bí thư thường trực Huyện ủy Đông Giang cho biết, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là từ Đề án 05 được ban hành, các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam, trong đó có huyện Đông Giang có cơ hội bứt phá vươn lên: “Từ sau giải phóng đến nay, đời sống vất chất, tinh thần của người dân Đông Giang đã được nâng cao. Hiện, tỷ lệ hộ nghèo của huyện còn khoảng 20%, Giảm bình quân hằng năm 5%. Về kết cấu hạ tầng được quan tâm đầu tư khá đồng bộ. Qua đó giúp cho Đông  Giang ngày càng thay đổi diện mạo, tập trung xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.”

Ông Phan Việt Cường, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam cho biết, từ một tỉnh nằm trong nhóm nghèo nhất nước, đến nay Quảng Nam đã trở thành tỉnh phát triển khá của miền Trung và nằm trong nhóm các tỉnh, thành phố có đóng góp ngân sách cho Trung ương. Trong giai đoạn sắp tới tỉnh Quảng Nam tập trung thực hiện 3 nhiệm vụ đột phá chiến lược là xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ và phát triển đô thị; chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; cải thiện môi trường đầu tư và khởi nghiệp đổi mới sáng taọ. Cùng với đó, tỉnh cũng sẽ tập trung phát triển kinh tế vùng trung du miền núi, tạo đột phá trong thực hiện các nhóm dự án lớn tại vùng Tây của tỉnh. Theo đó, sẽ huy động tối đa các nguồn lực để đầu tư kết cấu hạ tầng kết nối giữa đồng bằng và miền núi. Hoàn thành việc sắp xếp ổn định dân cư gắn với xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Tập trung phát triển rừng sản xuất, rừng gỗ lớn, phát triển cây nguyên liệu, dược liệu, sâm Ngọc Linh. Hỗ trợ đầu tư hạ tầng, khôi phục và phát triển các làng nghề. Khuyến khích phát triển các loại hình du lịch; liên kết phát triển du lịch giữa vùng đông và vùng tây. Phát triển các ngành công nghiệp phục vụ đầu ra cho sản xuất; từng bước xây dựng sản phẩm đặc trưng của miền núi. Quan tâm giải quyết việc làm, cải thiện sinh kế, đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Ông Phan Việt Cường cho biết thêm: “Có thể nói 46 năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của BCH Trung ương, của Bộ chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, Quảng Nam đã năm trong top 10 của cả nước về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và được Trung ương đánh giá rất cao, có tiềm năng phát triển trong những năm đến.”

Với quyết tâm của chính quyền và sự đồng lòng của người dân từ miền xuôi đến miền ngược, hy vọng Quảng Nam, mảnh đất “Trung dũng, kiên cường, đi đầu diệt Mỹ” tiếp tục bứt phá vươn lên trở thành điểm sáng, vùng kinh tế trọng điểm của khu vực miền Trung-Tây Nguyên./.