Đhanuôr lâng pr’zớc chắp dadêr!

Tơợ muy zr’lụ đhăm k’tiếc cắh vêy ngai bhrợ têng, bác phèn, nắc xoọc đâu prang zr’lụ Tứ giác Long Xuyên, cóh đêếc vêy chr’hoong Hòn Đất âng tỉnh Kiên Giang nắc tr’xăl bấc pa bhlâng, dưr váih đhăm k’tiếc liêm lâng dưr váih zr’lụ bhrợ têng ha roo chr’nắp pa bhlâng ang tỉnh Kiên Giang. Cóh đêếc chr’nắp bhlâng nắc chr’hoong Hòn Đất nắc dưr váih chr’hoong vêy đợ ch’néh ha roo bấc pa bhlâng cóh prang k’tiếc k’ruung hêê đợ mơ 1 ức tấn cóh muy c’moo. Cóh pazêng râu tr’xăl n’nắc, cắh choom cắh xay moon tước râu liêm choom âng bha nậ đác, chr’nắp bhlâng nắc zr’lụ ch’hooi đác Tuần Thống – T5 dzợ ng’đớc cơnh lơơng nắc zr’lụ z’roóh đác Võ Văn Kiệt, râu bh’rợ xay p’cắh g’léh c’rơ âng n’crool thủ tướng Võ Văn Kiệt lâng zr’lụ k’tiếc n’nâu. râu la liêm pr’hay âng k’tiếc, âng acoon manuýh tr’clai đh’rứah nắc dưr váih đhăm k’tiếc cắh choom đươi dua nâu cơy nắc dưr váih zr’lụ vêy pr’ắt tr’mông la liêm pr’hay pa bhlâng.

P’răng puýh cóh c’xêê 4 ha rặ cắh dzợ cơnh. chô lum lêy clung pa bhrợ Hòn Đất, đhị râu p’răng puýh cắh dzợ cơnh nắc dzợ bơơn xâng râu ch’ngaách dưr váih tơợ clung ruộng dưr chô, râu ch’ngaách tơợ pazêng z’roóh đác, t’bil phen âng đhăm k’tiếc n’nâu. c’moo 1997, z’roóh đác Tuần Thống- T5 n’nâu nắc vêy ta xăl đh’nớc nắc z’roóh đác Võ Văn Kiệt p’têết tước apêê chr’hoong Giang Thành, Kiên Lương, Hòn Đất lâng chr’hoong Tri Tôn tỉnh Kiên Giang nắc vêy ta bhrợ têng. nâu đoo nắc bh’rợ z’roóh đác vêy ta ch’mêết lêy lâng tơợ râu cr’noọ bh’rợ lâng p’too moon bhrợ têng trực tiếp âng n’crool Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nắc bh’rợ bha nậ đác ga mắc, k’rong pazêng c’rơ âng đhanuôr pếch z’roóh đác đoọng t’bil lơi râu k’duáh, t’bil phen đoọng ha prang zr’lụ Tứ giác Long Xuyên. Chr’nắp bhlâng nắc đoọng ha chr’hoong Hòn Đất, zr’lụ tr’nơớp âng z’roóh đác n’nâu. t’coóh Huỳnh Long Hải ắt cóh chr’val Bình Giang, chr’hoong Hòn Đất bhui har moon:

Tước nâu cơy nắc ng’choom la lua liêm choom. Pazêng c’lâng ch’hooi đác T5 n’nâu nắc lứch choom bhrợ 3 hân noo ha roo. Z’roóh đác 6 nắc bhrợ 3 hân noo, xang n’nắc bấc bhlâng nắc cóh 2 hân noo. Tơợ t’ngay n’nắc tước nâu cơy, đươi vêy z’roóh đác âng t’coóh Võ Văn Kiệt nắc ha dợ choom ch’hooi đác túh ooy biển Têy, đơơng âng đác ch’ngaách chô, đhanuôr cóh đâu nắc vêy râu cha lâng xoọc đâu moon za zum cóh đâu pr’ắt tr’mông zi z’zăng nhâm mâng.

Xoọc đâu, chr’hoong Hòn Đất ơy k’rong bhrợ pa liêm pazêng bha nậ đác, zr’lụ zâl đác k’rịa. Pazêng zr’lụ zâl đác k’rịa, ch’hooi đác túh ooy biển Tây p’têết lâng pazêng z’roóh đác ga mắc cơnh, z’roóh đác Võ Văn Kiệt, z’roóh đác Ba Thê, Nam Thái Sơn, z’roóh đác T5, T6… lâng pazêng zr’lụ bha nậ đác cóh cluung cấp 2 vêy ta bhrợ têng đhậu bhứah cóh prang k’ha riêng hecta. Nắc đươi vêy zr’lụ bha nậ đác n’nâu nắc la lua bhrợ ch’ngaách đoỌng ha zr’lụ k’tiếc n’nâu lâng pa liêm pa crêê đhăm k’tiếc phèn, ting chrooi đoọng ga mắc pa bhlâng ooy bh’rợ pa dưr kinh tế- xã hội âng vel đông dưr váih k’rơ. Tơợ muy zr’lụ k’tiếc vêy bấc phèn, nắc đhiệp bhrợ têng 1 hân noo ruộng cóh muy c’moo, đươi vêy đợ bha nậ đác n’nâu, nâu cơy pazêng đhăm chóh bhrợ cóh chr’hoong nắc lứch choom bhrợ têng tơợ 2- 3 hân noo cóh muy c’moo. Đợ ha roo bơơn pay pa chô lấh 7 tấn cóh muy hecta, đợ r’véh r’đoong, p’lêê p’coo nắc ting t’ngay vêy ta chóh bấc. tơợ c’moo 2010 tước nâu cơy, Hòn Đất nắc doọ vêy bấc đác k’rịa mót. Đươi vêy cơnh đêếc, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr công vêy ta ha dưr dal. Tơợ muy zr’lụ k’tiếc cắh choom bhrợ têng, Hòn Đất nắc dưr váih zr’lụ bêệt bhrợ ha roo pậ bhứah. Tu xang bêl bhrợ têng xang, lấh ooy bh’rợ ch’hooi đác túh đơớh, pa xiêr đhr’năng đác nong cóh zập c’moo, pazêng z’rốh đác nắc dzợ bhrợ bh’rợ t’bil k’dúah ha k’tiếc, ch’hooi đác phèn, pa liêm k’tiếc, bhrợ t’váih râu liêm choom âng ha roo bấc, đợ ha ha roo âng chr’hoong dưr váih bấc lấh mơ. t’coóh Giang Quang, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Hòn Đất đoọng năl:

Nâu cơy Hòn Đất doọ dzợ vêy đhăm k’tiếc ta lơi cắh choom đươi dua, nắc đhiệp vêy đhăm k’tiếc crâng cắh lấh liêm choom. Cr’noọ t’bhlâng bhrợ, Hòn Đất cắh dzợ bhrợ t’bhứah đoọng chóh bêết ha roo nắc t’bhlâng bhrợ pa dưr râu liêm choom âng đhăm xoọc ta bêết bhrợ, cắh muy bêết bhrợ ha roo nắc dzợ chóh bhrợ chr’nóh râu lơơng vêy chr’nắp dal đoọng pa dưr thu nhập ha đhanuôr.

Đh’rứah lâng bh’rợ k’rong bhrợ pazêng c’lâng ch’hooi đác cóh clung pa bhrợ, Hòn Đất t’bhlâng k’rong bhrợ pazêng bh’rợ ch’chóh b’bêết b’băn lâng xay moon khoa học kỹ thuật chr’nắp liêm đoọng ha đhanuôr. Tơợ c’moo 2010 tước nâu cơy, chr’hoong ơy bhrợ têng lấh 50 cơnh bh’rợ ch’chóh b’băn, cóh đêếc nắc bêết bhrợ ha roo ting cơnh xa nay clung bhrợ têng ga mắc bhứah, bhrợ têng ting cơnh xa nay liêm crêê Vietgap. Đhanuôr bhrợ têng ha rêê đhuốch âng Hòn Đất nắc bấc ngai dưr váih tỷ phú, tự bhrợ t’váih m’ma ha roo liêm chr’nắp đoọng pa câl ooy thị trường cóh tỉnh lâng ooy tỉnh n’lơơng. Ắt bhrợ ta luôn lâng ruộng tông, zay bhrợ têng lâng t’bhlâng chêếc n’năl cơnh bh’rợ bhrợ t’mêê nắc zập đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch cóh chr’hoong nắc ngoọ cơnh muy manuýh kỹ sư nông nghiệp. đươi vêy cơnh đêếc râu liêm choom âng ha roo nắc ta luôn bấc âng tỉnh. A noo Phạm Văn Linh ắt cóh cr’noon Tà Lóc, chr’val Sơn Kiên đoọng năl: pr’loọng đông a noo bhrợ têng lấh 150 hecta k’tiếc. pr’loọng đông công bấc lang manuýh bhrợ têng ruộng ha rêê. Nâu cơy nắc đhiệp lêy ooy t’nơơm ha roo a đoo n’năl đhr’năng dưr váih lâng h’cơnh bh’rợ bhr’lậ pa liêm bêl crêê pr’lúh âng t’nơơm ha roo. Cóh hân noo bhrợ têng ha ót ha pruốt 2013- 2014 đhanuôr chr’val Sơn Kiên nắc bơơn lấh 1 tấn cóh muy công bhrợ têng.

Pêê, puôn c’moo đăn đâu đhanuôr bhui har pa bhlâng. t’bhlâng ch’chóh b’bêết b’băn r’rơơi, ng’moon za zum cơnh c’moo đâu râu liêm choom bấc pa bhlâng, t’ping lâng pazêng c’moo l’lăm ahay đhanuôr cắh k’noọ c’moo đâu dưr váih bấc lấh mơ. đhanuôr nâu cơy ng’moon ooy bh’rợ chêếc n’năl ooy bh’rợ bhrợ têng, cắh cậ ooy chính sách pháp luật nắc công z’zăng n’năl gít, doọ lấh k’rang ooy xa nay bh’rợ n’nâu. Cóh bấc c’moo l’lăm ahay apêê đoo dzợ cắh năl cơnh bhrợ têng, ba bi cơnh nắc apêê đoo cắh n’năl bhơi n’nắc nắc n’hâu bhơi, nắc đươi dua z’nươu hân đoo đoọng p’răng bhơi n’nắc, cắh bh’rưy n’hâu, rầy n’hâu, nắc đoọng z’nươu hân đoo lêêng c’chêết nắc apêê đoo cắh lấh n’năl. Cóh cr’chăl ahay cắh lấh choom bơơn pay pa chô nắc tu bhơi lâng bh’rưy cắp cha bấc nắc nâu cơy apêê đoo ơy n’năl gít cơnh bhrợ têng.

Nắc zr’lụ bấc pa bhlâng đợ ha roo vêy ta bhrợ têng cóh prang k’tiếc k’ruung, cóh ha y đợ ha roo ch’néh, r’véh r’đoong âng chr’hoong Hòn Đất cắh muy dưr váih mơ 1 ức tấn cóh muy c’moo nắc dưr váih bấc lấh mơ dzợ tu đhăm bhrợ têng vêy ta pa liêm đoọng bhrợ têng nắc vêy ta bhrợ p’xoọng. bh’rợ ch’chóh b’bêết, b’băn âng Hòn Đất nắc dzợ k’rang, bhrợ têng cơnh ooy đoọng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr nhâm mâng lâng dưr váih lấh mơ dzợ. A noo Đào Xuân Nha, Trưởng phòng NN chr’hoong Hòn Đất đoọng năl:

Râu zr’nắh k’đháp bhlâng cóh xoọc đâu nắc chr’nắp lâng thị trường đương câl cắh nhâm mâng, nắc vêy bh’rợ xay moon, ta đang k’dua apêê doanh nghiệp trực tiếp đương câl đợ bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr. Nâu đoo nắc cr’noọ âng Hòn Đất t’bhlâng bhrợ.

Tơợ muy zr’lụ k’tiếc cắh vêy ngai bhrợ têng cóh pazêng c’xêê c’moo zâl arọp a bhuy, nâu cơy Hòn Đất nắc xăl ađay, k’tiếc liêm crêê lâng dưr vaíh nắc zr’lụ bêết bhrợ ha roo chr’nắp âng tỉnh Kiên Giang lâng nắc chr’hoong vêy đợ ha roo ch’néh bấc pa bhlâng cóh prang k’tiếc k’ruung hêê. Đhị râu tr’xăl n’nắc, cắh choom cắh xay moon tước râu liêm choom âng bha nậ đác, chr’nắp bhlâng nắc z’roóh đác Tuần Thống- T5, dzợ ng’đớc cơnh lơơng nắc z’roóh đác Võ Văn Kiệt, râu pr’đươi xay p’cắh g’léh c’rơ âng n’crool Thủ tướng Võ Văn Kiệt lâng đhăm k’tiếc cóh đâu. râu la liêm pr’hay âng k’tiếc, âng acoon manuýh tr’clai đh’rứah nắc dưr váih đhăm k’tiếc cắh choom đươi dua nâu cơy nắc dưr váih zr’lụ vêy pr’ắt tr’mông la liêm pr’hay pa bhlâng.