Bhiệc bhan bhuốih hânnoo nắc muy chr’nắp văn hoá liêm chr’nắp âng ma nuýh Dao. Nâu đoo nắc bhiệc bhan bơơn ma nuýh Dao zư đớc tợơ a hay lâng váih nắc chr’nắp văn hoá âng apêê, zước nhăn hânnoo chr’nóh chr’bếêt lâng rơơm kiêng vêy bơơn bh’nơơn dal, âng chô ch’na đh’nắh bấc zooi tr’mung tr’méh âng apêê tệêm ngăn, k’bhố ngăn lâng ha dưr lấh. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xâng bhiệc bhan đắh c’nắt t’rúih: “ Văn hoá zập acoon cóh a đhi noo” tuần nâu

(Nền nhạc)

        Bhiệc bhan bhuốih hânnoo âng acoon cóh Dao đhị Hà Giang bơơn ta bhrợ têng đhị tợơp hânnoo ha pruốt, bêl a pêê t’mêê cha tết xang lâng ra văng đoỌng ha hânnoo bhrợ têng t’mêê. Ma nuýh Dao buôn pay t’ngay Tỵ âng c’xêê 1 âm lịch zập c’moo đoọng bhrợ têng, zập ngai bhrợ bhiệc buốih cáih đoọng rơơm vêy bơơn muy c’moo đhí liêm cr’đơơng, boo liêm c’lâng, chr’nóh chr’bếêt liêm t’viêng lâng âng chô bịng zơng bịng đong.

        Zập pr’loọng đong ma nuýh Dao nắc k’đươi muy ch’nắc ting pấh bhiệc bhan zước nhăn chr’nóh chr’bếêt lâng râu pr’đoọng đoọng ha pr’loọng đong. Bha nuốih đoọng bhuốih dang crâng da ding lâng dang pleng nắc a tao pa cắh đoọng ha t’nơơm ha roo pậ pa bhlầng cóh vel vel, pazêng k’nuung ha roo chệên đoọm đấh đhị pazêng zr’lụ liêm bhlầng cóh ruộng, ha rếê lâng pazêng pr’đươi ơy đh’rứah lâng đhanuôr cóh pa bhrợ ta têng. Bha nuốih bhuốih pa zêng vêy: a vị đếêp, a tứch, a lắc… bơơn apêê pr’loọng đong chroi k’rong tợơ t’nợơp. Gọ a vị t’mêê bơơn zao đoọng pazêng pân đil tr’béch g’lăng ra văng bhrợ, n’jứah đheo, n’jứah đha hum. Xang nắc âng tước muy pr’loọng đong nắc pr’loọng bơơn ha roo, a bhoo bấc bhlầng đhị c’moo hay ơy ta chớih pay lalăm đếêc.

        Tợơ đấh ra diu, ma nuýh dzoọng bhuốih nắc ma nuýh tr’nợơp tước pr’loọng đong bơơn đhanuôr cóh vel k’đươi bhrợ c’la bhiệc bhan. Xang đếêc nắc bấc ơl đha đhâm c’mor, ma nuýh cóh vel đh’rứah tước bhrợ bhiệc bhan zước nhăn hânnoo chr’nóh chr’bếêt. Tước bêl bhuốih, 4 ch’nắc đha đhâm xập xa nập liêm pơng bha nuốih 4 đắh chô ooy zr’lụ bhuốih. Apêê đha đhâm ting pấh nắc ma nuýh acoon cóh Dao lâng zêng đha đhâm grơơ k’rơ.

        Bha nuốih đoọng bhuốih âng ma nuýh Dao nắc a tứch luộc, bánh chưng, bánh mật lâng zên bạc a bhuy, râu đâu nắc cung râu pa tếêt, ga bọ lâng pr’ắt tr’mung âng apêê. Lâng bhiệc chớih pay a tứch đoọng bhuốih nắc c’nắt bh’rợ chr’nắp bhlầng, lêy đoọng zập a tứch gôông lâng a tứch căn, lêy p’nong đơ liêm bhlầng đoọng pa cắh đắh n’đil lâng n’juýh. Bêl ra văng zập zềng bha nuốih, ma nuýh dzoọng bhuốih nắc tợơp bhuốih, k’cọh pleng k’tiếc nhăn đoọng đhí liêm cr’đơơng, boo liêm c’lâng, chr’nóh chr’bếêt liêm t’viêng lâng âng chô bịng zơng bịng đong; a coon cha châu học hành- pậ banh liêm ta níh,  zập đong k’bhố ngăn bhui har. Muy râu chr’nắp bhlầng nắc bele bhuốih vêy boóp gr’hoót âng đhanuôr vel bhươl lâng dang crâng da ding, dang pleng k’tiếc đắh bhiệc pazêng đhanuôr cóh vel nắc zư lêy crâng, pa zay pa bhrợ ta têng, pa dưr tr’mung tr’méh k’bhố ngăn bhui har, lơi râu j’niêng cr’bưn cắh liêm, râu bhrợ ha đhanuôr Dao ha ul cha đha rứt đh rắh.

        Ma nuýh Dao ta luôn tin đươi nắc lâng râu loom luônh liêm ta níh âng đay, pleng k’tiếc lâng apêê a bhô dang nắc cher đoọng ha pêê pazêng hânnoo ch’chóh b’bếêt âng chô bh’nơơn liêm dal. Lâng apêê, p’rơơm cóh loom ta luôn đớc cóh apêê a bhô dang lâng pleng k’tiếc, ha dang apêê lứch loom, bhuốih cáih ta níh đha nâng nắc zập râu a pêê kiêng zêng vêy bơơn ta bhrợ.

Cóh bhiệc bhan zước nhăn hânnoo chr’nóh chr’bếêt âng ma nuýh Dao cung vêy bấc bh’rợ văn hoá, văn nghệ ta bhrợ têng bhui har r’rộ r’răm. Apêê chr’ớh ty đanh a hay cơnh tr’glụ, tr’chụt, glâm còn. Bêl apêê dzoọng bhuốih xoọc bhrợ têng bhiệc âng đay nắc zập ngai zêng cha chay cắh đắh lệê, a xiu. Bêl apêê bhuốih xang nắc pa đhuônh bha nuốih lâng đoọng cha đắh lệê a xiu.

        Bhiệc bhan zước nhăn hânnoo chr’nóh chr’bếêt cắh muy âng đơơng chr’nắp zước râu pr’đoọng, đhí liêm cr’đơơng, boo liêm c’lâng, chr’nóh chr’bếêt liêm t’viêng lâng âng chô bịng zơng bịng đong nắc dzợ pr’đợơ đoọng zập ngai cóh vel đoàn kết, pa tếêt ga bọ lâng giao lưu đh’rứah./.