Tơợ bêl xơợng bhrợ bh’rợ xa nay tiêm chủng t’bhứah moọt c’moo 1985 tước nâu câi, đợ ta tiêm chủng cóh apêê chr’val âng tỉnh Quảng
N’đhơ cắh âi lứch t’ngay c’xêê âng cr’chăl cha groong cr’ay Bạch Hầu, n’đhơ cơnh đêếc apêê đhị ta tiêm chủng cóh vel 8B, chr’val Phước Lộc, chr’hoong Phước Sơn công dzợ da doóc ma mứch ma nứih tước tiêm. N’đhơ l’lăm đêếc, bh’rợ xay trúih p’too moon cơnh lâng bấc bh’rợ tơợ băng rôn, pa nô áp phích, tước loa phát thanh, n’đhơ nắc nhân viên y tế vel bhươl công âi đươi p’rá Bhnoong đoọng tước xay trúih. N’đhơ cơnh đêếc công cắh chô đơơng râu rí! Nắc đoo tu, c’lâng pr’chắp bhuốih cáih âng đha nuôr Bhnoong công dzợ ặt váih ha lêêng cóh a cọ a bốc âng bấc ngai đha nuôr Bhnoong cóh đâu. A moó Hồ Thị Nhung, nhân viên y tế vel bhươl chr’val Phước Lộc, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:
Apêê xay bhrợ bh’rợ tr’nêng lâng bh’rợ bhuốih cáih bêl jéh ca ay, ngai năl nắc lướt tước trạm zước z’nươu, bêl tr’nơợp p’too moon đha nuôr nắc lướt zấp zêng, ha dợ g’lúh t’tun nắc đhêêng vêy bơr pêê cha nắc a năm. Apêê đoo moon tiêm z’nươu ca ay luônh, ruốh p’lêê, ca ay bhr’loọng, tu cơnh đêếc apêê đoo cắh kiêng tiêm nắc zêng ma xó mút ooy crâng.
Cơnh lâng pr’chắp cơnh đêếc, tu cơnh đêếc công buôn năl bêl cr’ay Bạch Hầu- k’noọ cơnh âi mặ bơơn k’zệ lơi cóh Việt Nam- nắc cậ dưr váih đhị vel n’nâu. T’coóh Đặng Xuân Vinh, Phó Giám đốc TTYT chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng
Đha nuôr lướt ặt ma mông cóh ha rêê bấc, tu cơnh đêếc vel 8a,8b n’nâu bơơn moon nắc vel cắh vêy ngai bơơn ta tiêm chủng, pa bhlâng k’đháp p’too moon. Tu cơnh đêếc đhr’năng pr’lúh cr’ay vêy đhr’năng dưr váih k’rơ, lấh bạch hầu nắc dzợ vêy muy bơr cr’ay n’lơơng crêê tước tiêm chủng vêy choom dưr váih cóh vel đong n’nâu.
Quảng Nam năc smuy tỉnh vêy 9 chr’hoong da ding ca coong, 84 chr’val pa bhlâng chr’nắh k’đháp, k’ha riêng vel ặt ch’ngai trung tâm, nắc muy lướt bộ a năm choom. Pa zum lâng n’nắc, đhr’niêng cr’bưn lệt chêr, c’năl tiêm chủng công cắh âi bơơn dưr váih cóh đha nuôr acoon cóh. Tu cơnh đêếc, đợ apêê ta tiêm chủng cóh chr’val vêy mặ bơơn tơợ 95% ooy piing, n’đhơ cơnh đêếc chô tước vel bhươl nắc đợ apêê n’nâu ta luôn đệ lâng vêy đhị cắh ma năl tước tiêm chủng a ốt. Đhị đhr’năng n’nâu, ngành y tế tỉnh Quảng
azi vêy muy c’lâng bh’rợ nắc vêy k’rong k’tom cớ, đợ vel n’đoo hắt p’niên nắc muy c’xêê, bơr c’xêê. Đợ loại vắc xin ga mắc lấh 2 c’xêê nắc ta bhrợ muy chu. Ha dợ liều k’tứi nắc zấp c’xêêê choom xay bhrợ, n’đhơ nắc đhêêng vêy muy a chau a năm, a hêê công tiêm.
Cr’ay bạch hầu dưr vắih cớ g’lúh n’nâu đhị muy bel ch’ngai bha dắh âng chr’hoong Phước Sơn, râu tu bơơn ngành y tế xay moon nắc đoo tu đợ apêê tiêm chủng crêê ta lơi. Pa bhlâng pr’đoọng xoọc đâu đhr’năng pr’lúh cr’ay âi bơơn t’pặt, n’đhơ cơnh đêếc râu đâu công đoọng lêy bh’rợ tiêm chủng ặt cóh zr’lụ đha nuoro acoon cóh nắc pa bhlâng chr’nắp. tu cơnh đêếc, cơnh lâng da ding ca coong Quảng
QUẢNG
Từ khi thực hiện chương trình tiêm chủng mở rộng vào năm 1985 đến nay, tỷ lệ tiêm chủng ở các xã của tỉnh Quảng Nam luôn đạt từ 95% trở lên. Tuy nhiên, ở các điểm thôn, vùng lõm thì lại không đạt, thậm chí có thôn trắng về tiêm chủng. Làm thế nào để đưa chương trình tiêm chủng mở rộng đến với 100% đồng bào dân tộc thiểu số, là điều mà ngành y tế Quảng Nam, cũng như chính quyền các huyện miền núi của tỉnh đang hướng đến.
Mặc dù chưa hết chu kỳ của quá trình phòng bệnh Bạch Hầu, song tại các điểm tiêm chủng ở thôn 8B, xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn vẫn lác đác người dân đến tiêm. Cho dù trước đó, công tác tuyên truyền vận động bằng nhiều hình thức từ băng rôn, pa nô áp phích, đến loa phát thanh, thậm chí nhân viên y tế thôn bản cũng đã dùng đến ngôn ngữ Bhnong để tuyên truyền. Song vẫn không mang lại hiệu quả! Nguyên nhân chính là quan niệm cúng bói khi đau ốm vẫn còn tồn tại khá nặng nề trong tư tưởng của đại bộ phận đồng bào Bhnong nơi đây.
Chị Hồ Thị Nhung Nhân viên y tế thôn bản xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn, tỉnh Q.Nam cho biết:
Họ xử lý bằng cách cúng bói khi đau ốm, người biết thì qua trạm xin thuốc, lúc đầu vận động thì đi đầy đủ, còn đợt sau chỉ có vài ba người. họ kêu tiêm thuốc đau bụng nóng cổ nên họ không muốn tiêm mà chạy trốn ngoài rừng.
Với quan niệm như thế, nên cũng khá dễ hiểu khi bệnh bạch hầu-tưởng chừng đã được đẩy lùi ở Việt Nam-lại xuất hiện tại ngôi làng này. Ông Đặng Xuân Vinh, Phó giám đốc TTYT Huyện Phước Sơn, Quảng
Người dân di cư vào rẫy rất là nhiều, cho nên 8a,8b này được gọi là thôn trắng về tiêm chủng, rất khó vận động, cho nên tình hình dịch bệnh nguy cơ cũng có thể xảy ra, ngoài bạch hầu còn có một số bệnh khác liên quan đến tiêm chủng có thể xảy ra trên địa bàn này.
Quảng Nam là một tỉnh có 9 huyện miền núi cao, 84 xã đặc biệt khó khăn, hàng trăm thôn nằm cách xa trung tâm, phương tiện duy nhất là đi bộ. Cộng với đó, tập tục mê tín dị đoan, ý thức tiêm chủng vẫn chưa được hình thành trong đồng bào dân tộc thiểu số. Vậy nên, tỷ lệ tiêm chủng ở xã có thể đạt từ 95% trở lên, song về từng thôn, thì tỷ lệ này luôn đạt thấp và thậm chí có điểm trắng về tiêm chủng! Trước thực tế đó, ngành y tế tỉnh Quảng
Chúng tôi có một chiến lược là sẽ gom lại, những thôn nào ít trẻ thì một tháng, hai tháng, những loại vắc xin loại lớn hai tháng ta làm một lần, còn liều nhỏ thì hàng tháng phải được triển khai, dẫu là có một cháu, chúng ta cũng tiêm.
Bệnh Bạch hầu tái xuất hiện lần này tại một bản làng xa xôi của huyện Phước Sơn, nguyên nhân được ngành Y tế xác định là do tỷ lệ tiêm chủng trẻ em bị bỏ trống. Rất may hiện tại tình hình dịch bệnh đã được khống chế, song điều này cũng cho thấy công tác tiêm chủng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số là hết sức quan trọng. Do vậy, với miền núi Quảng Nam, đi cùng với tuyên truyền vận động thì cũng cần nên có những giải pháp hỗ trợ cụ thể và những chế tài mạnh mẽ hơn. Làm sao để người dân không di cư tự do vào rừng sinh sống, cũng không đứng ngoài cuộc với vấn đề tiêm chủng! Và khi ý thức của đồng bào miền núi về vấn đề tiêm chủng được nâng lên, sẽ là yếu tố quyết định đến sinh mạng cả cộng đồng nơi đây./.
Viết bình luận