Bh’rợ ắt đhêy đhị đong đhanuôr bơơn ngành du lịch tỉnh Quảng Nam t’pấh bhrợ têng ta bhứah, t’vái pr’đợơ đoọng ha đhanuôr ting pấh bhrợ du lịch. Đhơ cơnh đếêc, tu c’lâng bh’rợ ting cơnh c’lâng “ vêy nắc bhrợ, cắh nắc lơi” tu cơnh đếêc nắc bấc đhị, t’mooi chếêc lêy ắt cắh vêy bấc, vêy đhị nắc k’đấp pr’loọng, vêy đhị nắc lêy bhrợ cơnh đong trọ.           

 Lấh 3 c’moo tợơ bele vel Du lịch cộng đồng Mỹ Sơn đhị chr’val Duy Phú, chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam tợơp bhrợ têng nắc cung cr’chăl đhr’nong đong âng pr’loọng đong t’coóh Nguyễn Đức Nha ắt đhị vel Mỹ Sơn xăl dịch vụ ắt đhêy cóh đong. C’moo 2013, Tổ chức Lao động bha lang k’tiếc ILO zúp zooi pr’loọng đong t’coóh 3000 đô la Mỹ đoọng pa liêm phòng ắt, c’riing, bhrợ têng đong pr’noong… cr’chăl tr’nợơp, t’coóh Nha t’pấh 5-7 t’mooi zập c’xêê. Lâng chr’nắp 200.000đ muy phòng bếch, pr’loọng đong t’coóh nắc cung vêy bơơn tr’bứi zên. Nắc đhị t’tun, t’mooi ting m’bứi lấh. C’moo nắc nắc dứp 10 ch’nắc t’mooi mọot ắt đhêy, 6 c’xêê âng c’moo đâu nắc vêy 3 ch’nắc t’mooi lâng nắc đoo t’mooi bhrợ têng dự án đhị zr’lụ tháp Mỹ Sơn. T’coóh Nguyễn Đức Nha đoọng  năl, pazêng c’moo tr’nợơp, vel Du lịch cộng đồng Mỹ Sơn bơơn zao đoọng ha công ty Cổ phần Du lịch Trà Kiệu k’đhợơng lêy. Đơn vị nâu cắh ơy vêy kinh nghiệm cóh bhiệc bhrợ têng đoọng ha t’mooi ting pấh sinh hoạt đhị vel đong. Pazêng apêê bh’rợ nâu nắc zêng đoọng ha pr’loọng đong bhrợ têng, cóh đếêc đhanuôr nắc cắh choom prá p’rá k’tiếc k’ruung lơơng:

            Ting cơnh a cu, dự án đoọng t’mooi ắt đhêy cóh đong đhanuôr âng bha lang k’tiếc đhị Mỹ Sơn, vel du lịch cộng đồng nâu nắc bơơn pa chô râu liêm choom bơơn dự án nâu nắc mr’har cắh dzợ cơnh. Ha dợ cóh râu bhui har nắc đoo, nắc cung vêy râu k’rang. K’rang nắc cắh vêy năl bác ngai, cắh ngai âng chô t’mooi chô ooy đâu ắt đhêy, ngai zúp zooi đoọng, pa choom đoọng bhrợ têng du lịch.

            C’xêê 3 c’moo 2013, vel du lịch cộng đồng Mỹ Sơn loọng pr’loọng t’pấh t’mooi. Đhanuôr rơơm kiêng nắc râu tr’xăl âng zr’lụ k’tiếc đha rựt ăt toor c’cir bha lang k’tiếc Mỹ Sơn nâu. Ting đếêc, 5 pr’loọng đong đhanuôr đhị vel Mỹ Sơn, chr’val Duy Phú, chr’hoong Duy Xuyên bơơn tổ chức Lao động bha lang k’tiếc ILO ( văn phòng đhị Vịêt Nam) chớih pay k’rong bhrợ têng đoọng ha zập pr’loọng đong nắc 3000 đôla Mỹ đoọng bhrợ têng 5 phòng ắt đhêy cóh đong đhanuôr. Lấh mơ, 2 pr’loọng đong đhanuôr nắc ơy tự bhrợ têng 4 phòng ting cơnh cr’noọ bh’rợ nâu. Đươi vêy k’rong bhrợ têng apêê dịch vụ coh sđong cơnh âm cha, vắ xe, lướt l’lêy, tổ chức apêê bh’rợ ch’ớh đhị zập hi dưm… tu cơnh đếêc nắc c’moo tr’nợơp apêê pr’loọng đong đhanuôr vêy t’pấh bơr pêê zệt ch’nắc t’mooi. Cóh 2 c’moo 2014-2015, zập c’moo vêy dâng 150 t’mooi ắt đhêy. Tợơ tợơp c’moo tước nâu kêi, pazêng t’mooi tước ooy vel Du lịch cộng đồng Mỹ Sơn lướt l’lêy, âm cha xang nắc apêê chô, hăt sngai ắt đhêy. T’coóh Phan Hộ, Trưởng ban k’đhợơng lêy c’cir lâng Du lịch Mỹ Sơn đoọng năl, tu cợnh bhrợ têng cắh ơy ghít liêm nắc bhrợ cắh liêm bấc pa bhlầng tước bh’nơơn dịch vụ:

            Đắh đhr’năng apêê t’mooi ắt đhêy nắc a pêê bơơn cha, bơơn lêy n’hâu? Nắc đoo bh’rợ lêy bhrợ. T’hước tước c’lâng bhrơ ta bhứah apêê dịch vụ đhị zr’lụ bha lầng đoọng zúp zooi bh’rợ nâu. Lalăm nắc t’mooi lướt bhuông cóh k’ruung Thạch Bàn. Tợơ lướt bhuông cóh k’ruung Thạch Bàn nắc t’mooi vêy cr’chăl ắt đhêy cóh đong đhanuôr. Lâng tợơ bhiệc ắt đhêy cóh đong đhanuôr nắc lêy vêy apêê dịch vụ đh’rứah cơnh hô hát bài chòi, hát tuồng. Nắc đoo pazêng pr’đwoi văn nghệ âng đhanuôr vel đong bhrợ têng lâng cơnh đếêc nắc vêy t’pấh t’mooi ắt đhêy. Cơnh xoọc đâu nắc t’mooi ắt đhêy cắh bơơn lêy ch’ớh râu rị.

            Đhr’năng lalua đoọng du lịch cộng đồng cắh cợ dịch vụ ắt đhêy cóh đong đhanuôr pa dưr bh’nơơn nắc đoo đhr’năng đanh đươnh ếêh râu muy bơr t’ngay. T’coóh Đinh Hài, Giám đốc Sở Văn hoá- Thể thao lâng Du lịch tỉnh Quảng Nam đoọng năl, cóh vel đong âng tỉnh nắc xoọc vêy lấh 170 zr’lụ ắt đhêy cóh đong đhanuôr lâng lấh 1000 phòng ắt đhêy. Cr’noọ bh’rợ nâu ha dang k’đhợơng lêy, bhợ têng liêm choom nắc t’váih bh’nơơn dal bhlầng đoọng ha đhanuôr vel đong. Tu k’rong bhrợ têng cắh liêm, đhanuôr n’jứah bơơn ắt cóh đong âng đay, n’jứah vêy phòng đoọng apêê vặ ắt. đh’rứah lâng đếêc, chr’nắp văn hoá cộng đồng bơơn pa dưr dal đươi tợơ râu ắt lêy âng t’mooi. Ting cơnh t’coóh Đinh Hài, bấc đhị apêê zr’lụ bhrợ têng cắh ơy pa dưr dal bh’nơơn nắc tu bhiệc xay moon cắh lấh liêm k’rơ, c’la cr’noọ bh’rợ nâu cắh ơy t’váih râu pậ bhứah đắh dịch vụ ắt đhêy đhị đhanuôr:

            Đắh tr’nợơp nắc bhrợ têng cơnh ooy đoọng t’pấh apêê kinh doanh lữ hành chếêc năl lâng đơơng t’mooi chô. Râu bơr dzợ nắc pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ du lịch đhị đong ắt âng đhanuôr. Tu apêê tước ếh râu đoọng ắt a năm, apêê tước nắc đoọng lêy pr’ắt tr’mông lâng zập bh’rợ tr’nêng râu lơơng âng đhanuôr đhị đếêc. Cr’noọ bh’rợ nâu đhị hêê nắc dzợ tợơp bhrợ têng lâng nắc pa chô kinh nghiệm. K’rong bhrợ têng k’rơ lấh. Bh’rợ âng hêê nắc bơơn choom bhrợ têng đoọng ha t’mooi kiêng ắt đhêy. Bh’rợ nâu nắc t’váih râu pr’đợơ liêm choom đoọng ha bh’rợ ha dưr./.

Quảng Nam: Đìu hiu dịch vụ lưu trú homestay

Dịch vụ lưu trú homestay được ngành du lịch tỉnh Quảng Nam khuyến khích mở rộng, tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào hoạt động du lịch. Tuy nhiên, do cách làm theo kiểu “được chăng hay chớ” nên nhiều nơi, khách lưu trú tìm đến không nhiều, có nơi phải đóng cửa, thậm chí chuyển sang làm nhà trọ.
      Hơn 3 năm sau khi Làng du lịch cộng đồng Mỹ Sơn ở xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam khai trương cũng là thời gian ngôi nhà của gia đình ông Nguyễn Đức Nha ở thôn Mỹ Sơn chuyển sang dịch vụ lưu trú homestay. Năm 2013, Tổ chức Lao động Quốc tế ILO hỗ trợ gia đình ông 3.000 đô la Mỹ để sửa sang phòng ở, cổng chào, xây nhà vệ sinh… Thời gian đầu, ông Nha đón được 5 đến 7 khách mỗi tháng. Với mức giá 200.000 đồng/ 1 phòng, gia đình ông cũng có đồng ra đồng vào. Nhưng càng về sau, khách vắng dần. Năm ngoái chỉ có trên dưới 10 khách đến ở, 6 tháng của năm nay chỉ đón được 3 khách nhưng là khách làm các dự án ở Khu đền tháp Mỹ Sơn. Ông Nguyễn Đức Nha cho biết, những năm đầu, Làng du lịch cộng đồng Mỹ Sơn được giao cho Công ty Cổ phần Du lịch Trà Kiệu quản lý. Đơn vị này chưa có kinh nghiệm trong việc tổ chức để khách tham gia vào sinh hoạt cộng đồng địa phương. Hầu hết các hoạt động tại đây khoán trắng cho hộ gia đình, trong khi người dân thì không biết tiếng nước ngoài nên khó giao tiếp:

      ( Theo tôi, dự án homstay thuộc quốc tế ở Mỹ Sơn, Làng du lịch cộng đồng này mà hưởng được dự án này thấy quá mừng. Nhưng mà trong cái mừng đó cũng có cái lo. Lo là không biết quan hệ với ai, người nào đem khách về cho mình được, người nào giúp đỡ, tư vấn mình làm du lịch)

        Tháng 3 năm 2013, Làng du lịch cộng đồng Mỹ Sơn mở cửa đón khách. Người dân kỳ vọng vào sự đổi thay của vùng đất nghèo nằm cạnh Khu Di sản Thế giới Mỹ Sơn này. Theo đó, 5 gia đình ở thôn Mỹ Sơn, xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên được Tổ chức Lao động Quốc tế ILO (Văn phòng tại Việt Nam) chọn đầu tư mỗi hộ 3.000 đô la Mỹ để mở 5 phòng lưu trú homestay. Ngoài ra, 2 hộ gia đình tự đầu tư 4 phòng theo mô hình này. Nhờ việc đầu tư các dịch vụ tại chỗ như ăn uống, thuê xe, tham quan, tổ chức các hoạt động về đêm… nên năm đầu tiên, có hộ đón được vài chục khách. Trong 2 năm 2014 và 2015, mỗi năm có khoảng 150 khách lưu trú. Từ đầu năm đến nay, hầu hết du khách đến Làng du lịch cộng đồng Mỹ Sơn tham quan, ăn uống rồi đi chứ ít ai ở lại. Ông Phan Hộ, Trưởng Ban Quản lý Di tích và Du lịch Mỹ Sơn cho biết, do cách nhìn nhận chưa thấu đáo về du lịch cộng đồng và dịch vụ lưu trú homestay nên ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dịch vụ:

     (Vấn đề ở chỗ là du khách đến ở homestay họ thưởng thức cái gì? Đó là vấn đề đặt ra. Hướng đến chúng tôi mở rộng dịch vụ ra ngoài vùng lõi mục đích để hỗ trợ cho homestay. Trước hết mở tour du khách du thuyền trên sông Thạch Bàn. Từ du thuyền trên sông Thạch Bàn thì du khách có thời gian ở lại homestay. Và từ nhu cầu ở lại homestay thì phải có các dịch vụ kèm theo như hô hát bài chòi, hát tuồng. Đó là những sản phẩm văn nghệ mà chính người dân địa phương thực hiện được và như vậy mới kéo du khách ở lại. Còn như hiện nay thì du khách ở lại không có gì)

        Thực tế, để du lịch cộng đồng hay dịch vụ lưu trú homestay phát huy hiệu quả là quá trình lâu dài chứ không thể ngày một, ngày hai. Ông Đinh Hài, Giám đốc Sở Văn hóa- Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam cho biết, trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 170 cơ sở homestay với hơn 1.000 phòng. Mô hình này nếu quản lý, khai thác hiệu quả sẽ tạo thu nhập đáng kể cho người dân địa phương. Bởi đầu tư dịch vụ lưu trú homestay thấp, người dân vừa được ở trong nhà của mình, vừa có phòng cho thuê. Bên cạnh đó, giá trị văn hóa cộng đồng được phát huy nhờ sự trải nghiệm của du khách. Theo ông Đinh Hài, sở dĩ một số nơi dịch vụ lưu trú homestay chưa phát huy hiệu quả do công tác quảng bá còn yếu, bản thân mô hình này chưa tạo được sự lan tỏa về dịch vụ lưu trú tại cộng đồng:

      ( Phần cơ bản nhất vẫn là làm thế nào để thu hút được giới kinh doanh lữ hành tìm hiểu, biết và đưa khách đến. Thứ 2 nữa là nâng chất lượng hoạt động du lịch tại nơi homestay. Bởi vì người ta đến không phải để ở mà trải nghiệm các hoạt động cộng đồng khác. Những mô hình hiện nay đang thử nghiệp sẽ tiếp tục rút kinh nghiệm. Tập trung đẩy mạnh lên. Mục tiêu của chúng ta là đạt được, mà mục tiêu của khách đi trải nghiệm cũng đạt được. 2 việc này gần nhau sẽ tạo hiệu ứng, sức lan tỏa cho sự phát triển được)./.