Đh’rưah lâng xa nay căh choh bhrợ, pa câl sâm g’lớc, sâm căh lâh liêm, chính quyền lâng đhanuôr tỉnh Quảng Nam k’rang pa bhlâng ooy bh’rợ zup zooi đoọng pa dưr râu chr’năp lâng zư lêy gen bha lâng âng sâm Ngọc Linh.

Coh pazêng c’moo ahay, tơợ chr’năp âng tơơm sâm Ngọc Linh, đhanuôr chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam ơy xăk ooy cr’noọ xa nay ooy bh’rợ zư crâng, đươi dua k’tiêc coh crâng đoọng choh sâm, bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ crêê cơnh. Bh’rợ choh sâm công ting bhrợ têng liêm choom bh’rợ zư lêy crâng lâng pa xiêr đharựt đơơh đhị vel đong.

T’cooh Trần Út, Giám đốc Trung tâm pa dưr sâm Ngọc Linh lâng zơ nươu Quảng Nam xay moon, đhị Trạm zơ nươu Trà Linh- zr’lụ vel đong quy hoạch choh sâm lâng pazêng đhăm bhưah 50 héc ta, xoọc đâu ơy choh 10 hécta lâng k’dâng 250 r’bhâu tơơm sâm Ngọc Linh. Coh hân noo pay pa chô cr’liêng, tơợ x’rịa c’xêê 7 tươc c’xêê 10 zập c’moo, Trạm zơ nươu Trà Linh bơơn pay pa chô k’dâng 100 r’bhâu – 120 r’bhâu cr’liêng đoọng ươm bhrợ m’ma, nhâm mâng vêy zập m’ma liêm choom pa câl ooy thị trường. Coh pazêng c’moo ahay, đơn vị ơy pa chăp ch’mêệt lêy liêm choom bh’rợ đươi dua khoa học ooy bh’rợ cha bêệt m’ma, coh tr’nơơp liêm choom lâh mơ, đợ tơơm sâm chăt vaih k’rơ, đợ n’loong bâc lâh mơ ting c’moo…

T’cooh Phan Việt Cường, Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Nam xay moon, đoọng sâm Ngọc Linh la lua năc pr’đươi chr’năp âng k’tiêc k’ruung Việt Nam, đh’rưah lâng bh’rợ pay đươiu, năc t’bhlâng zư lêy gen bha lâng. Ting n’năc xrặ ghít đhr’năng chặt vaih, râu tr’xăl coh môi trường sâm. Bh’rợ xrặ n’nâu năc pr’học kinh nghiệm đoọng đơc đoọng ha lang t’tun, ting zư lêy gen bha lâng sâm Ngọc Linh. Ting cơnh t’cooh Phan Việt Cường, coh pazêng c’moo ahay, tỉnh Quảng Nam năc k’rang pa bhlâng ooy bâc xa nay bh’rợ zup zooi pa dưr sâm Ngọc Linh, lêy nâu đoo năc t’nơơm t’bil ha ul pa xiêr đharựt nhâm mâng đoọng ha đhanuôr acoon coh đhị tỉnh, pa bhlâng năc chr’hoong Nam Trà My./.

Quảng Nam: Phát triển cây sâm Ngọc Linh

Bên cạnh việc nói không với sâm giả, sâm kém chất lượng, chính quyền và người dân tỉnh Quảng Nam rất quan tâm đến vấn đề hỗ trợ phát triển, nâng cao giá trị và đặc biệt là bảo tồn nguồn gen gốc sâm Ngọc Linh.

Những năm qua, từ giá trị mang lại của cây sâm Ngọc Linh, người dân huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đã thay đổi nhận thức về việc giữ rừng, tận dụng diện tích đất dưới tán rừng để trồng sâm, làm giàu chính đáng. Việc trồng sâm cũng góp phần thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng và giảm nghèo nhanh chóng ở địa phương.

Ông Trần Út, Giám đốc Trung tâm Phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu Quảng Nam cho biết, tại Trạm Dược liệu Trà Linh - nơi địa phương quy hoạch trồng sâm với tổng diện tích 50ha, hiện đã trồng được 10ha với khoảng 250.000 cây sâm Ngọc Linh. Vào mùa thu hạt, từ cuối tháng 7 đến tháng 10 hàng năm, Trạm Dược liệu Trà Linh thu được khoảng 100.000 - 120.000 hạt để ươm giống, bảo đảm cung ứng nguồn giống chất lượng ra thị trường. Những năm qua, đơn vị đã nghiên cứu thành công các biện pháp ứng dụng khoa học vào quá trình gieo ươm hạt giống, bước đầu đạt hiệu quả cao, tỷ lệ cây sâm con mọc khỏe, số cây tăng dần theo từng năm...

Ông Phan Việt Cường, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam cho rằng, để sâm Ngọc Linh thực sự là "quốc bảo của Việt Nam", bên cạnh việc khai thác, cần tập trung bảo tồn nguồn gen nguyên bản. Đồng thời ghi chép cụ thể quá trình sinh trưởng, sự thay đổi do môi trường của cây sâm. Việc ghi chép này sẽ là bài học kinh nghiệm để truyền lại cho thế hệ sau này, góp phần bảo tồn nguồn gen gốc sâm Ngọc Linh. Theo ông Phan Việt Cường, những năm qua, tỉnh Quảng Nam đặc biệt quan tâm và triển khai nhiều dự án hỗ trợ phát triển sâm Ngọc Linh, xem đây là “cây xóa đói nghèo” bền vững cho đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh, nhất là huyện Nam Trà My./.

                                                    (Theo Dân tộc và Phát triển)