Bhươn Quốc gia k’ruung Thanh cóh 2 chr’hoong k’coong ch’ngai Nam Giang lâng Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. nâu đoo nắc mưy ooy đợ đhị k’ruung bhrợ têng vàng cắh liêm crêê bấc bhlâng cóh tỉnh Quảng Nam. Cơ quan nắc ơy bơơn lêy 63 đhị boọng bhrợ têng vàng cắh liêm crêê p’têết bhrợ zâp cơnh. Bấc đhị bha đưn da ding ma pa hư pa nhoonh, n’loong n’căng ma ha đêếh c’lâm, tâm k’ruung ma t’căl zêng. Đợ acoon pợ âng apêê bhrợ têng vàng bhrợ pa dưr truíh zâp acoon tâm, cơnh mưy công trường xây dựng. Bấc boọng vàng pếch đhộ bhlâng, đhiệp mưy cha nặc lêy moót. Ha dang váih boo p’jấh nắc vêy đhr’năng ha rập boọng hầm nâu, cắh loon ma dưr mứt.

Bấc c’moo pa bhrợ đhị bhươn quốc gia k’ruung Thanh, Kiểm lâm viên Trần Duy Minh, Tổ phó Tổ chấc lêy, plăm pruúh manứih, cha groong zâp đhị bhrợ têng vàng cắh liêm crêê đhị bhươn Quốc gia k’ruung Thanh nắc zêng ắt zâp đhị boọng vàng bhrợ cắh liêm crêê nâu. Zâp apêê bhrợ têng vàng buôn đươi râu choom pr’tóh đoọng bhrợ pa hư đhêl, pếch boọng t’mêê. L’lăm tết, c’bhúh chức năng lướt plăm pruúh, zêl t’mứt lơi lấh 100 cha nặc, bhrợ pa hư 50 pợ ặt lâng bấc máy móc, pr’đươi pr’dua âng apêê nâu đươi bhrợ têng vàng. Ting cơnh t’coóh Trần Duy Minh, bấc apêê bhrợ vàng nắc zêng apêê nghiện ma tuý, k’pân bhlâng: “Pa zêng g’lúh l’lăm tết lâng xang tết, cr’chăl lêy cha mêết, azi bơơn lêy bấc t’niêm, zêng lêy apêê nâu moon nắc đươi dua ma tuý. Vêy ngai xoọc ta coọp nắc dzợ k’đhơợng t’niêm cóh têy, dzợ boọ a’ham. Ooy apêê dzợ vêy zanươu zư đợc đoọng đươi.”

K’ruung Thanh nắc bhươn quốc gua tgr’nơợp âng tỉnh Quảng Nam lâng nắc mưy ooy đợ zr’lụ crâng pr’đươi vêy k’tiếc ga mắc cóh Việt Nam lâng lấh 76 r’bhâu hécta đhị vel đông 12 chr’val âng chr’hoong Nam Giang lâng Phước Sơn. Đhị đâu nắc lêy vêy lấh 830 râu tơơm n’loong chr’nắp, vêy 23 râu a’chim a’đhắh chr’nắp âng Việt Nam, 49 râu vêy crêê ooy bha ar bhrông Việt Nam, k’đươi moon nắc zư lêy pa liêm. Cung mốp bhlâng loom, đợ đhị zr’lụ ngoai âng bhươn Quốc gia, nắc zâp t’ngay vêy k’ha riêng apêê moót bhrợ têng vàng, pa hư môi trường, crâng cung pa hư hi lêệng. t’coóh Đinh Văn Hồng, Gíam đốc bhươn quốc gia k’ruung Thanh đoọng năl, tơợ đneh ahay, zâp bh’rợ chấc lêy plăm pruúh, zêl t’mứt, pa hư pợ ặt âng apêê nâu zêng cắh liêm choom. ting cơnh t’coóh Đinh Văn Hồng, c’lâng bh’rợ pr’tóh mìn bhrợ pa hư boọng vàng nắc vêy rơơm mặ zêl cha groong bhiệc bhrợ têng vàng cắh liêm crêê đhị zr’lụ bhươn quốc gia k’ruung Thanh: “Đhr’năng bhrợ têng vàng cóh zr’lụ đăn bhươn Quốc gia k’ruung Thanh, bhrợ têng đenh ặ. Bhươn quốc gia k’ruung Thanh nắc bhrợ pa dưr c’lâng bh’rợ zêl cha groong toong t’ngay hi dưm tước bêl UBND tỉnh vêy quyết định bhrợ pa hư boọng vàng nâu. Bhrợ pa hư xang nắc cung rơơm doọ dzợ lướt bhrợ, nâu đoo nắc c’léh bh’rợ p’cắh moon đoộng zâp apêê bhrợ têng nâu năl.”

T’mêê đâu, c’bhúh liên ngành tỉnh Quảng Nam trực tiếp lướt cha mêết lêy đhị zâp boọng bhrợ vàng cắh liêm crêê đhị bhươl quốc gia k’ruung Thanh. C’bhúh liên ngành pazêng Công an, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Bộ đội biên phòng, Tài nguyên lâng Môi trường, Kiểm lâm, Ban k’đhơợng zư bhươn quốc gia k’ruung Thanh lâng chính quyền vel đông 2 chr’hoong Nam Giang lâng Phước Sơn đh’rứah đươi bhrợ c’lâng bh’rợ đươi mìn bhrợ pr’tóh ooy zâp boọng vàng đoọng bhrợ pa hư.

Tỉnh Quảng Nam xoọc bhrợ bha ar pa tơ k’đươi moon Bộ Quốc phòng đoọng bhrợ pr’tóh mìn, pa hư zâp boọng bhrợ têng vàng cắh liêm crêê đhị zâp zr’lụ da ding k’coong. L’lăm, vel đông xay bhrợ pa hư 17 boọng vàng tr’nơợp đhị zr’lụ Tà Vạt, zr’lụ đăn bhươn quốc gia k’ruung Thanh, xang nặc xay moon, pa chô kinh nghiệm t’bhlâng bhrợ têng p bhứah lấh. T’coóh Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, Trưởng ban k’đhơợng xay bhrợ pa hư zâp boọng bhrợ vàng cắh liêm crêê đhị bhươn quốc gia k’ruung Thanh đoọng năl, đh’rứah lâng c’lâng bh’rợ bhrợ pa hư boọng vàng, tỉnh k’đươi moon t’bhlâng trách nhiệm k’đhơợng zư âng zâp cơ quan chức năng, lêy chô tước bhiệc bhrợ têng khoáng sản lêy vêy c’la, cha groong bhiệc bhrợ têng vàng cắh liêm crêê: “Bhrợ têng vàng cắh k’đhơợng zư liêm choom nắc bhrợ pa hư tước môi trường, bil têêm ngăn an ninh, bhrợ tr’xăl pr’ắt tr’mung, cắh liêm crêê ooy đác đoong. Azi nắc ơy năl lăm, bêl bhrợ pa hư nắc k’đhạp đoọng apêê rạch chô bhrợ cớ zr’lụ nâu. Azi nắc t’bhlâng zư lêy rơợng nhâm đoọng zêl cha groong đhị đâu doọ dzợ vêy apêê bhrợ têng vàng cắh liêm crêê, bhrợ têng liêm choom đh’rứah lâng nhà nước đoọng k’đhơợng zư./.”

Quảng Nam: Nổ mìn đánh sập hầm vàng,

 liệu chặn được nạn “vàng tặc”?

               PV Đình Thiệu-VOV miền Trung

Tình trạng khai thác vàng trái phép tại một số huyện miền núi tỉnh Quảng Nam diễn ra nhức nhối nhiều năm nay. Núi rừng bị đào bới nham nhở, môi trường bị hủy hoại, nguồn nước ô nhiễm, kéo theo nhiều tệ nạn ma túy, mại dâm từ những bãi vàng trái phép. Đã có nhiều vụ chết người do sập hầm vàng, thanh toán, tranh giành giữa các băng nhóm xảy ra. Mới đây, tỉnh Quảng Nam lên phương án cho nổ mìn, đánh sập hầm vàng trái phép. Liệu giải pháp này có ngăn chặn triệt để nạn vàng tặc?

         Vườn Quốc gia Sông Thanh thuộc 2 huyện miền núi Nam Giang và Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Đây là một trong những “điểm nóng” về nạn khai thác vàng trái phép ở tỉnh Quảng Nam. Chỉ riêng khu vực vùng lõi của Vườn, cơ quan chức năng phát hiện 63 hầm vàng trái phép nối chằng chịt dưới lòng đất như địa đạo. Nhiều quả đồi bị băm nát, cây cối bật gốc, dòng suối nước đục ngầu. Lán trại của “vàng tặc” dựng lên với đủ loại dụng cụ, phương tiện, máy móc phục vụ đào đãi vàng ngổn ngang dọc các con suối như một công trường xây dựng. Nhiều hầm đào sâu dưới lòng đất vừa đủ một người lọt qua. Chỉ cơn mưa rừng bất ngờ ập xuống, xảy ra sự cố sập hầm không kịp thoát ra sẽ là thảm họa.

Nhiều năm công tác tại Vườn Quốc gia Sông Thanh, Kiểm lâm viên Trần Duy Minh, Tổ phó Tổ truy quét, chốt chặn các bãi vàng trái phép Vườn Quốc gia Sông Thanh gần như nằm lòng từng hầm vàng trái phép giữa vùng lõi Vườn quốc gia này. Các phu vàng thường sử dụng thuốc nổ để phá đá, đào hầm mới. Trước Tết, lực lượng chức năng truy quét, đẩy đuổi hơn 100 đối tượng, phá hủy 50 lán trại cùng nhiều máy móc, dụng cụ mà đối tượng dùng để khai thác vàng trái phép. Theo ông Trần Duy Minh, nhiều đối tượng làm vàng là con nghiện ma túy, rất nguy hiểm:“Cả đợt trước và sau Tết, quá trình tuần tra, anh em phát hiện ống tiêm rất nhiều, hầu hết đối tượng đã khai là sử dụng ma túy. Có đối tượng khi mình bắt giữ vẫn còn giữ ống tiêm trong tay, đầu ống tiêm còn dính máu. Trong người còn có thuốc họ giữ lại để sử dụng.”

Sông Thanh là Vườn Quốc gia đầu tiên của tỉnh Quảng Nam và là một trong những khu rừng đặc dụng có diện tích lớn ở Việt Nam với hơn 76 ngàn hécta trên địa bàn 12 xã thuộc huyện Nam Giang và Phước Sơn. Tại đây ghi nhận hơn 830 loài thực vật bậc cao, trong đó 23 loài đặc hữu của Việt Nam; 49 loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam với hệ động thực vật rất đa dạng, đòi hỏi phải bảo vệ nghiêm ngặt. Đáng tiếc, ngay giữa vùng lõi của Vườn Quốc gia, hàng ngày có hàng trăm đối tượng vào khai thác, hủy hoại môi trường, rừng bị xâm hại nghiêm trong. Ông Đinh Văn Hồng, Giám đốc Vườn Quốc gia Sông Thanh cho biết, lâu nay, các biện pháp truy quét, đẩy đuổi, phá hủy lán trại đều không mang lại hiệu quả. Theo ông Đinh Văn Hồng, phương án nổ mìn đánh sập, phá hủy hầm vàng hy vọng sẽ ngăn được nạn vàng thổ phỉ tại vùng lõi Vườn Quốc gia Sông Thanh:“Tình trạng khai thác vàng trong vùng lõi Vườn Quốc gia Sông Thanh kéo dài từ lâu rồi. Vườn Quốc gia sông Thanh sẽ xây dựng phương án chốt chặn 24/24 giờ đến khi UBND tỉnh có quyết định đánh sập hầm vàng. Đánh xong bãi vàng chưa kỳ vọng sẽ chấm dứt nhưng tin tưởng rằng đây sẽ là tín hiệu báo động trước cho các đối tượng xâm phạm vùng lõi bảo tồn.”

Mới đây, lực lượng liên ngành tỉnh Quảng Nam trực tiếp đi kiểm tra, khảo sát hiện trường các hầm vàng trái phép tại Vườn Quốc gia Sông Thanh. Lực lượng liên ngành gồm Công an, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Bộ đội Biên phòng, Tài nguyên và Môi trường, Kiểm lâm, Ban quản lý Vườn Quốc gia Sông Thanh và chính quyền địa phương 2 huyện Nam Giang và Phước Sơn thống nhất phương án dùng mìn cài sâu vào lòng các hầm vàng để cho nổ đánh sập.

Tỉnh Quảng Nam đang làm thủ tục đề nghị Bộ Quốc phòng cho phép nổ mìn đánh sập, phá hủy các hầm khai thác vàng trái phép tại các vùng miền núi. Trước mắt, địa phương triển khai đánh sập 17 hầm vàng đầu tiên tại khu vực Tà Vạt, vùng lõi Vườn Quốc gia Sông Thanh, sau đó đánh giá, rút kinh nghiệm tiếp tục triển khai trên diện rộng. Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, Trưởng ban chỉ đạo đánh sập các hầm khai thác vàng trái phép trong lâm phận Vườn Quốc gia Sông Thanh cho biết, cùng với phương án đánh sập hầm vàng, tỉnh yêu cầu tăng cường trách nhiệm quản lý của các cơ quan chức năng; tiến tới việc khai thác khoáng sản phải có chủ, ngăn chặn vĩnh viễn nạn khai thác vàng trái phép: “Khai thác vàng không quản lý được tác động rất lớn đến môi trường, mất an ninh trận tự, gây xáo trộn cuộc sống, ảnh hưởng nguồn nước. Chúng tôi đã lường trước được, khi đánh sập thì khó có thể có ai quay lại khu vực này. Chúng tôi tiếp tục bảo vệ nghiêm ngặt để vĩnh viễn nơi này không có vàng thổ phỉ, đưa vào hoạt động khai thác khoáng sản bài bản hơn, cần có chủ thể khai thác cùng với nhà nước để quản lý./.”