Ting cơnh truyền thống, manứih Hà Nhì buôn tự chóh bhrợ k’páih lâng íh bhrợ xa’nập xập lalay đoọng ha coon cóh đay. Tu cơnh đâu, đợ xa’nập xập âng acoon cóh Hà Nhì pabhlâng laliêm, chr’nắp lalay âng đay. Ooy t’ruíh Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, ahêê đh’rứah chấc lêy năl ooy râu liêm chr’nắp lalay cóh xa’nập xập âng manứih Hà Nhì ấ:

Xa’nập xập truyền thống âng manứih Hà Nhì pazêng n’đoóh a’doóh, khăn lâng liêm bấc cơnh chất liệu lâng bấc cơnh ta íh bhrợ. Xa’nập xập âng c’bhúh manứih Hà Nhì tăm vêy cơnh lalay lâng xa’nập xập âng c’bhúh manứih Hà Nhì Hoa. Ooy đợ t’ngay bhiệc bhan nắc bơơn lêy bấc lấh mơ đợ pr’hoọm, c’bhúh acoon cóh Hà Nhì ooy đợ xa’nập xập truyền thống. t’coóh Lương Văn Thiết, cán bộ lêy cha’mêết văn hoá bh’lêê bh’la âng Bảo tàng acoon cóh học VN đoỌng năl:

Lalay lâng xa’nập xập âng đhanuôr Hà Nhì tăm cóh Lào Cai, xa’nập xập âng manứih Hà Nhì Hoa cóh Điện Biên. Lai Châu vêy pr’hoọm laliêm, lêy độp cơnh đợ pô crâng. Manứih Hà Nhì Hoa ắt mamung đăn lâng crâng k’coong nắc âng đơơng t’moót ooy xa’nập xập âng acoon cóh đay. Pr’hoọm đươi bhrợ bấc bhlâng nắc pr’hoọm bhrông, cắh cậ pazưm bhrông lâng bhoọc, lâng zâp c’lâng chỉ pr’hoọm rơợc, t’viêng bhrợ đoọng ha xa’nập xập cơnh đợ pô crâng. Pân’đil Hà Nhì Hoa buôn pơng pr’nơng laliêm.

Đoọng bhrợ liêm xang 1 xa’nập xập, pân’đil Hà Nhì vêy bêl nắc lêy íh bhrợ k’dâng 5-6 c’xêê nắc vêy xang. Tơợp tơợ bhiệc lêy pay pr’đươi íh bhrợ, pr’chăm cóh xa’nập, đợ râu nam bhrợ hình tam giác, hình tròn… đoọng t’boọ cóh xa’nập âng apêê pân’đil, bhrợ padưr liêm lấh mơ ooy xa’nập truyền thống. hadang xa’nập xập âng pân’đil Hà Nhì Hoa vêy pr’hoọm bhrông lâng íh bhrợ bấc cơnh, nắc xa’nập xập âng pân’đil Hà Nhì tăm cóh tỉnh Lào Cai vêy cơnh liêm chr’nắp lấh. zâp đoo xa’nập âng pân’đil buôn vêy pr’hoọm tăm, pa’chăm bhrợ pr’hoọm t’viêng cắh cậ pr’hoọm bhoóc. Xa’nập xập âng p’niên, lấh mơ nắc pr’nơng pơng buôn vêy pr’hoọm bhrông. Râu lalay chr’nắp ooy xa’nập xập âng pân’đi Hà Nhì tăm nắc xọc lâng khăn pơng cóh a’cọ. pân’đil Hà Nhì tăm vêy t’boọ pa’xoọng xọc n’lơơng cắh vêy xọc đay, đoọng g’đêl p’răng boo, zúp đoọng pân’đil Hà Nhì liêm buôn lấh mơ ooy đắh pabhrợ ta’têng. Pân’đil Hà Nhì tăm bêl bơơn k’diịc buôn puôl chọ xọc, xang nặc poor paliêm, pơng khăn. bhiệc chọ puôl xọc, poor khăn nâu nắc bhrợ p’cắh văn hoá lalay. T’coóh Trần Hữu Sơn, manứih lêy cha’mêết văn hoá bh’lêê bh’la đoọng năl, pân’đil Hà Nhì tăm pơng khăn, lấh mơ nắc khăn pr’hoọm chàm nắc apêê xay moon:

Acu ơy bơơn k’diịc. ting cơnh j’niêng cr’bưn âng manứih Hà Nhì, chọ bhrợ cơnh đâu nắc zư lêy râu ma bhưi chr’nắp, bêl bơơn k’diịc nắc lêy zư chọ paliêm, tu cơnh đâu nắc lêy pơng khăn ooy đâu nắc vêy choom zư đợc đenh.

Hadang xa’nập xập âng pân’đil Hà Nhì bấc cơnh, nắc xa’nập âng pân’jứih Hà Nhì zêng liêm buôn, pazêng khăn pơng cóh a’cọ, xa’nập xập lâng a’ngoọn. xa’nập pân’jứih Hà Nhì buôn tưn léh đhi’đhưa, ki’đoo bhrợ p’cắh râu k’rơ đấh. quần bơơn ta íh bhrợ ting cơnh xa’nập dal, ống quần pậ đệ. Bêl xập buôn chọ lâng a’ngoọn. a’ngoọn nâu cắh vêy đoọng zư mưy quần a’năm, nắc dzợ bhrợ đoọng ha pân’jứih k’rơ lấh mơ.

Râu buôn bơơn lêy năl đợ xa’nập xập lâng đợ pr’chăm cóh xa’nập truyền thống âng manứih Hà Nhì taluôn bhrợ p’cắh râu liêm chr’nắp âng acoon manứih lâng crâng dading. Zâp cơnh pr’chăm cóh xa’nập xập dzợ xay moon mưy cơnh pr’ắt tr’mung, ắt bhrợ văn hoá liêm chr’nắp âng acoon cóh Hà Nhì. Vêy g’lúh moót ooy zâp bhiệc bhan âng manứih Hà Nhì, ta’mooi nắc vêy bơơn năl xơợng lứch râu tự hào, chắp kiêng âng apêê pa’gơi đoọng ooy đợ xa’nập xập. lâng manứih Hà Nhì, bhiệc zư lêy đợ xa’nập xập laliêm âng acoon cóh đay nắc zư lêy râu văn hoá ty chr’nắp đoọng ha lang t’tưn.

Nét riêng trong trang phục của người Hà Nhì

         (VOV5)

Theo truyền thống, người Hà Nhì tự trồng bông, dệt vải và may trang phục riêng cho dân tộc mình. Vì thế, những bộ trang phục của dân tộc Hà Nhì rất giản dị, nhưng vẫn mang vẻ đẹp, nét độc đáo riêng dân tộc mình. Trong tiết mục Văn hoá các dân tộc anh em hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu về nét đẹp riêng trong trang phục của người Hà Nhì nhé.

Trang phục truyền thống người Hà Nhì gồm: Áo, quần, khăn và rất phong phú cả về chất liệu và kiểu dáng …Trang phục của nhóm người Hà Nhì Đen có đặc điểm khác với trang phục của nhóm người Hà Nhì Hoa. Vào những ngày hội càng thấy rõ hơn bản sắc, nhóm dân tộc Hà Nhì qua những bộ trang phục truyền thống. Ông Lương Văn Thiết, cán bộ nghiên văn hoá dân gian của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, cho biết :

Khác với trang phục của đồng bào Hà Nhì đen ở Lào Cai, trang phục của người Hà Nhì Hoa ở Điện Biên. Lai Châu có màu sắc sặc sỡ, trông giống như những bông hoa rừng. Người Hà Nhì Hoa sống gần gũi với thiên nhiên nên đưa thiên nhiên vào trang phục của dân tộc mình. Màu sắc phổ biến nhất là màu đỏ, hoặc phối màu đỏ với màu trắng với các đường chỉ màu vàng, màu xanh làm cho bộ trang phục giống như những bông hoa rừng.. Phụ nữ Hà Nhì Hoa thường đội mũ có tua rua rất đẹp

Để làm một bộ quần áo, phụ nữ Hà Nhì có khi phải thêu khoảng từ 5 – 6 tháng mới xong. Bắt đầu từ việc chọn nguyên liệu, mô típ hoa văn trên áo; những mảnh kim loại với hình tam giác, hình tròn...để đính trên áo của người phụ nữ, làm tôn lên vẻ duyên dáng mềm mại cho bộ trang phục truyền thống. Nếu trang phục của phụ nữ Hà Nhì Hoa có màu sắc sặc sỡ và may, thêu cầu kỳ, thì trang phục của phụ nữ Hà Nhì Đen ở tỉnh Lào Cai có phần trang nhã, tinh tế.  Tất cả quần, áo, yếm của phụ nữ thường có màu đen, trang trí họa tiết màu xanh hoặc màu trắng. Trang phục của trẻ em, nhất là chiếc mũ đội đầu luôn có màu sắc sặc sỡ hơn. Nét đặc trưng trong trang phục của người Hà Nhì Đen chính là mái tóc và chiếc khăn đội đầu. Phụ nữ Hà Nhì Đen có búi tóc giả được tết bằng len rất đẹp. Không chỉ tôn lên bộ trang phục, búi tóc giả này còn có tác dụng như chiếc mũ che đầu khi trời nắng, mưa…giúp người phụ nữ Hà Nhì thuận tiện hơn trong lao động sản xuất. Phụ nữ Hà Nhì Đen khi lấy chồng thường tết tóc thành một cuộn, rồi vấn quanh đầu, sau đó mới đội khăn. Việc tết tóc, đội khăn này còn mang ý nghĩa văn hoá rất riêng. Ông Trần Hữu Sơn, nhà nghiên cứu văn hoá dân gian, cho biết: Phụ nữ Hà Nhì Đen mà đã đội khăn rồi, nhất là khăn màu chàm thì có nghĩa thông báo:

Tôi đã lấy chồng. Theo tập quán tâm linh của người Hà Nhì chóp đầu là phần giữ hồn, nên khi lấy chống rồi thì phải giữ chặt hồn lại, vì thế phải đội khăn trên đó thì hồn được giữ lâu hơn.
    Nếu trang phục của phụ nữ Hà Nhì cầu kì, thì trang phục của nam giới Hà Nhì đều rất đơn giản, chỉ gồm: khăn đội đầu, quần áo và dây lưng. Áo nam giới Hà Nhì ngày thường may kiểu xẻ nách và xẻ ngực, hẹp ngang, nẹp áo ngực cài vào nhau bằng nút vải, làm tôn lên vẻ khỏe khoắn. Quần được may theo kiểu ông chân “chân què” ( đũng quần cao, cạp và ống quần ngắn). Khi mặc thường dùng dây lưng vải thắt chặt. Dây lưng không chỉ là vật để giữ quần xiết vào thân mà còn tạo dáng khỏe khoắn cho nam giới. 

Điều dễ dàng nhận thấy những bộ quần áo cùng những họa tiết trang trí trên trang phục truyền thống của người Hà Nhì luôn thể hiện sự hòa hợp giữa yếu tố giữa con người và thiên nhiên. Các họa tiết trên trang phục còn phản ánh một phần cuộc sống, tập quán sinh hoạt văn hoá phong phú của dân tộc Hà Nhì. Có dịp tham gia vào các lễ hội của người Hà Nhì, du khách mới cảm nhận hết lòng tự hào, tình yêu của họ gửi gắm vào những bộ trang phục. Với cộng đồng người Hà Nhì, việc duy trì những trang phục đặc sắc của dân tộc mình chính là gìn giữ nét văn hóa cổ truyền cho thế hệ mai sau.