T’coóh Y Dĩnh Niê, acoon cóh Ê Đê, nắc mưy ooy đợ pr’loọng k’đơơng a’cọ đắh bh’rợ pa dưr pa xớc bh’rợ du lịch Homestay cóh vel Kuốp, chr’val Drây Sáp, chr’hoong Krông Ana. T’coóh Y Dĩnh đoọng năl, bêl ahay pr’loọng đông t’coóh cắh vêy cr’noọ bhrợ du lịch, hân đhơ cơnh đêếc, bêl lêy bấc apêê ta mooi đắh k’tiếc k’ruung lơơng pấh lêy chi ớh cóh tran đác ha dợ cắh vêy đhị ặt đhêy, t’coóh nắc lêy vặ zên ngân hàng chô bhrợ bhr’lậ đông đh’rơơng dal đoọng ha ta mooi thuê ặt. Xoọc, zâp c’xêê pr’loọng đông t’coóh vêy pa chô k’dâng 15 ực đồng tơợ bhiệc đoọng thuê phòng ặt Homestay. T’coóh Y Dĩnh moon, vêy ta mooi, đhanuôr cóh vel đông cắh mưy vêy pa xoọng zên bơơn bhrợ nắc dzợ bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mung cóh vel Kuốp pa dưr tr’xăl lấh mơ: “Bêl ahay lướt bhrợ thuê, chóh a’bhoo, chóh a’rong nắc zên pa chô cắh bấc lâng bấc zr’nắh, bêl bhrợ du lịch nắc zên pa chô bấc lấh 5, 6 chu. Pr’loọng đông cung doọ lấh zr’nắh k’đhạp. Moon zr’nưm, bhrợ du lịch cung doọ lấh zr’nắh, mưy lêy príh doóh pa liêm đoọng ta mooi lêy ặt. Apêê p’niên cung bơơn chấc pa choom p’rá Anh lâng ta mooi đắh k’tiếc k’ruung lơơng bơơn lêy cung liêm buôn. Vêy zên bơơn bhrợ nắc bhiệc ting chrooi đoọng pa dưr vel bhươl t’mêê cung liêm buôn. C’lâng c’tốch cung liêm buôn, cruung k’tiếc cóh đâu liêm áih nắc ta mooi cung chô pấh bấc lấh.”

T’coóh Vũ Xuân Tiện-Chủ tịch UBND chr’val Drây Sáp đoọng năl, chr’val Drây Sáp vêy k’tiếc bhứah 4.300ha. ooy đâu m’pâng nắc k’tiếc bha đưn, tâm k’ruung, tran đác, crâng pr’đươi, cắh cậ đợ đhị crâng k’coong đăn da ding óih âng tỉnh Đăk Nông. Cóh vel đông chr’val cung vêy 4 vel đông đhanuôr acoon cóh M’nông, Ê Đê ắt ma mung. Ting cơnh t’coóh Vũ Xuân Tiện, nâu đoo nắc zâp pr’đơợ chr’nắp liêm đoọng pa dưr pa xớc du lịch zâp râu. Bhiệc pa dưr pa xớc du lịch nắc bhrợ pr’đơợ chr’nắp đoọng ha pêê pa bhrợ têêm ngăn, pr’ắt tr’mung tr’xăl liêm, bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê bơơn liêm buôn. Xoọc đâu, UBND chr’val nắc ơy bhrợ têng bh’rợ âng đơơn vel Kuốp dưr váih vel đông du lịch bha lâng âng chr’hoong Krông Ana: “Bhiệc tr’nơợp azi lêy xay moon đoọng ha dhanuôr lêy pa dưr c’năl đắh bh’rợ du lịch. Bhrợ zâp lớp pa choom p’rá Anh đoọng ha đhanuôr cóh đâu đoọng buôn lưm prá lâng ta mooi đắh lơơng. Moon pa choom đhanuôr bhrợ pa dưr đhị ắt t’viêng liêm cóh vel du lịch. Bêl ta mooi lướt ooy đâu, apêê bơơn lêy cha mêết văn hoá, ch’na đh’nắh âng đhanuôr vel đông chr’val nắc apêê ting kiêng lấh mơ.”

Ting cơnh t’coóh Nguyễn Minh Đông-Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Krông Ana, zâp c’moo, vel đông nắc đương hơnh déh mơ 21 r’bhâu g’lúh ta mooi lướt lêy chi ớh, ooy đâu vêy mơ lấh 1.200 tỷ đồng zâp c’moo. Hân đhơ cơnh đêếc, nâu đoo nắc mưy râu k’tứi liêm ơy váih cóh đâu. Bấc doanh nghiệp kiêng k’rong bhrợ du lịch ooy vel đông, hân đhơ cơnh đêếc, bêl lêy c’lâng c’tốch cắh ơy liêm nắc cắh ơy bhrợ. Cr’chăl nâu a’tốh, UBND chr’hoong nắc bhrợ dự án k’đươi moon UBND tỉnh Đăk Lăk lêy đoọng bhrợ pa dưr c’lâng c’tốch, bhrợ pr’đơợ pa dưr pa xớc ha rêê đhuốch lâng du lịch, bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê chr’nắp: “Pa dưr pa xớc du lịch cóh chr’hoong Krông Ana nắc bấc râu liêm choom. zr’nắh k’đhạp âng vel đông xoọc đâu nắc c’lâng moót cắh ơy xang. Hân đhơ cơnh đêếc, UBND tỉnh Đăk Lăk lâng cjr’hoong Đam Rông âng tỉnh Lâm Đồng. Azi cung xoọc k’đươi moon UBND tỉnh lêy đoọng bhrợ dự án c’lâng lâng poong đhị chr’hoong Krông Nô, tỉnh Đăk Nông đoọng bhrợ têng pa dưr đợ râu liêm choom zr’lụ da ding óih. Ha dang cơnh đêếc, zâp chr’hoong nắc bhrợ pa dưr liêm choom, tơợ đêếc, du lịch-dịch vụ cung pa dưr pa xớc lấh.”

Cruung k’tiếc liêm chr’nắp, Krông Ana lalua vêy bấc râu chr’nắp k’rơ đoọng pa dưr pa xớc du lịch. Ha dang bhrợ pa liêm đợ râu cắh ơy liêm choom đắh c’lâng c’tốch, Krông Ana nắc mưy đhị chr’nắp ga mắc đắh ha rêê đhuốch, du lịch, bhrợ pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung âng vel đông lâng prang tỉnh Đăk Lăk./.

Bức tranh nông thôn mới Krông Ana-Đắk Lắk:

 Đòn bẩy phát triển du lịch

                                       PV VOV

        Krông Ana là huyện có cảnh quan thiên nhiên thuộc diện đẹp nhất tỉnh Đắk Lắk với những sản vật phong phú, những cánh đồng tươi tốt được bồi đắp từ những dòng sông, nhiều thác nước hùng vỹ, những cánh rừng nguyên sinh. Khu vực này còn là vùng đất giáp danh với huyện Krông Nô thuộc tỉnh Đắk Nông, nơi có núi lửa Chư Bluk đang được xây dựng thành công viên địa chất. Những điều kiện tự nhiên thuận lợi là tiền đề để Krông Ana xây dựng nông thôn mới có nhiều đặc sắc.

Ông Y Dĩnh Niê, dân tộc Ê đê, là một trong những hộ tiên phong phát triển mô hình du lịch cộng đồng Homestay ở Buôn Kuốp xã Drây Sáp, huyện Krông Ana. Ông Y Dĩnh cho biết, trước đây gia đình ông không nghĩ tới việc làm du lịch, nhưng khi thấy nhiều khách nước ngoài đến tham quan thác mà không có nơi nghỉ lại, ông đã mạnh dạn vay vốn ngân hàng về sửa chữa nâng cấp nhà dài truyền thống cho khách du lịch thuê. Hiện, mỗi tháng gia đình ông thu nhập khoảng 15 triệu đồng từ việc cho thuê phòng Homestay. Ông Y Dĩnh bảo, có du khách, bà con trong buôn không chỉ có có thêm thu nhập mà  bộ mặt Buôn Kuốp cũng đổi mới nhanh chóng:"Trước đây đi làm thuê, rồi trồng ngô, trồng sắn thì thu nhập thấp và bấp bênh lắm, khi làm du lịch thì thu nhập tăng cao gấp 5-6 lần. Gia đình giờ giảm bớt khó khăn. Nói chung làm du lịch cộng đồng cũng không vất vả, chỉ cần chịu khó vệ sinh sạch sẽ phục vụ du khách. Tụi nhỏ đi học cũng bập bẹ nói tiếng anh với khách nước ngoài được nên thấy cũng thuận lợi. Có tiền thu nhập thì việc tham gia đóng góp xây dựng nông thôn mới cũng dễ dàng. Đường xá đi lại thuận lợi, cảnh quan sạch đẹp thì du khách họ cũng đến đông hơn."

Ông Vũ Xuân Tiện-Chủ tịch UBND xã Drây Sáp cho biết, xã Drây Sáp có diện tích tự nhiên khoảng 4.300 ha. Trong đó 2/3 là diện tích đồi núi, sông suối, thác nước, rừng đặc dụng, hay những vạt thảo nguyên liền kề hệ thống núi lửa của tỉnh Đắk Nông. Trên địa bàn xã cũng có 4 buôn đồng bào dân tộc thiểu số M'nông, Ê đê sinh sống. Theo ông Vũ Xuân Tiện, đây là các điều kiện tự nhiên, xã hội rất tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, hay du lịch khám phá mạo hiểm. Việc phát triển du lịch sẽ tạo việc làm ổn định, tăng thu nhập cho người dân, kinh tế - xã hội của xã thay đổi, xây dựng nông thôn mới được thuận lợi. Hiện nay, UBND xã đã quy hoạch và triển khai đề án đưa Buôn Kốp trở thành buôn du lịch cộng đồng trọng điểm của huyện Krông Ana."Việc đầu tiên chúng tôi phải tuyên truyền cho người dân nâng cao nhận thức về ngành nghề du lịch. Mở các lớp tiếng anh giao tiếp cho người dân trong vùng để giao tiếp với khách du lịch quốc tế. Hướng dẫn người dân xây dựng môi trường cảnh quanh xanh-sạch-đẹp của buôn du lịch. Khi du khách tới họ được trải nghiệm văn hóa, ẩm thực của người đồng bào bản địa ở địa bàn xã họ sẽ cảm thất thích thú và tiếp tục quay lại". 

Theo ông Nguyễn Minh Đông - Phó chủ tịch UBND huyện Krông Ana, hàng năm, địa phương đón khoảng 21 nghìn lượt khách du lịch, trong đó có khoảng trên 1.200 khách là người nước ngoài. Doanh thu từ du lịch có thể đạt từ 14-15 tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, đây chỉ là một phần rất nhỏ của tiềm năng sẵn có. Nhiều doanh nghiệp muốn đầu tư làm du lịch vào địa phương, nhưng khi thấy hệ thống giao thông chưa kiện toàn nên đã dừng triển khai. Thời gian tới, UBND huyện sẽ lập dự án đề nghị UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng kiện toàn hệ thống giao thông, tạo điều kiện phát triển cả nông nghiệp và du lịch, tạo ra một nông thôn mới đặc trưng. "Phát triển du lịch ở huyện Krông Ana thì tiềm lực rất lớn. Khó khăn lớn nhất của địa phương hiện nay là đường vào cụt, chưa thông suốt. Tuy nhiên UBND tỉnh Đắk Lắk đã đầu tư cầu kết nối với quốc lộ 26 nối với huyện Lắk và huyện Đam Rông của tỉnh Lâm Đồng. Chúng tôi cũng đang đề xuất UBND tỉnh phê duyệt dự án đường và cầu bắc sang huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông để khai thác tiềm năng khu vực núi lửa. Nếu được như vậy thì các huyện sẽ tạo thành mối liên hoàn, từ đây du lịch-dịch vụ sẽ phát triển vượt bậc."

Sơn thủy hữu tình, sản vật phong phú, Krông Ana thực sự có trong tay những thế mạnh lớn để phát triển du lịch. Nếu khắc phục những hạn chế về giao thông, Krông Ana sẽ là một địa chỉ lớn về nông nghiệp - du lịch, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương và cả tỉnh Đắk Lắk./.