Bh’rợ ch’chóh b’bêết, bhươl cr’noon ta luôn nắc zr’lụ k’rong bhrợ lum bấc râu zr’nắh k’đháp tu đhí boo túh bhlong, pr’lúh cr’ăy. Cắh vêy zên đoọng bhrợ cha, nắc bấc đhanuôr ta luôn moon cắh vêy zập zên. Đoọng zúp zooi đhanuôr vêy zên bhrợ cha, Nghị định 41 âng Chính phủ xay bhrợ t’váih cóh 3 c’moo nắc ơy pa dưr đợ zên đoọng vặ tín chấp tước 50 ức đồng ha muy bơr pr’loọng đông bhrợ ha rêê đhuốch. Đợ zên n’nắc nắc zúp zooi bấc đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch tơợ bh’rợ vặ zên ngân hàng đoọng bhrợ cha nắc cóh ha y chroo vêy cr’van đoọng k’miáh, pa gơi cớ zên ooy ngân hàng. Xay moon âng PV Đài p’rá VN ooy râu tr’xăl cóh pr’ắt tr’mông âng đhanuôr chr’hoong Quảng Điền, tỉnh TTH.

Loọng p’loọng ch’lang lêy ooy jom đác Tam Giang, đhr’nong đông âng t’coóh Phạm Hoá ắt cóh cr’noon 14, chr’val Quảng Công, chr’hoong Quảng Điền, tỉnh TTH nắc ch’ngaách pa bhlâng tu vêy đhí n’đắh biển. t’coóh Hoá bhui har xay truíh, nâu cơy công đhưr t’coóh, đợ đhăm đác băn axiu nắc ơy pác đoọng ha k’coon, nắc mơ dzợ 1.500 m2 đớc đoọng băn axiu, công tập thể dục a năm, bhrợ đoọng bhui har, zập zên đươi dua. T’coóh Hoá prá:

Nâu cơy nắc doọ dzợ văl băn a chông, băn m’bứi a năm, xăl băn axiu đợ zên bơơn pay pa chô bấc lấh mơ. Ha dang acu kiêng băn pay pa chô tơợ 100- 500 ức đồng nắc vêy zên bhrợ têng, m’bứi bhlâng nắc mơ muy pâng. Kiêng pa chô zên lãi mơ 500 ức nắc vêy 250 ức, ha mơ dzợ nắc lướt vặ p’xoọng, ha dợ cắh choom văn tơợ ngân hàng muy chu tước 500 ức đồng.

L’lăm ahay, đhanuôr cóh chr’val Quảng Công nắc băn a chông lâng nắc công vêy zên bơơn pay pa chô tơợ bh’rợ băn n’nâu. Hân đhơ cơnh đêếc nắc tước mơ c’moo 2000 nắc zập râu lứch tr’xăl, tu vêy bấc pr’loọng đông ting băn bhrợ ha zên k’rong bhrợ bấc ha dợ zên pa câl nắc m’bứi. Cóh cr’chăl n’nắc, bấc pr’loọng đông ắt đhị đhr’năng nợ nần, vêy pr’loọng đông bil bal lứch. Đợ zên văn tơợ ngân cắh vêy ta chroót, bhrợ ha ngân hàng NN lâng PTNT đhị chr’hoong Quảng Điền công lum bấc râu zr’nắh k’đháp. Pr’căn Lê Thị Hoà, giám đốc Agribank đhị Quảng Điền xay truíh, cóh bơr pêê c’moo ahay, cán bộ ngân hàng nắc đhiệp bhrợ têng nắc bhrợ cơnh ooy đoọng choom bơơn pa chô zên nợ tơợ đhanuôr, nắc công cắh bơơn pay pa chô bấc pr’loọng đông cắh dzợ vêy râu rị, lướt bhrợ cha ooy lơơng. Nắc choom lơi đhanuôr chêếc ta bơơn bhrợ cha tu cắh zập zên bhrợ cha, Agribank Quảng Điền xay moon xăl bh’rợ k’rong bhrợ:

Tơợ c’moo 2012 chô ooy đâu t’coóh xa nay ngân hàng nông nghiệp k’noọ nắc đhiệp lướt pay pa chô zên nắc bhrợ cơnh ooy choom bơơn pay pa chô, tu cơnh đêếc nắc pa dưr đợ zên bơơn pay pa chô, đoọng vặ đoọng câl chr’na đoọng tước hân noo pay pa chô nắc bơơn pay pa chô. Tơợ c’moo 2012 chô ooy đâu, chi nhánh ngân hàng chô tước ooy bhươl cr’noon băn bhrợ bấc đoọng họp, xay moon đoọng vặ t’mêê tước bêl hân noo pay pa chô nắc chroót pa chô lứch. Đoo bêl vêy lãi nắc gr’hoót chroót pa chô nợ đơ ty ahay.

Đươi vêy zên vặ tơợ ngân hàng NN, bấc pr’loọng đông nắc xăl bh’rợ băn bhrợ, tơợ băn a chông nắc xăl băn bấc râu axiu, đh’rứah lâng băn a chông, a tam đoọng g’đéch đhr’năng râu bil bal. Công tơớp băn a chông cóh c’moo 1989, pr’loọng đông t’coóh Phạm Thanh Việt ắt cóh chr’val Quảng Công nắc xoọc đâu ơy bơơn lêy râu liêm choom âng bh’rợ băn axiu lâng xoọc đâu nắc t’bhlâng băn axiu. Pr’loọng đông đoo vêy muy hecta, zập c’moo ng’xay muy chr’na a năm đoọng ha xiu công câl tơợ 200- 300 ức đồng, hân đhơ cơnh đêếc đợ zên lãi bơơn pay pa chô công bấc lấh mơ.

Băn axiu nhâm mâng lấh mơ lâng buôn vêy bơơn pay pa chô, doọ zr’nắh k’đháp lấh, đhr’năng zên lãi mơ 100%, ha dang cắh pr’đoọng nắc zên lãi công bơơn tơợ 50- 60%. Vêy c’moo m’ma axiu cắh bấc, pr’lúh váih k’rơ k’rong bhrợ mơ 300 ức đồng nắc zên lãi bơơn pay pa chô mơ 150 ức đồng.

Đợ zên bơơn pay pa chô cóh zập c’moo âng pazêng pr’loọng đông nắc bơơn công ma mơ lâng đhăm băn âng pr’loọng đông xoọc băn bhrợ, pazêng râu axiu vêy đhanuôr cóh đâu băn nắc axiu nâu, axiu dìa, axiu chẽm, axiu hồng. Vêy p’nong axiu bêl băn nắc clơợng tước lấh 1 kg muy p’nong, pa câl đhị a bóc băn mơ 140 r’bhâu đồng muy kg. Tu cơnh đêếc, muy bơr pr’loọng đông vêy lấh 2 hecta, zên tỷ bơơn pay pa chô cóh zập c’moo. Đươi vêy đợ zên bơơn pay pa chô cơnh đêếc, pazêng pr’loọng đông cóh đâu nắc mặ băn par k’coon cha học. Vêy zên nắc ha dợ vêy k’rong bhrợ, vêy zên lãi, đợ zên nợ cóh ngân hàng bêl ahay vặ đoọng băn a chông nắc vêy ta chroót pa chô ooy ngân hàng. T’coóh Phạm Hoá prá:

Ơy ng’băn axiu nắc vêy zên vặ tơợ ngân hàng. Cơnh acu lâng k’coon pân đil âng cu vặ 100 ức đồng nắc chroót pa chô vr’vai xoọc đâu dzợ 60 ức đồng. Cắh vêy doanh nghiệp hân đoo, cắh vêy ngai bhrợ t’váih cr’van cr’bhố nắc cắh đươi dua zên, đoọng vêy zên đươi dua nắc tước ooy ngân hàng. Đhi noo, k’conh k’căn nắc đoọng vặ m’bứi a năm, h’cơnh ng’vặ tơợ 300- 400 ức. Cắh ng’vặ zên ngân hàng nắc cơnh ooy choom ng’băn bhrợ, nắc h’cơnh choom ng’dưr k’van. Bhươl cr’noon cóh đâu cắh muy bhrợ kinh tế ta béch nắc dzợ bơơn câl chữ đoọng ha k’coon ch’chau, bêl ahay muy cr’liêng chữ công cắh vbêy, zr’nắh k’đháp pa bhlâng.

Lướt đh’rứah lâng đhanuôr bêl zr’nắh k’đháp, ắt tr’đăn lâng đhanuôr nắc nâu cơy Agribank Quảng Điền nắc zr’lụ vêy bấc đhanuôr tin đươi pa gơi zên bơơn tơợ bh’rợ pa câl axiu. Cóh c’moo ahay, Agribank Quảng Điền ta đang moon apêê pa gơi nắc mơ 265 tỷ, bấc bhlâng nắc zên âng đhanuôr, đợ zên nợ đơ xưa tước lứch c’moo 2013 nắc 234 tỷ, đợ zên nợ cắh vêy ta chroót nắc mơ 0,22%, nợ zên lãi lấh t’ngay c’xêê ng’chroót nắc 40 ức. Cóh Quảng Điền bêl đâu, đhanuôr buôn xay moon, c’la nợ Agribank nắc xoọc đâu dưr váih manuýh nợ zên âng đhanuôr cóh đâu./.