Bơơn vêy chính sách k’rong bhrợ têng- pa dưr crêê cơnh, pazêng c’moo đăn đâu, kinh tế xã hội đhị zr’lụ k’noong k’tiếc apêê tỉnh Tây Nguyên, đăn lâng bơr k’tiếc k’ruung pr’zợc Lào lâng Campuchia, vêy râu ha dưr ghít liêm bhlầng. Zập zr’lụ k’noong k’tiếc đhị zr’lụ, zêng ơy lêy gít pr’đợơ laliêm đoọng pa dưr. Cóh đếêc, zr’lụ k’noong k’tiếc tỉnh Đăk Nông bha lầng nắc vêy t’nơơm công nghiệp a moọt lâng cà phê, k’noong k’tiếc tỉnh Đắk Lăk nắc t’nơơm ha roo ruộng, ha dợ k’noong k’tiếc tỉnh Gia Lai lâng Kon Tum đhị đắh bắc Tây Nguyên, pr’đơợ c’rơ nắc dzợ ting k’rơ lấh mơ tu vêy râu chroi k’rong âng apêê c’rơ đắh kinh tế, nắc apêê doanh nghịêp quân đội, xoọc bhrợ têng, kinh doanh cóh đâu.
    Tây Nguyên t’mêê lứch đhr’năng xớơt goóh ngân pa bhlầng. Pazêng g’lúh boo tợơp hân noo nắc ơy âng đơơng c’rơ dưr ma mông t’mêê đoọng ha pazêng zr’lụ k’noong k’tiếc. Pazêng bhươn cao su xoọc glúh hi la t’viêng. Công nhân cao su đhị apêê k’bhúh bhrợ têng, đhanuôr đhị apêê vel bhươl âng chr’val k’noong k’tiếc Sa Loong, chr’hoong Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum cung nắc tợơ đoọng muy hân noo pay bơơn dzệêt cao su. Toong dzệêt cao su ooy thùng, a noo A Huê, đhanuôr vel Giang Lố 1, chr’val Sa Loong, bhui har đoọng năl, đh’rứah lâng Binh đoàn 15 bhrợ cao su, đhanuôr nắc ơy z’lấh đha rựt tu đhr’năng ha ul đha rựt, vêy râu cha, râu đớc:
    Công ty 732 ( Binh đoàn 15) nắc ơy zúp zooi đhanuôr zi bấc pa bhlầng, Đhanuôr zi nắc cung vêy râu bhrợ têng, vêy bhiệc bhrợ tệêm ngăn, bơơn pr’ắt tr’mông liêm choom lấh. Đhanuôr bhui  har pa bhlầng, lâng nắc pa zay pa bhrợ ta têng lấh mơ dzợ đoọng bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông liêm choom lấh.
    Chr’val Sa Loong ( chr’hoong Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) vêy 6 vel nắc zêng 6 vel ting pấh bhrợ têng công nhân cao su lâng Binh đoàn 15. Cóh đếêc, vêy 2 k’bhúh bhrợ têng tước 100 pa bhrợ nắc đhanuôr đhị vel bhươl. T’coóh bhươl A Sem, vel Giang Lố 2, chr’val Sa Loong đoọng năl, đh’rứah lâng Bih đoàn 15 bhrợ têng cao su, Binh đoàn cắh muy chroót đoọng zên lương, pa choom cơnh chóh bhrợ ha roo ruộng nắc apêê dzợ zúp zooi đhanuôr bấc râu bhịêc ga mắc, bhiệc k’tứi lơơng, bhrợ tr’xăl liêm choom đoọng ha pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. T’mêê đâu bhlầng, nắc đhị tợơp hân noo boo Bộ đội Công ty 732, Binh đoàn 15 nắc ơy zúp zooi đhanuôr bhrợ c’lâng bê tông n’juối dal lấh 3km tước zr’lụ pa bhrợ ta têng, bhlếh lơi râu zr’nắh k’đháp đắh bhiệc lướt ra vách, t’coóh bhươl A Sem moon:
    Lalăm a hay, c’lâng nâu đhanuôr lướt ra vách zr’nắh k’đháp pa bhlầng. Công ty 732 lêy đhanuôr lalấh k’đháp, lướt vêy ngai ha bhuốh, vêy ngai bhrêy. Xọoc đâu, Công ty k’rang tước đhanuôr, câl pr’đươi đoọng ha đhanuôr bhrợ têng acoon c’lâng nâu, đhanuôr bhui har pa bhlầng, acu cảm ơn bhlầng.
    Truíh c’lâng k’noong k’tiếc bắc Tây Nguyên, công nhân cao su đhị apêê k’bhúh bhrợ têng, đhanuôr đhị pazêng vel bhươl cóh chr’val Ia Dom, chr’hoong Đức Cơ, tỉnh Gia Lai cung xoọc tợơp âng chô hân noo dzệêt cao su t’mêê. T’coóh Siu Thêm đhị vel Mok Đen, chr’val Ia Dom đoọng năl, Binh đoàn 15 lâng t’nơơm cao su ơy âng tước pazêng râu tr’xăl c’rơ liêm đoọng ha đhanuôr vel bhươl:
    Ting bhrợ têng cao su lâng Công ty 72 ( Binh đoàn 15) tu cơnh đếêc vel zi nâu kêi ơy tr’xăl liêm choom bấc râu. Vêy râu cha, râu đớc, doó k’rang ha ul cha đh’bha bhoóh dzợ. Bấc ngai nắc chóh bhrợ đong liêm mâng. A zi cảm ơn Đảng, Nhà nước lâng apêê đơn vị quân đội ơy k’rang tước, zúp zooi động ha đhanuôr vel zi.
    Prang chr’val Ia Dom xoọc đâu vêy 6 k’bhúh bhrợ têng âng Công ty 72, Binh đoàn 15, pa tệêt lâng đếêc vêy 6 vel acoon cóh ting pấh bhrợ công nhân cao su. Đươi vêy bh’nơơn cao su âng chô, apêê vel bhươl vêy zên đoọng k’rong chóh pa xoọng a moọt, cà phê. Pazêng acoon c’lâng ta bhrợ lâng nhựa nắc ơy chô tước zập vel bhươl, bấc đhr’nong đong liêm mâng ơy dưr chắt váih. T’coóh Siu Lim, vel Bi, chr’val Ia Dom moon:
    Tợơ bêl vêy bộ đội chô ooy đâu, k’đươi moon, pa too pa choom a coon  cha châu cóh vel ting bhrợ têng công nhân cao su, r’dợ nắc pr’ắt tr’mông zăng ha dưr. Nâu kêi nắc đhanuôr doó k’rang ha ul cha dzợ, a cu xợơng yêm loom bhlầng.
    X’rịa c’moo 2015, chr’val Ia Dom bơơn UBND tỉnh Gia Lai xay moon nắc ơy bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê. Nâu đoo nắc chr’val k’noong k’tiếc tr’nợơp âng tỉnh Gia Lai lâng âng Tây Nguyên bơơn xay moon ơy bhrợ têng liêm xang. Bh’nơơn âng chô ting ch’nắc ma nuýh đhị chr’val ơy ha dưr lấh tợơ 7 ức đồng c’moo 2011 dzoóc lấh 23 ức đồng c’moo 2015; cung cóh 5 c’moo, đợ pr’loọng đong đha rựt zập c’moo nắc cung xiêr, tợơ lấh 18% xiêr dzợ mơ dứp 6%. T’coóh Nguyễn Hữu Thiện, Chủ tịch UBND chr’val Ia Dom, chr’hoong Đức Cơ, tỉnh Gia Lai đoọng năl, nâu đoo nắc bh’nơơn xoọc tr’nợơp, chr’val nắc lêy pa zay lấh mơ dzợ:
    Chính quyền vel đong ơy năl ghít nắc k’đươi moon đhanuôr xăl cơnh pa chắp, cơnh bhrợ, bh’rợ nắc pa dưr kinh tế lấh mơ dzợ đoọng bhrợ tr’xăl pr’ắt tr’mông zr’lụ k’noong k’tiếc nâu./.
                                                       ĐỔI THAY TRÊN BIÊN GIỚI BẮC TÂY NGUYÊN
Có được chính sách đầu tư-phát triển đúng đắn, những năm gần đây kinh tế xã hội ở khu vực biên giới các tỉnh Tây Nguyên, giáp với hai nước bạn Lào và Campuchia, có sự chuyển biết rất rõ nét. Mỗi khu vực biên giới ở khu vực, đều đã xác định được lợi thế riêng để phát triển. Trong đó, vùng biên tỉnh Đak Nông có trụ cột là cây công nghiệp hồ tiêu và cà phê, biên giới tỉnh Đak Lak là cây lúa nước, còn biên giới tỉnh Gia Lai và Kon Tum là cây cao su. Trong đó, vùng biên 2 tỉnh Gia Lai và Kon Tum ở phía bắc Tây Nguyên, thế mạnh còn được nhân lên bởi có sự đóng góp của các "đầu tầu kinh tế", là các doanh nghiệp quân đội, đang sản xuất kinh doanh tại đây.
Tây Nguyên vừa kết thúc đợt hạn hán khốc liệt. Những trận mưa đầu mùa đang mang tới sức sống mới cho cả vùng biên giới. Những vườn cao su đang ra lá xanh mướt và căng tràn sức sống. Công nhân cao su ở các đội sản xuất, người dân ở những thôn làng của xã biên giới Sa Loong, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum cũng bắt đầu cho một mùa cạo mủ cao su. Trút những chén mủ cao su sóng sánh vào thùng, anh A Huê, người làng Giang Lố 1, xã Sa Loong, phấn khởi cho biết, cùng Binh đoàn 15 làm cao su, bà con đã thoát khỏi cảnh đói nghèo, có của ăn, của để: “Công ty 732 (Binh đoàn 15) đã giúp bà con mình rất nhiều. Bà con mình có công ăn, việc làm ổn định, có đời sống tốt hơn. Bà con rất phấn khởi, bà con sẽ cố gắng làm ăn để phát triển kinh tế hơn nữa.”
          Xã Sa Loong (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) có 6 thôn làng thì cả 6 đều có người địa phương tham gia làm công nhân cao su với Binh đoàn 15. Trong đó, có 2 đội sản xuất có 100% lao động là người địa phương. Già làng A Sem, làng Giang Lố 2, xã Sa Loong cho biết, cùng với Binh đoàn 15 sản xuất cao su, Binh đoàn không chỉ trả lương, hướng dẫn khoa học kỹ thuật để bà con tự sản xuất thêm lúa nước, mà còn giúp thôn làng trong nhiều việc lớn, việc nhỏ khác, làm thay đổi hẳn đời sống. Mới đây nhất, ngay thời điểm đầu mùa mưa, Bộ đội Công ty 732, Binh đoàn 15 đã giúp bà con làm con đường bê tông dài hơn 3km ra khu sản xuất, khắc phục được những khó khăn, vất vả trong đi lại. Già làng A Sem nói: “Trước đây, đường này bà con đi rất khó khăn. Công ty 732 thấy bà con khổ quá, đi có người té, người bị thương cũng có. Hiện nay, Công ty quan tâm dân làng, mua vật liệu để bà con xây con đường này bà con rất phấn khởi, già rất cảm ơn.” 
Dọc theo biên giới Bắc Tây Nguyên, công nhân cao su ở các đội sản xuất, người dân ở những thôn làng ở xã Ia Dom, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai cũng đang bắt đầu cho một mùa cạo mủ cao su mới. Trong khoảng sân la liệt những chén đựng mủ đã được làm sạch, những con dạo cạo sắc bén đã được đưa ra xe, ông Siu Thêm, ở làng Mok Đen, xã Ia Dom, cho biết, Binh đoàn 15 và cây cao su đã mang tới những đổi thay mạnh mẽ cho bà con dân làng:“Tham gia làm cao su với Công ty 72 (Binh đoàn 15) nên làng mình bây giờ thay đổi nhiều lắm rồi. Có của ăn, của để, không còn lo đói, lo khổ nữa. Nhiều nhà xây to đẹp, khang trang. Mình cảm ơn Đảng, Nhà nước và các đơn vị quân đội đã quan tâm, giúp đỡ cho bà con dân làng mình.”.
          Toàn xã Ia Dom hiện nay có 6 đội sản xuất của Công ty 72, Binh đoàn 15, gắn với đó có 6 làng dân tộc thiểu số tham gia làm công nhân cao su. Nhờ nguồn lợi từ cao su đem lại, các thôn làng có vốn để đầu tư trồng thêm hồ tiêu, cà phê, khiến dải biên giới Ia Dom thêm trù phú. Những con đường nhựa nối khắp các thôn làng, những ngôi nhà khang trang dần mọc lên. Già Siu Lim, làng Bi, xã Ia Dom, nói:“Từ khi có bộ đội về đây, vận động, hướng dẫn con cháu trong làng đi làm công nhân cao su, dần dần đời sống dân làng mình khá lên, phát triển lên. Giờ thì bà con không còn lo đói nghèo. Già mừng lắm”
          Cuối năm 2015, xã Ia Dom được UBND tỉnh Gia Lai công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Đây là xã biên giới đầu tiên của tỉnh Gia Lai và của Tây Nguyên được công nhận đạt chuẩn. Thu nhập bình quân đầu người của xã đã tăng từ khoảng 7triệu đồng năm 2011 lên hơn 23 triệu đồng năm 2015; cũng trong 5 năm, tỷ lệ hộ nghèo hàng năm giảm mạnh, từ hơn 18% xuống còn dưới 6%. Ông Nguyễn Hữu Thiện, Chủ tịch UBND xã Ia Dom, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai, cho biết, đây mới chỉ là thành quả bước đầu, xã cần vươn tới những mục tiêu lớn hơn nữa:“Chính quyền địa phương xác định sẽ tiếp tục vận động nhân dân đổi mới nếp nghĩ, cách làm, mục tiêu là phát triển kinh tế mạnh hơn nữa để làm thay đổi đời sống nhân dân vùng biên giới này.”./.