Đhanuôr lâng pr’zớc chắp dadêr!

Xay moon tước zr’lụ da ding k’coong Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên cắh choom cắh xay tước ooy t’nơơm ché Shan tuyết ga mắc k’ha riêng c’moo vêy ta chóh cóh apêê chr’val zr’lụ đhanuôr acoon cóh Mông âng chr’hoong Sín Chải, Sính Phình, Tả Phình, Tả Sìn Thàng. M’ma chè n’nâu chắt váih độ dal 1.500 mét t’ping lâng mặt biển, pleng k’tiếc cóh đâu cha cêết, zập bêl công vêy đh’lúc. Tu cơnh đêếc nắc bhrợ ha chè cóh Tủa Chùa vêy đha hum la lay, bhrợ ha ta mooi kiêng pa bhlâng. t’ruíh: Lướt la lêy đhị sóng phát thanh cóh tuần n’nâu, đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah tước ooy zr’lụ chè Shan Tuết cóh zr’lụ Tủa Chùa ớ!

Lâng lấh 700 pr’loọng đông, lấh 4.200 manuýh đhanuôr acoon cóh Mông ắt cóh chr’val zr’lụ dal Sín Chải- Tủa Chùa, t’nơơm chè ta luôn vêy chr’nắp cóh pr’ắt tr’mông âng apêê đoo. Chè vêy ta đươi đoọng zêệ ộm, bhrợ z’nươu, vêy cơnh cậ nắc bhrợ đác họm zâl bhíh n’bhéh ha p’niên k’tứi. Bấc apêê t’coóh ta ha cóh bhươl cr’noon manuýh Mông xay moon: cắh năl bêl t’nơơm chè dưr chắt váih, nắc đhiệp n’năl tơợ bêl n’niên nắc ơy vêy t’nơơm chè. Tu cơnh đêếc nắc Sín Chải nắc zr’lụ chóh t’nơơm chè ga mắc, bấc bhlâng nắc cóh chr’hoong Tủa Chùa, lấh 3 r’bhâu t’nơơm. Nâu đoo nắc m’ma cha tự chắt váih cóh k’ha riêng c’moo, t’nơơm ga mắc, dal lấh 10 mét, bấc đoọng, bấc axậ, axậ ga mắc, chr’nắp bhlâng nắc chè cóh đâu sạch, doọ vêy ta đươi dua hoá chất, phân bón bêl chóh bhrợ công cơnh zư lêy, pêếh đớc axậ. Muy cr’bhe chè nắc choom clai ộm bơr pêê chu, ộm bấc nắc xâng đác chè yêêm lấh mơ. t’coóh Hạng A Chư, ắt cóh cr’noon Hấu Chua, chr’val Sín Chải nắc pr’loọng đông chóh bhrợ chè bấc pa bhlâng cóh chr’val, pazêng zên bơơn pay pa chô tơợ t’nơơm chè k’nặ 100 ức đồng cóh zập c’moo:

Dưr pậ banh mơ 10 c’moo nắc a cu đh’rứah lâng k’conh k’căn lướt pêếh chè. Tước nâu cơy nắc công pêếh chè. Tước hân noo nắc lướt pêếh, nắc azi tự pêếh. bh’rợ pêếh nắc pêếh đợ axậ nhuum, cắh vêy ng’puáh ooy p’răng, đớc cóh máy đoọng pa goóh, xang n’nắc pay chr’đhung ni long ga mắc đớc tơợ 50 tước 60 kg, xang n’nắc chọm pa nhâm chr’đhung ni long, đoọng chè doọ choom a uúh, đớc đanh công choom. Nâu cơy chr’nắp âng chè bấc, vêy kỹ thuật bhrợ têng, chè bhrợ t’váih đoọng ha pr’ắt tr’mông azi vêy p’xoọng thu nhập.

Bơr pêê c’moo chô ooy đâu, t’nơơm chè ga mắc cóh Sín Chải lâng pazêng chr’val vêy chè cóh chr’hoong Tủa Chùa lum bấc zr’nắh k’đháp, vêy cơnh cậ cắh vêy ngai chêếc n’năl, tu đhanuôr cắh ơy vêy bh’rợ zư lêy crêê cơnh, cơnh lơơng cậ chr’nắp cắh nhâm mâng, zr’lụ pa câl cắh nhâm mâng. Bhr’lậ đhr’năng n’nâu, UBND tỉnh Điện Biển xay moon bh’rợ quy hoạch pa dưr zr’lụ chóh bhrợ chè đhị 4 chr’val n’đắh Bắc âng chr’hoong Tủa Chùa, cr’chăl c’moo 2006- 2015. Đảng bộ chr’hoong bhrợ têng Nghị quyết ooy bh’rợ zư lêy lâng pa dưr t’nơơm chè Shan Tuyết ga mắc Tủa Chùa, bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng Công ty cổ phần m’ma nông nghiệp Điện Biên k’rong bhrợ, câl pazêng đợ chè âng đhanuôr. ting n’nắc, đh’rứah lâng bh’rợ zư lêy nhâm mâng k’nặ 10 r’bhâu t’nơơm chè Shan Tuyết ga mắc đhị pazêng chr’val, tơợ c’moo 2009, tước nâu cơy, chr’hoong Tủa Chùa ơy k’rong bhrợ t’mêê k’nặ 200 hecta chè, pa dưr đhăm chóh bhrợ chè prang chr’hoong tước 500 hecta. Lâng chr’val Sín Chải ơy chóh bhrợ 54 hecta đhăm chè t’mêê tơợ m’ma chè t’nơơm ga mắc. Đoọng ta đang moon đhanuôr chóh bhrợ lâng zư lêy quyền lợi ha đhanuôr chr’hoong bhrợ têng bh’rợ zúp zooi p’xoọng 3 r’bhâu đồng đoọng ha 1 kg axậ chè t’mêê, pazum lâng zên lướt câl âng apêê doanh nghiệp, bhrợ đoọng ha manuýh chóh vêy zên pa câl nhâm mâng mơ 13 r’bhâu đồng 1 kg che t’mêê. Đhanuôr bơơn lêy râu chr’nắp la lua tơợ t’nơơm chè nắc apêê đoo t’bhlâng zư lêy, bhrợ têng liêm crêê đoọng ha t’nơơm chè lâng chóh bhrợ t’bhứah. Anoo Chơ A Chinh, cán bộ khuyến nông chr’val Sín Chải đoọng năl:

T’nơơm chè nắc t’nơơm chr’nóh bha lâng cóh bh’rợ pa dưr kinh tế cóh chr’val, chr’nắp bhlâng nắc chè ga mắc vêy bấc ngai câl lâng công nắc t’nơơm bhrợ đoọng ha đhanuôr t’bil ha ul pa xiêr đharứt. Azi pa choom đoọng ha đhanuôr bh’rợ zư lêy, h’cơnh ng’pêếh axậ lâng zư đớc liêm crêê.

C’moo 2010, công ty m’ma nông nghiệp Điện Biên ơy pay câl âng đhanuôr lấh 50 tấn chè Shan Tuyết t’mêê, c’moo 2013 nắc 60 tấn lâng cóh c’moo 2014 t’bhlâng pay câl k’dâng 80 tấn, lâng chr’nắp tơợ 12 r’bhâu- 13 r’bhâu đồng muy kg. Xang bêl bhrợ têng, chè nắc vêy ta pa câl ooy thị trường, chr’nắp tơợ 150 r’bhâu đồng lâng chè t’nơơm ếp lâng 300 r’bhâu đồng lâng chè tơợ t’nơơm ga mắc. Lâng pazêng pr’đươi zập đoọng Công ty bhrợ têng cóh zập c’moo lâng chr’nắp pa câl nhâm mâng cơnh nâu cơy, doanh nghiệp công vêy lãi lâng đhanuôr chóh bhrợ công vêy thu nhập nhâm mâng. T’coóh Mùa A Chinh, Chủ tịch UBND chr’val Sín Chải, chr’hoong Tủa Chùa đoọng năl:

Cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y, cr’noọ xa nay âng Đảng lâng Nhà nước, công cơnh Nghị quyết âng Đảng uỷ, HĐND chr’val nắc t’bhlâng ta đang moon đhanuôr chóh t’mêê t’nơơm chè. Đoọng bhrợ ha đhanuôr tộ chóh bhrợ tước ooy t’nơơm chè bấc lấh mơ dzợ, nắc p’cắh mặt đoọng ha pêê t’coóh xa nay chr’val nắc ta đang moon ooy Đảng, Nhà nước đương câl bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr, chr’nắp bhlâng nắc pa dưr chr’nắp âng chè, đoọng bhrợ ha đhanuôr vêy đợ thu nhập nhâm mâng tơợ chè, vêy cơnh đêếc nắc đhanuôr vêy tộ chóh bhrợ bấc lâh mơ.

Chr’hoong Tủa Chùa t’bhlâng tước c’moo 2015 nắc vêy lấh 600 hecta chè, lâng chr’val Sín Chải t’bhlâng chóh bhrợ t’mêê k’dâng 60 hecta t’nơơm ga mắc. xa nay bh’rợ xay moon ooy râu chr’nắp, chêếc zr’lụ pa câl, bh’rợ pa dưr dal c’năl âng manuýh chóh chè cóh bh’rợ zư nhâm mâng uy tín, râu liêm choom âng chè nắc vêy chính quyền, doanh nghiệp lâng đhanuôr t’bhlâng bhrợ têng./.