Đhị Quảng Ngãi, đh’rưah lâng c’rơ pa zay chơơc lêy âng apêê cơ quan chức năng, vêy muy tơợ pr’đơợ chr’năp xoọc pa dưr loom rơơm đương đoọng ha bấc pr’loọng đong. Năc đoo bha ar xrặ lâng têy âng 181 liệt sĩ căh dzợ ma mông đhị Bệnh xá B23 tơợ c’moo 1968, âng diic điêl y sĩ lalăm a hay ắc t’cooh Đào Ngọc Thạnh ơy pa ghit zư lêy coh 60 c’moo hay.

Bêl năl ooy bha ar xrặ đơc tơợ đanh a hay âng y sĩ Đào Ngọc Thạnh lâng dược sĩ Mai Thị Kim Ngân ặt phường Cẩm Thành, thành phố Quảng Ngãi, pr’loọng pr’căn Trần Thị Sô ặt chr’val Tịnh Khê, thành phố Quảng Ngãi ơy tước đong đoọng pa châng lêy.

Đhị số thứ tự 46 coh bha ar, đh’nơc "Trần Thị Lê" leh vaih, zêng mr’cơnh lâng bha ar moon ma nưih căh dzợ âng pr’loọng pr’căn Sô xoọc zư đơc. Pr’đơợ tơợ  bha ar ty đanh nâu ơy pa căh rau đương rơơm tơợ bấc c’moo đương chơơc lêy ma nưih đong. Pr’căn Trần Thị Sô, đha đhi luônh liệt sĩ Trần Thị Lê xay moon:“Acu yêm loom căh dzợ cơnh bêl a dêi pa căh bha ar năc đoo ooy mạng xã hội. Bơơn lêy a chắc xrặ Trần Thị Lê coh bha ar năc đoo acu hâng hơnh pa bhlầng. Acu rơơm apêê xoọc bhrợ bh’rợ chơơc lêy bơơn lêy n’hang âng anoo cu chô đoọng đơơng tập ooy ping xal liệt sĩ âng chr’val”.

C’moo đâu 86 c’moo ma mông, ha dợ y sĩ Đào Ngọc Thạnh dzợ t’bech, đa đâh, hay ghit zr’lụ Bệnh xá B23 lâng đhị tập bấc đồng đội c’moo năc a hay. T’cooh đoọng năl, bha ar xrặ zập xa nay đhị vel đong, đơn vị, t’ngay căh dzợ lâng dữ liệu pa dưah âng 181 liệt sĩ.

Pa bhlầng, t’ngay bil vêy xrặ coh bha ar nắc bêl crêê bhlầng đoọng năl a pêê chiến sĩ căh dzợ đhị bệnh xá, đươi cơnh đêêc nắc choom pa châng lêy lâng bha ar gơi chô ooy đong moon căh dzợ ma mông âng đơn vị. Năc rau ghit liêm lâng lalay cơnh lâng đhr’năng lalua nâu ơy zooi bấc chu đợ bh’nơơn ơy pa chô cơnh lâng rau k’rang đoọng ha ma nưih đong. Pa hay ooy đhr’năng âng liệt sĩ Trần Thị Lê, t’cooh Đào Ngọc Thạnh dzợ hay:“Trần Thị Lê, ha dang căh rau tr’xăl âng huyện đội Trà Bồng năc ặt đhị Cà Đam. Xa nay nâu crêê bhlầng, a cu trực tiếp xrặ bha ar pa gơi chô đoọng ha pr’loọng đong cơnh đêêc”.

Cơnh lâng lực lượng chức năng, pazêng xa nay xrặ pa căh lâng cr’noọ pa hay âng t’cooh Thạnh xoọc vaih năc tư liệu chr’năp pa bhlầng, zooi trực tiếp đoọng ha bh’rợ 500 t’gay ha dưm âng tỉnh. Trực tiếp tước lưm pr’loọng đong lâng pa ghit lêy bha ar xrặ nâu, Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi xơợng dêr loom bêl lêy n’juông chữ dzợ liêm chr’năp. Xay moon ooy bh’rợ tước đâu, Đại tá Trịnh Công Sơn đọong năl:“Tơợ pr’đơợ âng xa nay nâu, Ban chỉ đạo âng tỉnh Quảng Ngãi năc cha mêệt lêy ghit, pa châng lâng đợ xa nay ơy bơơn ta năl lâng pa châng lâng bản đồ la lau. Pa bhlầng nắc lêy tơợ pr’đợơ âng vel đong lâng lịch sử âng tỉnh Quảng Ngãi coh chiến tranh đoọng chơih pay xa nay, cha mêệt pa git coh lalua”.

Bha ar xrặ lâng têy âng y sĩ Bệnh xá B23 c’moo hay năc căh muy n’kir chiến tranh, năc xoọc lalua dưr vaih “đh’rôông oih” dzool ang c’lâng đoọng chơơc lêy đồng đội. Pazêng xa nay chr’năp năc đoo zooi apêê lực lượng cha mêệt lêy, chơơc năl đâh lâh; chroi k’rong bhrợ ghit pr’đơợ đoọng chơơc lêy, đâh đơơng chô apêê anh hùng liệt sĩ chô lâng ma nưih đong đay lâng chô ặt bếch coh đhăm k’tiếc âng vel đong đay./.

CUỐN SỔ GHI DANH LIỆT SĨ - NGUỒN TƯ LIỆU QUÝ DẪN ĐƯỜNG TÌM ĐỒNG ĐỘI

Cả nước đang chung tay thực hiện chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Tại Quảng Ngãi, bên cạnh nỗ lực của cơ quan chức năng, có một nguồn tư liệu quý giá đang thắp lên hy vọng cho nhiều gia đình. Đó là cuốn sổ tay ghi chép thông tin của 181 liệt sĩ hy sinh tại Bệnh xá B23 từ năm 1968, do vợ chồng cựu y sĩ Đào Ngọc Thạnh cẩn trọng gìn giữ suốt gần 60 năm qua. 

Khi biết thông tin về cuốn sổ kỷ vật của vợ chồng y sĩ Đào Ngọc Thạnh và dược sĩ Mai Thị Kim Ngân ở phường Cẩm Thành, thành phố Quảng Ngãi, gia đình bà Trần Thị Sô ở xã Tịnh Khê, thành phố Quảng Ngãi đã lặn lội tìm đến tận nơi để đối chiếu.

Tại số thứ tự 46 trong cuốn sổ, cái tên "Trần Thị Lê" hiện ra, hoàn toàn trùng khớp với giấy báo tử mà gia đình bà Sô đang lưu giữ. Manh mối từ những trang giấy ố vàng đã thắp lên niềm hy vọng to lớn sau nhiều năm mòn mỏi tìm kiếm người thân. Bà Trần Thị Sô, em ruột liệt sĩ Trần Thị Lê xúc động chia sẻ:“Tôi rất mừng khi nghe thông tin chú đưa lên mạng xã hội. Tìm rõ ràng ra được cái tên Trần Thị Lê thì cảm xúc rất là mừng. Tôi mong mỏi nhờ anh em đang mở chiến dịch, tìm được hài cốt chị về để an táng tại nghĩa trang liệt sĩ của xã.”

Năm nay đã 96 tuổi, nhưng y sĩ Đào Ngọc Thạnh vẫn minh mẫn, nhớ rõ vị trí Bệnh xá B23 và nơi an táng nhiều đồng đội năm xưa. Ông cho biết, cuốn sổ ghi chép rất đầy đủ quê quán, đơn vị, ngày hy sinh và dữ liệu điều trị của 181 liệt sĩ.

Đặc biệt, ngày hy sinh ghi trong sổ là thời điểm chính xác các chiến sĩ trút hơi thở cuối cùng tại bệnh xá, do đó có thể xê dịch so với giấy báo tử của đơn vị. Chính sự chi tiết và khác biệt mang tính thực tế này đã nhiều lần giúp giải đáp băn khoăn cho các thân nhân. Nhắc lại trường hợp của liệt sĩ Trần Thị Lê, ông Đào Ngọc Thạnh nhớ như in:“Trần Thị Lê, nếu không có gì thay đổi của huyện đội Trà Bồng thì nằm tại Cà Đam. Dứt khoát thế! Đây là chắc chắn, tôi trực tiếp làm, báo cáo gia đình vậy.”

Với lực lượng chức năng, những ghi chép cùng ký ức của ông Thạnh đang trở thành nguồn tư liệu gốc vô cùng quan trọng, phục vụ trực tiếp cho Chiến dịch 500 ngày đêm của tỉnh. Trực tiếp đến thăm gia đình và tiếp cận cuốn sổ, Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi không khỏi xúc động khi thấy từng dòng chữ vẫn còn vẹn nguyên giá trị. Nói về kế hoạch sắp tới, Đại tá Trịnh Công Sơn cho biết:“Trên cơ sở các thông tin này, Ban chỉ đạo của tỉnh Quảng Ngãi sẽ tiếp tục rà soát, đối chiếu với các nguồn tin đã được cung cấp và đối chiếu trên bản đồ thực địa. Đặc biệt là căn cứ vào kết luận địa bàn và lịch sử của tỉnh Quảng Ngãi trong chiến tranh để sàng lọc, tiếp tục kiểm tra ngoài thực địa.”

Cuốn sổ tay của y sĩ Bệnh xá B23 năm xưa không chỉ là kỷ vật chiến tranh, mà đang thực sự trở thành “ngọn đuốc” dẫn đường đi tìm đồng đội. Những thông tin quý giá ấy sẽ tiếp tục được các lực lượng chức năng rà soát, xác minh; góp phần làm sáng tỏ các manh mối, để sớm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về trong vòng tay của gia đình và đất mẹ./.