Cơnh lâng đhr’năng năc đoo, zập vel đong nắc ơy pa ghit xay bhrợ bấc bh’rợ cha groong rooh cat crâng, tơợ đêêc nắc zư liêm pr’họom t’viêng âng crâng ca coong lâng pr’ặt tr’mông âng đhanuôr

“Bêl họp cán bộ ơy pa too moon, och ha rêê năc chăh bhlưa đoọng cha groong rọ ooy crâng. Zư lêy crâng đoọng liêm, moọt ooy crâng ọo âm hot đhạ, tu âm hot xang vất lơi đưl họt dzợ r’hố buôn vaih đhr’năng rooh cat crâng. Đhanuôr coh đâu ơy năl ghit bh’rợ cha groong rooh cat crâng. Zập ngai zêng ting xơợng bhrợ ta nih đha nâng, zư lêy crâng ting cơnh xay moon âng cán bộ”.

Ặt ma mông đhị chr’val da ding ca coong vêy đhăm crâng bấc lâh 80% k’tiếc âng prang chr’val, t’cooh A Tân, ma nưih Xê Đăng ặt đhị chr’val Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi (năc chr’hoong Kon Plông, tỉnh Kon Tum lalăm) ta luôn năl ghit bhiệc zư lêy crâng năc đoo zư lêy pr’ặt tr’mông âng đhanuôr vel đong. Tu cơnh đêêc, tước bêl och ha rêê, pr’loọng t’cooh năc ơy ting xơợng ghit cơnh xa nay âng vel đong moon, t’cooh och ha rêê bêl đâh ra diu căh cợ bêl ha bu đăl, tu bêl đêêc pleng doọ lâh pưih. Lalăm och ha rêê, t’cooh Tân lâng ma nưih đong đay ơy ra văng bình phun đác lâng zập pr’đươi t’pặt oih, cha groong bêl oih crêê rọo ooy crâng a bhuy.

Ha dợ đhị chr’val Măng Đen (chr’hoong Kon Plông, tỉnh Kon Tum ty), tơợ lâh tu bhiệc rooh cat zr’lụ kinh tế hi dưm Măng Đen coh m’pâng crâng h’ngoo, bhrợ rooh 4 ki ốt moọt t’ngay 27/3 năc a hay, UBND chr’val năc ơy vêy bha ar k’đươi zập cơ quan, đơn vị, vel pa ghit xay bhrợ zập bh’rợ cha groong, pa xiêr ếp bhlầng đợ bil bal tu rooh crâng bhrợ vaih. Vel đong pa mâng, pa zập c’bhuh zư lêy crâng đhị zập vel bhươl, lêy nâu đoo năc c’bhuh bha  lầng coh bhiệc zư lêy, cha groong rooh cat crâng. T’cooh A Hùng, Trưởng vel Kon Vơng Kia, chr’val Măng Đen đoọng năl, prang vel vêy 157 pr’loọng pác bhrợ 4 c’bhuh ting pâh zư lêy crâng lâng đhăm bhưah mơ 330ha. Zập c’moo, Ban k’đhơợng lêy crâng pa căh xa nay zư lêy crâng, t’bấc g’luh lướt lêy cha mêệt, oọ đơc vaih đhr’năng bhrợ lêt xa nay Luật zư lêy lâng pa dưr crâng. Đươi cơnh đêêc nắc tơợ c’moo 2020 tước nâu kêi, coh đhăm crâng âng vel k’đhơợng lêy doọ vaih đhr’năng rooh cat n’đoo:

“Zập tổ trưởng nắc vêy trách nhiệm ra pặ bh’rợ đoọng ha pêê coh tổ lướt cha mêệt lêy crâng pa ghit. Chô tơợ cha mêệt lêy, nắc tổ trưởng xay moon t’ngay n’nặc apêê lướt mơ km, pazêng zr’lụ crâng n’đoo, đhr’năng cha mêệt lêy cơnh ooy đoọng Trưởng ban năl lâng xay cớ lâng Công ty lâm nghiệp. Vel cung t’bhlầng xay moon đoọng ha đhanuôr năl bêl och ha rêê nắc vêy vel ting cha mêệt lêy, oọ đơc vaih đhr’năng rooh crâng”.

Ting cơnh t’cooh Nguyễn Văn Huynh, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty TNHH muy thành viên lâm nghiệp Kon Plông, đơn vị bơơn pa đơp k’đhơợng zư lêy lâh 55 r’bhầu héc ta crâng, coh đêêc đhăm crâng a bhuy pay lâh 95%, bh’rợ k’đhơợng lêy, cha groong rooh cat crâng ta luôn bơơn đơn vị xay bhrợ bhrơợng k’rơ. Zập c’moo tơợ xa nay pa zưm lâng chính quyền vel đong, zập đơn vị c’la crâng, công ty ơy k’đươi zập Trạm k’đhơợng, zư lêy đươi dua pa dưr crâng năc ta luôn pa ghit vel đong đoọng năl zập c’lâng xa nay, pa ghit zập zr’lụ buôn vaih rau căh liêm tước crâng đoọng t’bhlầng bh’rợ cha mêệt lêy, goon zư lâng cha groong rooh cat crâng. T’cooh Nguyễn Văn Huynh đoọng năl, c’lâng bh’rợ âng đơn vị coh bhiệc cha groong rooh crâng nắc “cha groong đơ bhlầng”:

“Năc tơợ tơợp hân noo cha noong, công ty ơy cha mêệt lêy lâng năl ghit zập zr’lụ buôn vaih rooh cat đoong ra pặ, pa dưr bh’rợ cha groong rooh cat, đh’rưah bhrợ têng, pa dưr zập c’lâng chăh oọ choom rọo ooy lơơng. Bhiẹc cha groong oih rọo tơợ đâh, tơợ ch’ngai lâng pác ting zr’lụ lalay năc đoọng đâh tước zr’lụ vaih rooh cat. Tơợp c’moo 2025, công ty ơy bhrợ 2 cột trạm đoọng cha mêệt lêy rọo crâng, câl ra pặ ống nhòm, máy k’bhung, đâh bơơn lêy rooh crâng đoọng năl ra pặ, k’đươi ma nưih tước đâh loon. Tơợ đêêc, zư lêy đhăm crâng tệêm ngăn đhị zr’lụ crâng âng công ty k’đhơợng zư”.

Hạt kiểm lâm zr’lụ 6 ặt bhrợ đhị chr’val Măng Đen xoọc k’đhơợng lêy đhăm crâng coh vel đong zập chr’val Măng Đen, Kon Plông, Măng Bút. T’mêê đâu bhlầng, bh’cộ Hạt đh’rưah lâng cán bộ kỹ thuật, kiểm lâm vel đong ơy lướt cha mêệt lêy bh’rợ zư lêy crâng, cha groong rooh cat crâng đhị zr’lụ crâng choh âng Công ty TNHH muy thành viên lâm nghiệp Kon Plông k’đhơợng lêy. Nâu năc zr’lụ crâng h’ngoo đăn zr’lụ đhanuôr ặt, năc zr’lụ du lịch tu cơnh đêêc buôn vaih đhr’năng rooh cat ha dang căh pa ghit bêl đươi dua oih r’hố. Tơợ cha mêệt lêy đhr’năng lalua, t’cooh Lê Xuân Hưng, Phó hạt trưởng Hạt kiểm lâm zr’lụ 6 ơy k’đươi moon Công ty pa ghit rau xa nay pr’hân coh bh’rợ cha groong rooh cat crâng.

- “Zr’lụ crâng nâu năc trạm zư lêy crâng n’đoo k’đhơợng lêy?

- Nâu năc zr’lụ crâng âng Trạm zư lêy crâng Măng Đen k’đhơợng lêy.

- Trạm hêê nâu vêy mơ cha năc?

- Pazêng vêy 16 cha nắc.

- Cơnh đêêc Công ty ơy xay moon bh’rợ zêl cha groong rooh cat crâng cơnh ooy, pa bhlầng năc moọt cr’chăl cha noọng xơơt cơnh đâu?

- Năc tơợ tơợp hân noo cha noong, công ty ơy pa ghit bh’rợ cha groong rooh cat năc đoo bh’rợ chr’năp pa bhlầng, tu cơnh đêêc nắc ơy ra pặ ma nưih goon bhrợ đhị zập zr’lụ buôn vaih đhr’năng rooh cat. Rau 2 năc ra pặ ma nưih goon zư đhị zập pớ. Rau 3 năc cơnh lâng pr’đươi buôn đươi ha dang vaih rau căh liêm bắc ta bhrợ ting xa nay “4 đhị đêêc”.

- Ahêê bhrợ cơnh xa nay “cha groong đơ bhlầng, t’pặt rooh liêm choom” căh crêê? Lâng zr’lụ crâng nâu cung năc zr’lụ du lịch, cơnh đêêc k’đươi công ty moon lâng apêê trạm bhrợ cơnh ooy đoọng g’đech đhr’năng đươi dua oih r’hố âng t’mooi. Nâu kêi bhơi nhấc cơợng năc lêy pa ght coh bhiệc đươi dua oih r’hố đoọng g’đech đhr’năng rooh cat”.

Tỉnh Quảng Ngãi xoọc vêy lâh 900 r’bhầu héc ta crâng, coh đêêc đhăm crâng buôn rooh cat nắc bấc k’nặ tước 370 r’bhầu héc ta, pay 38%, pabhlầng năc đhị crâng choh lâng crâng a bhuy. Cơnh lâng đhr’năng rooh cat crâng ting k’rơ lâh mơ coh hân noo cha noọng, UBND tỉnh Quảng Ngãi k’đươi zập vel đong lâng đơn vị chức năng xay bhrợ đh’rưah zập bh’rợ cha groong. Coh đêêc, t’bhlầng moon đơc đhr’năng rooh cat crâng; goon lêy toong t’ngay ha dưm, pa bhlầng năc vêl moon pa rơơt rooh cát crâng tơợ cấp III năc a têh. Đh’rưah, cha mêệt lêy, pa dưr c’lâng bh’rợ cha groong rooh cat ting zr’lụ crâng; t’bấc g’luh xay moon, gr’hoọt zư lêy crâng. Bhiệc đươi dua khoa học, công nghệ đhị cha groong rooh cat crâng cung bơơn pa ghit cơnh ra văng hệ thống moon pa rơơt tơợ đâh, camera AI, ảnh vệ tinh; moọt lêy moon pa rơơt rooh crâng tơợ website âng Cục Lâm nghiệp lâng Kiểm lâm.

T’cooh Nguyễn Khánh Ngọc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl: đơn vị ơy t’bhlầng xay moon, pa dưr dal c’năl âng đhanuôr đăh bhiệc zư lêy, cha groong rooh cat crâng. Cơnh lâng Qúy I c’moo đâu, ơy bhrợ 230 g’luh xay moon đhị zập vel bhươl lâng k’nặ 19 r’bhầu chu đhanuôr ting pâh xơợng; ký k’nặ 500 bha ar gr’hoọt moon zư lêy crâng lâng apêê c’la crâng cung cơnh pr’loọng đhanuôr ặt ma mông đăn crâng:

“Bh’rợ zư lêy, cha groong rooh cat crâng ta luôn bơơn vel đong k’ra pa ghit. Azi năc ơy xay moon lâng UBND tỉnh pa căh Chỉ thị 08 đoọng k’đươi moon đăh bh’rợ cha groong rooh cat crâng đhị vel đong tỉnh Quảng Ngãi mọot hân noo cha noọng xơớt. Tước cr’chăl nâu, tơợ cha mêệt lêy năc apêê chr’val, phường, đặc khu ơy bhrợ t’vaih ban k’đươi bhrợ zư lêy crâng, cha groong rooh cat crâng. Coh cr’chăl cha noong buôn rooh cat năc zập vel đong, tổ độ goon bhrợ toong t’ngay ha dưm đoọng cha groong rooh cat crâng liêm choom”./.

PHÒNG CHỐNG CHÁY RỪNG Ở KHU VỰC MIỀN NÚI TỈNH QUẢNG NGÃI

Nguy cơ cháy rừng ở khu vực miền núi tỉnh Quảng Ngãi đang gia tăng trong mùa nắng nóng. Trước tình hình đó, các địa phương đã chủ động triển khai thực hiện nhiều giải pháp phòng cháy, chữa cháy rừng, qua đó, bảo vệ màu xanh của đại ngàn và đời sống người dân miền núi, vùng cao:

“Khi họp cán bộ đã dặn rồi, đốt thực bì thì phải làm đường ranh cản lửa, không để lửa cháy lan vào rừng. Phải bảo vệ rừng, vào rừng không được hút thuốc vất tàn ra thì dễ cháy rừng. Bà con ở đây rất có ý thức trong phòng chống cháy rừng, ai cũng thực hiện tốt công tác bảo vệ rừng theo tuyên truyền của cán bộ”.

Sinh sống ở xã miền núi có diện tích rừng chiếm hơn 80% diện tích toàn xã, ông A Tân, người Xê Đăng ở xã Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi (thuộc huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum cũ) luôn ý thức rằng bảo vệ rừng là bảo vệ nguồn sống của cả cộng đồng. Vì vậy, đến mùa phát nương làm rẫy, gia đình ông luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy định của địa phương, chỉ đốt thực bì vào thời điểm sáng sớm hoặc chiều muộn, khi nhiệt độ ở mức thấp. Trước khi đốt, ông A Tân và người thân dự trữ sẵn bình phun nước và các dụng cụ dập lửa, đề phòng khi lửa bén sang rừng tự nhiên.

Còn tại xã Măng Đen (huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum cũ), sau vụ cháy khu kinh tế đêm Măng Đen giữa rừng thông, thiêu rụi 4 ki ốt vào ngày 27/3 vừa qua, UBDN xã đã có văn bản yêu cầu các cơ quan, đơn vị, thôn bản chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy rừng gây ra. Địa phương kiện toàn, củng cố các cộng đồng, nhóm hộ bảo vệ rừng ở thôn bản, xem đây là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng. Ông A Hùng, Trưởng thôn Kon Vơng Kia, xã Măng Đen cho biết, toàn thôn có 157 hộ chia làm 4 tổ tham gia bảo vệ diện tích rừng gần 330 héc ta. Hàng năm, Ban quản lý rừng cộng đồng thôn ban hành quy chế bảo vệ rừng, tăng cường tuần tra kiểm soát, không để xảy ra tình trạng vi phạm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng. Nhờ đó, từ năm 2020 đến nay, trên diện tích rừng do thôn quản lý, bảo vệ, chưa xảy ra vụ phá rừng hay cháy rừng nào:

“Các tổ trưởng có trách nhiệm phân công các thành viên trong tổ đi tuần tra, kiểm soát rừng. Sau khi kiểm tra, các tổ trưởng sẽ báo lại ngày đi hôm đó được bao nhiêu km, ở những tiểu khu nào, có xảy ra vụ việc nào không để Trưởng ban biết và báo cáo với Công ty lâm nghiệp. Thôn cũng tăng cường tuyên truyền bà con khi đốt nương làm rẫy phải có sự giám sát của thôn, tổ, không để xảy ra cháy rừng’.

Theo ông Nguyễn Văn Huynh, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty TNHH một thành viên lâm nghiệp Kon Plông, đơn vị được giao quản lý hơn 55 ngàn héc ta rừng, trong đó diện tích rừng tự nhiên chiếm hơn 95%, công tác quản lý bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng luôn được đơn vị triển khai quyết liệt. Hàng năm, trên cơ sở quy chế phối hợp với chính quyền địa phương, các đơn vị chủ rừng, công ty đã chỉ đạo các Trạm quản lý bảo vệ sử dụng phát triển rừng thường xuyên bám sát địa bàn để nắm bắt thông tin, xác định các điểm nóng có nguy cơ xảy ra vi phạm để tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng. Ông Nguyễn Văn Huynh cho biết, phương châm của đơn vị trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng là “phòng là chính”:

“Ngay từ đầu mùa khô, công ty đã rà soát và xác định các điểm có nguy cơ cháy để bố trí, xây dựng phương án phòng cháy chữa cháy, đồng thời, thiết kế, xây dựng các đường băng cản lửa. Mục đích là ngăn chặn lửa từ sớm, từ xa và tách các lô riêng biệt với nhau để có thể tiếp cận hiện trường nhanh nhất khi xảy ra cháy rừng. Đầu năm 2025, công ty đã xây dựng 2 cột trạm để có thể quan sát lửa rừng, bố trí các ống nhòm, máy thổi, phát hiện sớm lửa rừng để bố trí, điều động nhân lực kịp thời. Từ đó, bảo vệ an toàn cho diện tích rừng do công ty quản lý”.

Hạt Kiểm lâm khu vực 6 đóng chân trên địa bàn xã Măng Đen hiện quản lý diện tích rừng trên địa bàn các xã Măng Đen, Kon Plông, Măng Bút. Mới đây, Lãnh đạo Hạt cùng cán bộ kỹ thuật, kiểm lâm địa bàn đã đi kiểm tra công tác bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng tại khu vực rừng trồng do Công ty TNHH một thành viên lâm nghiệp KonPlông quản lý. Đây là khu vực rừng thông gần khu dân cư, lại là điểm du lịch nên rất dễ xảy ra cháy nếu sử dụng lửa bất cẩn. Qua kiểm tra thực tế tại hiện trường, ông Lê Xuân Hưng, Phó hạt trưởng Hạt kiểm lâm khu vực 6 đã chỉ đạo Công ty những vấn đề cần thiết trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng.

(Trao đổi giữa ông Lê Xuân Hưng, Phó Hạt trưởng Hạt kiểm lâm khu vực 6 và ông Nguyễn Văn Huynh, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty TNHH một thành viên lâm nghiệp Kon Plông tại hiện trường.)

-Khu vực rừng này thuộc trạm bảo vệ rừng nào quản lý?

-Đây là khu vực thuộc Trạm bảo vệ rừng Măng Đen quản lý.

-Trạm mình có mấy người?

- Trạm có tất cả 16 người

- Vậy Công ty đã chỉ đạo trạm tổ chức công tác phòng cháy chữa cháy rừng như thế nào, đặc biệt hiện đang trong cao điểm của mùa khô?

- Ngay từ đầu mùa khô, công ty đã xác định nhiệm vụ phòng cháy chữa cháy là rất quan trọng cho nên đã bố trí phân công lịch trực tại các vùng có nguy cơ cháy. Thứ 2 là bố trí lực lượng canh gác ở các chòi canh lửa. Thứ 3 là đối với công cụ, dụng cụ phải theo phương châm “4 tại chỗ” luôn luôn sẵn sàng.

- Tức là phải đảm bảo phương châm “phòng ngừa là chính, chữa cháy kịp thời hiệu quả” đúng không? Và khu vực rừng này cũng là điểm du lịch, vì vậy đề nghị công ty chỉ đạo các trạm làm sao để tránh trường hợp dùng lửa bất cẩn của khách du lịch. Giờ thực bì hơi dày rồi nên phải cẩn thận trong dùng lửa để tránh cháy lan”.

Tỉnh Quảng Ngãi hiện có hơn 900 ngàn héc ta rừng, trong đó, diện tích  rừng có nguy cơ cháy cao lên đến gần 370 ngàn héc ta, chiếm hơn 38%, chủ yếu ở rừng trồng và rừng hỗn giao. Trước nguy cơ cháy rừng gia tăng trong mùa khô, UBND tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo các địa phương và đơn vị chức năng triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa. Trong đó, yêu cầu tăng cường dự báo, cảnh báo cháy rừng; tổ chức trực 24/24 giờ, nhất là khi cấp dự báo cháy rừng từ cấp III trở lên. Đồng thời, rà soát, xây dựng phương án phòng cháy theo từng vùng, từng loại rừng; đẩy mạnh tuyên truyền, ký cam kết bảo vệ rừng. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào công tác phòng cháy chữa cháy cũng được chú trọng như trang bị hệ thống cảnh báo sớm, camera AI, flycam, ảnh vệ tinh; truy cập cảnh báo cháy rừng qua website của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm.

Ông Nguyễn Khánh Ngọc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi cho biết: đơn vị đã tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về công tác bảo vệ rừng, phòng chống cháy rừng. Riêng trong Quý I năm nay đã tổ chức 230 cuộc tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng dân cư, thôn bản với gần 19 ngàn lượt người tham gia; ký gần 500 bản cam kết bảo vệ rừng với các chủ rừng và hộ dân sống gần rừng, ven rừng:

“Công tác bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng luôn được địa phương quan tâm và đặt lên hàng đầu. Chúng tôi đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Chỉ thị 08 để chỉ đạo về công tác phòng cháy chữa cháy rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi trong mùa khô. Đến thời điểm hiện tại, qua kiểm tra, theo dõi thì các xã, phường, đặc khu đã thành lập ban chỉ đạo bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng. Trong thời gian cao điểm, các địa phương, tổ đội trực cả ngày lẫn đên để phòng cháy chữa cháy rừng hiệu quả”./.