Bộ Giáo dục lâng Đào tạo xoọc k’rong bọop p’rá ooy dự thảo thông tư pa căh xa nay bh’rợ giáo dục phổ thông môn P’rá Mường lâng môn P’rá Cơ Tu cấp tiểu học. Bộ k’đươi moon pa choom bơr môn nâu năc tơợ lớp 1 tước lớp 5. Lâh mơ acoon đhi ma nưih Mường, Cơ Tu, học sinh zập c’bhuh acoon coh lơơng cung choom pa choom cơnh a đay kiêng lâng pr’đơợ  bhrợ têng âng nhà trường.

Mị xa nay bh’rợ nâu zêng pa ghit đăh pa choom đọc, xrặ. Tơợ năl cr’liêng chữ, apêê a đhi r’dợ pa choom xrặ crêê chính ta, t’mooh, xrặ n’juông chữ lâng năl ghit xa nay bài đọc. Coh giờ học, apêê a đhi dzợ k’rong bọop p’rá, xơợng apêê prá lâng t’ơơi pa chô lâng p’rá âng đay xoọc học.

Zập môn vêy cơnh pa choom la lay đăh chữ xrặ. Phụ lục môn P’rá Mường pa căh 29 cr’liêng chữ, pa choom cơnh ghi âm, vần lâng thanh điệu.

Lâng môn p’rá Cơ Tu, học sinh năc pa choom lâng 36 cr’liêng chữ. Muy rau pa ghit bêl pa choom đọc, xrặ năc p’rá Cơ Tu âng c’bhuh p’rá căh vêy thanh điệu. Bấc dấu coh chữ xrặ năc zooi ma nưih đọc năl nguyên âm dal căh cợ ếp.

Lâng môn p’rá Mường, cơnh ta đợc bhuh xoọng, ch’na cha, xa nập xập căh cậ râu chr’ơh bh’lêê bh’la zêng vaih pr’học. Đh’nui tr’ruih ty ahay lâng pr’hát xa nưl cung năc râu pr’đươi đoọng học sinh pa choom đọc, xơợng, chơơc lêy năl manưih Mường đui truih, pa gơi p’căh ooy cr’liêng pr’hát.

Coh môn p’rá Cơ Tu, cr’chăl pr’đợc bh’rợ đăh pr’loọng đông, dự thảo xay moon đoọng ha học sinh chơơc lêy năl ooy Gươl, tr’coọ xa nưl, bh’rợ t’taanh lâng bhiệc bhan. Giáo viên choom lêy pay mưy xa nay t’ruih bh’lêê bh’la căh cậ mưy đhị c’năl ơy năl ghit bhrợ cr’liêng xa nay đoọng apêê a’đhi xay truih, prá đh’rưah coh lớp.

Dự thảo xay moon râu k’đươi học sinh bơơn đhị zâp lớp, lâng đoọng ha giáo viên quyền lêy pay bài đọc, bh’rợ liêm glặp lâng c’lâng prá xay, sinh hoạt văn hoá coh vêêl đông.

Bêl xay moon, giáo viên p’ghit tươc râu liêm choom âng zâp apêê a’đhi ooy đợ bhiệc bhrợ liêm ghit cơnh đọc năl mưy xa nay t’ruih, xrặ mưy c’năt văn căh cậ prá xay lâng p’rá acoon coh ooy pr’ăt tr’mung zâp t’ngay./.

Đề xuất dạy tiếng Mường, tiếng Cơ Tu từ lớp 1

Tiếng Mường và tiếng Cơ Tu có thể trở thành môn tự chọn ở cấp tiểu học. Theo dự thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, học sinh sẽ học tiếng qua những điều quen thuộc, từ cách xưng hô trong gia đình đến lời dân ca, câu chuyện của dân tộc...

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư ban hành chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Mường và môn Tiếng Cơ Tu cấp tiểu học. Bộ đề xuất dạy hai môn này từ lớp 1 đến lớp 5. Ngoài con em đồng bào Mường, Cơ Tu, học sinh các dân tộc khác cũng có thể chọn học theo nguyện vọng và điều kiện tổ chức của nhà trường.

Cả hai chương trình này đều chú trọng kỹ năng đọc, viết. Từ chỗ nhận biết mặt chữ, các em từng bước học viết đúng chính tả, đặt câu, viết đoạn ngắn và hiểu nội dung bài đọc. Trong giờ học, các em còn tập trình bày ý kiến, nghe bạn nói và đáp lời bằng ngôn ngữ đang học.

Mỗi môn có hướng dẫn riêng về chữ viết. Phụ lục môn Tiếng Mường giới thiệu 29 chữ cái, hướng dẫn cách ghi âm, vần và thanh điệu.

Với môn Tiếng Cơ Tu, học sinh làm quen với 36 chữ cái. Một đặc điểm cần lưu ý khi dạy đọc, viết là tiếng Cơ Tu thuộc nhóm ngôn ngữ không có thanh điệu. Một số dấu trong chữ viết chỉ giúp người đọc phân biệt nguyên âm dài và ngắn.

Với môn Tiếng Mường, cách gọi người thân, món ăn, trang phục hay trò chơi dân gian đều có thể trở thành chủ đề bài học. Truyện cổ và dân ca cũng là chất liệu để học sinh luyện đọc, luyện nghe, tìm hiểu cách người Mường kể chuyện, gửi gắm tâm tình qua lời ca.

Ở môn Tiếng Cơ Tu, bên cạnh chủ đề gia đình, dự thảo gợi ý cho học sinh tìm hiểu nhà Gươl, nhạc cụ, nghề dệt và lễ hội. Giáo viên có thể chọn một câu chuyện dân gian hoặc một địa danh quen thuộc làm nội dung cho các em tập kể, trao đổi trên lớp.

Dự thảo nêu yêu cầu học sinh cần đạt ở từng lớp, đồng thời dành cho giáo viên quyền chọn bài đọc, hoạt động phù hợp với cách nói và sinh hoạt văn hóa ở địa phương.

Khi đánh giá, giáo viên chú ý đến sự tiến bộ của từng em qua những việc cụ thể như đọc hiểu một câu chuyện, viết được đoạn văn ngắn hay trò chuyện bằng tiếng dân tộc trong đời sống hằng ngày.