Coh bấc rau zr’năh k’đhap, lâng cr’noọ “Chêệt bil đoọng pa dưr k’tiếc k’ruung”, lực lượng vũ trang Quân khu 5 ta luôn t’bhlâng ăt lâng cruung k’tiếc, lâng đhanuôr, đh’rưah lâng prang quân, pazêng đhanuôr zâl arọp abhuy. Lâng bh’nơơn bh’rợ ơy choom bơơn bhrợ coh pazêng rau xa nay bh’rợ, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 tr’haanh bơơn Đảng, Nhà nước cher đoọng ch’ner Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. T’ngay 25/4/2026, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 bhrợ bh’rợ đương đớp Ch’ner chr’năp ga măc n’nâu:

T’ngay 11/3/1945, bh’rợ gung dưr zâl arọp abhuy coh Ba Tơ choom bhlâng; t’ngay 12/3/1945, Đội Du kích Ba Tơ vêy ta bhrợ t’vaih lâng xa nay gr’hoót “Chêệt bil tu K’tiếc k’ruung”. Tơợ “Xa nay bh’rợ gung dưr coh Ba Tơ”, xa nay bh’rợ zâl arọp abhuy năc dưr vaih prang miền Trung, bhrợ t’vaih bấc c’bhuh zâl arọp abhuy cơnh Đội Du kích Vũ Hùng coh Quảng Nam, Đội Tự vệ hoả xa Diêu Trì coh Bình Định, Đội Tự vệ Tuy Hoà coh Phú Yên, Đội Tự vệ công nhân Hòn Khói coh Khanh Hoà, Đội Tự vệ chiến đấu âng công nhân coh clung choh Ca-da đhị Đắk Lắk… Nâu đoo năc pr’đơợ chr’năp đoọng bhrợ t’vaih lực lượng vũ trang Quân khu 5, pa dưr cr’noọ xa nay grơơ nhool, căh k’pân ha arọp abhuy.

Tr’nơơp c’moo 1960, Ban Quân sự Liên khu 5 vêy ta bhrợ t’vaih, năc Liên Khu uỷ 5 k’đhơợng xay, năc đồng chí Võ Chí Công, Bí thư Liên Khu uỷ 5, bhrợ Trưởng ban. Tơợ cr’lặ n’nâu, xa nay bh’rợ cách mạng coh chiến trường Khu 5 vêy ta bhrợ k’rơ pa bhlâng; bhrợ t’vaih bấc chiến công ga măc chr’năp cơnh Vạn Tường, Plâyme, Đồng Dương, Đồi Tranh - Quang Thạnh. Pazêng chiến thắng n’năc năc xay p’căh cr’noọ xa nay grơơ nhool, loom chăp dêr k’tiếc k’ruung lâng cr’noọ xa nay grơơ nhool zâl arọp abhuy âng quân lâng đhanuôr Khu 5.

Công coh cr’chăl n’nâu, Quân khu 5 đoọng bấc apêê cán bộ xiêr ooy vel đong, p’too moon bhrợ t’vaih “Zr’lụ đương zâl arọp Mỹ” coh Đà Nẵng - Hoà Vang, Núi Thành, An Khê… Nâu đoo năc bh’rợ zâl arọp ta béch bhlâng, crêê cơnh lâng xa nay bh’rợ đhanuôr zâl arọp abhuy coh chiến trường Khu 5. Hay cớ coh cr’chăl n’năc ahay, Anh hùng LLVTND, Trung tướng Nguyễn Trung Thu, bêl ahay bhrợ Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam, bêl ahay bhrợ Tư lệnh Quân khu 5, xay truih:

“Cán bộ chiến sĩ lâng đhanuôr Quân khu 5 vêy muy cr’noọ lâng xa nay căh k’pân arọp Mỹ, t’bhlâng zâl Mỹ lâng zươi Mỹ. Khu uỷ Khu 5 lâng Bộ Tư lệnh Quân khu 5 vêy xa nay bhrợ t’vaih zr’lụ zâl cha groong arọp Mỹ. Nâu đoo năc xa nay bh’rợ pa bhlâng ta béch, crêê cơnh lâng đhr’năng coh xoọc đêêc. Coh ooy vêy arọp Mỹ coh đêêc vêy Zr’lụ đương zâl arọp Mỹ. Ahêê đoọng lực lượng zazum đương cha groong, zươi tih ooy căn cứ arọp cơnh biệt động, đặc công, zâl lâng pa nenh, cha răh ga măc”.

Bêl k’tiêc k’ruung vêy ta pa chô, lực lượng vũ trang Quân khu 5 đh’rưah lâng prang Đảng, pazêng đhanuôr, pazêng quân t’bhlâng bhr’lậ rau căh liêm crêê âng chiến tranh, trưah bhlêh bom mìn, pa liêm k’tiếc, nhâm mâng pr’ăt tr’mông âng đhanuôr.

Cr’chăl c’moo 1979 - 1989, LLVT Quân khu 5 đh’rưah lâng k’tiếc k’ruung pr’zớc Campuchia bhrợ bấc g’luh pruuh zâl arọp Pol Pot, ting trôông dzâc đhanuôr Campuchia gluh tơợ chế độ lêệng c’chêệt manuyh, ting n’năc zooi pa dưr, pa liêm k’tiêc k’ruung. Tơợ c’moo 1981 tươc c’moo 1989, Quân khu 5 t’bhlâng zooi k’tiêc k’ruung pr’zớc Lào đương zâl arọp abhuy, zư lêy cruung k’tiêc, bhrợ pa dưr lực lượng lâng chêêc trưah bhlêh bom mìn, pr’đươi pr’toh xang bêl chiến tranh.

Coh cr’chăl t’mêê, LLVT Quân khu 5 pa dưr xa nay bh’rợ âng đội quân zâl arọpa bhuy, đội quân pa bhrợ, đội quân ch’choh b’băn; t’bhlâng pa dưr lực lượng cách mạng, chính quy, ta béch, ting t’ngay t’mêê liêm lâh mơ, pa têệt đươi lâng chr’va xa nay, pr’ăt bh’rợ âng “Bộ đội Ava Hồ”, ting pa dưr lâng zư lêy K’tiếc k’ruung.

Chr’năp bhlâng, đoọng pa dưr rau liêm choom coh bh’rợ huấn luyện, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 ơy đh’rưah lâng pazêng vel đong xay bhrợ liêm choom bấc bh’rợ diễn tập zr’lụ phòng thủ đh’rưah lâng phòng thủ dân sự. Trung tướng Lê Ngọc Hải, Tư lệnh Quân khu 5 xay moon ghít, nâu đoo năc pazêng g’luh p choom chr’năp pa bhlâng, xay p’căh c’rơ quốc phòng - an ninh âng zập vel đong, ting zư nhâm mâng an ninh chính trị, rau têêm ngăn coh prang xã hội.

“Pa dưr truyền thống 80 c’moo ahay, lực lượng vũ trang Quân khu 5 ta luôn ga măc k’rơ coh pazêng n’đăh, đơơh loon prá xay ghít cr’noọ xa nay âng Đảng, âng Nhà nước, Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng, đơơh loon n’năl ghít đhr’năng bh’rợ, k’rong đh’rưah lâng Cấp uỷ, Chính quyền vel đong xay bhrợ bấc xa nay bh’rợ quân sự quốc phòng coh zr’lụ quân khu. Xa nay bh’rợ Quốc phòng pazêng đhanuôr đh’rưah lâng xa nay bh’rợ an ninh nhân dân lâng xa nay bh’rợ biên phòng pazêng đhanuôr ting t’ngay nhâm mâng lâh mơ. Rau liêm choom coh bh’rợ huấn luyện, bh’rợ đương zâl arọp abhuy, bh’rợ đương zâl arọp abhuy, pa dưr rau ta nih đha nâng, xơợng đươi xa nay bh’rợ năc vêy bấc rau liêm choom pa bhlâng”.

Coh ooy đhanuôr lum zr’năh k’đhap, coh đêêc vêy Bộ đội. Cán bộ, chiến sĩ Quân khu 5 ta luôn năc lực lượng bha lâng tươc ooy pazêng zr’lụ zr’năh k’đhap âng đhí boo, tuh bhlong, zr’lụ pa bhlâng căh liêm crêê. Hân đhơ năc hr’lang hr’câh da ding k’coong đhị pazêng zr’lụ da ding k’coong dal thành phố Đà Nẵng, tỉnh Quảng Ngãi căh cậ tuh bhlong dưr vaih coh pazêng tỉnh toor biển miền Trung cơnh Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hoà, apêê đoo zêng đơơh loon dưr tươc lâng toong ha dum tươc trôông dzấc đhanuôr. Coh g’luh đhí boo ga măc, zr’lụ tuh ga măc pa bhlâng, cán bộ, chiến sĩ Lực lượng vũ trang Quân khu 5 căh k’pân zr’năh k’đhap, chêệt bil tước trôông dzấc, zooi đhanuôr g’đéch, zâl cha groong, bhr’lậ rau bil hư tu đhí boo, tuh bhlong, pr’luh cr’ăy bhrợ t’vaih lâng đơơh loon pa mâng pr’ăt tr’mông. Cán bộ lâng đhanuôr coh pazêng tỉnh coh toor biển miền Trung prá xay ooy xa nay bh’rợ lâng cr’noọ chr’năp pr’hay âng Bộ đội Quân khu 5 cơnh đâu:

“Apêê lực lượng vũ trang Quân khu 5 ơy zooi đơơh loon đoọng ha tỉnh t’bil lơi ha ul, pa xiêr đharựt, bhrợ pa dưr bhươl cr’noon t’mêê, chr’năp bhlâng năc bh’rợ g’đéch ha đhí boo, tuh bhlong, p’răng puyh, tuh bhlong”.

“Apêê bộ đội tước, năc apêê đoo t’bhlâng bhrợ têng. Acu chăp hơnh pa bhlâng, apêê bộ đội Bộ đội zooi pr’loọng đong zi. Căh n’năl cơnh chêêc moon, chăp hơnh apêê t’cooh xa nay”.

80 c’moo ahay, xa nay gr’hoót “chêệt bil tu K’tiếc k’ruung” âng đội Du Kích Ba Tơ bêl ahay năc cớ xa nay bh’rợ chr’năp, pa têệt, pa dưr coh bâc lang cán bộ lâng chiến sĩ Quân khu 5./.

KỶ NIỆM 80 NĂM NGÀY TRUYỀN THỐNG LLVT QUÂN KHU 5: TIẾP NỐI HÀO KHÍ BA TƠ

Ngày 25 tháng 9 năm 2000, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký quyết định công nhận ngày 16 tháng 10 năm 1945 là ngày truyền thống của lực lượng vũ trang Quân khu 5. Trong muôn vàn gian khó, với tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, lực lượng vũ trang Quân khu 5 luôn hiên ngang bám đất, bám dân, sát cánh cùng toàn quân, toàn dân kháng chiến chống giặc. Với những kết quả đạt được trên các mặt công tác, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 vinh dự được Đảng Nhà nước tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày 25/4/2026, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 tổ chức Lễ đón nhận Danh hiệu cao quý này:

Ngày 11/3/1945, khởi nghĩa Ba Tơ thành công; ngày 12/3/1945, Đội Du kích Ba Tơ được thành lập với lời thề “Hy sinh vì Tổ quốc”. Từ “Ngọn lửa Ba Tơ”, phong trào đấu tranh vũ trang nhanh chóng lan rộng khắp miền Trung, làm xuất hiện nhiều tổ chức tiền thân như Đội Du kích Vũ Hùng ở Quảng Nam, Đội Tự vệ hỏa xa Diêu Trì ở Bình Định, Đội Tự vệ Tuy Hòa ở Phú Yên, Đội Tự vệ công nhân Hòn Khói ở Khánh Hòa, Đội Tự vệ chiến đấu của công nhân đồn điền Ca-da ở Đắk Lắk… Đây là cơ sở quan trọng để hình thành lực lượng vũ trang Quân khu 5, hun đúc truyền thống anh hùng, bất khuất.

Đầu năm 1960, Ban Quân sự Liên khu 5 được thành lập, trực thuộc sự chỉ đạo của Liên Khu ủy 5, do đồng chí Võ Chí Công, Bí thư Liên Khu ủy 5, trực tiếp làm Trưởng ban. Từ dấu mốc này, phong trào cách mạng trên chiến trường Khu 5 phát triển mạnh mẽ, lập nên nhiều chiến công vang dội như Vạn Tường, Plâyme, Đồng Dương, Đồi Tranh - Quang Thạnh. Những chiến thắng ấy trở thành biểu tượng của ý chí sắt đá, lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu kiên cường của quân và dân Khu 5.

Cũng trong giai đoạn này, Quân khu 5 cử nhiều đoàn cán bộ xuống cơ sở, chỉ đạo xây dựng các “Vành đai diệt Mỹ” ở Đà Nẵng - Hòa Vang, Núi Thành, An Khê… Đây là hình thức đánh giặc sáng tạo, độc đáo, phù hợp với nghệ thuật chiến tranh nhân dân trên chiến trường Khu 5. Nhớ lại thời kỳ ấy, Anh hùng LLVTND, Trung tướng Nguyễn Trung Thu, nguyên Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam, nguyên Tư lệnh Quân khu 5, kể:

“Cán bộ chiến sĩ và nhân dân Quân khu 5 có một ý chính và tinh thần không sợ Mỹ, quyết đánh Mỹ và thắng Mỹ. Khu ủy Khu 5 và Bộ Tư lệnh Quân khu 5 chủ trương tổ chức “Vành đai diệt Mỹ”. Đây là một chủ trương rất là sáng tạo, rất là phù hợp với tình hình. Ở đâu có quân Mỹ là có “Vành đai diệt Mỹ”. Chúng ta tổ chức lực lượng tổng hợp bao vây, đánh thẳng vào căn cứ địch như là biệt động, đặc công, tập kích bằng hỏa lực”.

Sau ngày đất nước thống nhất, lực lượng vũ trang Quân khu 5 cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh, tháo gỡ bom mìn, khai hoang phục hóa, ổn định đời sống nhân dân.

Giai đoạn 1979 - 1989, LLVT Quân khu 5 cùng nước bạn Campuchia mở nhiều chiến dịch truy quét tàn quân Pol Pot, góp phần giải phóng nhân dân Campuchia khỏi chế độ diệt chủng, đồng thời hỗ trợ khôi phục, tái thiết đất nước. Từ năm 1981 đến 1989, Quân khu 5 tiếp tục giúp bạn Lào tăng cường phòng thủ, quản lý địa bàn, xây dựng lực lượng và rà phá bom mìn, vật liệu nổ sau chiến tranh.

Trong thời kỳ mới, LLVT Quân khu 5 phát huy vai trò đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất; tập trung xây dựng lực lượng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, kế thừa và lan tỏa phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đặc biệt, nhằm nâng cao chất lượng huấn luyện, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 đã phối hợp với các địa phương tổ chức thành công nhiều cuộc diễn tập khu vực phòng thủ gắn với phòng thủ dân sự. Trung tướng Lê Ngọc Hải, Tư lệnh Quân khu 5 khẳng định, đây là những cuộc tổng tập dượt quan trọng, thể hiện sức mạnh quốc phòng - an ninh của từng địa phương, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

“Phát huy truyền thống 80 năm qua, lực lượng vũ trang Quân khu 5 không ngừng lớn mạnh về mọi mặt, đã chủ động quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, của Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, chủ động nắm chắc tình hình, phối hợp với Cấp ủy, Chính quyền địa phương tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ quân sự quốc phòng trên địa bàn quân khu. Thế trận Quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và thế trận biên phòng toàn dân ngày càng được củng cố vững chắc. Chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu, xây dựng nền nếp chính quy, chấp hành kỷ luật có nhiều chuyển biến”.

Ở đâu dân khó, ở đó có Bộ đội. Cán bộ, chiến sĩ Quân khu 5 luôn là lực lượng đầu tiên có mặt tại các “điểm nóng” thiên tai, khu vực nguy hiểm. Dù là sạt lở đất tại các vùng núi cao thành phố Đà Nẵng, tỉnh Quảng Ngãi hay lũ lụt bủa vây các tỉnh duyên hải miền Trung như Gia Lai, Đắc Lắc, Khánh Hòa, họ đều kịp thời có mặt và xuyên đêm cứu hộ, cứu nạn. Trong tâm bão, rốn lũ, cán bộ, chiến sĩ Lực lượng vũ trang Quân khu 5 không quản ngại hiểm nguy; xuyên mưa, vượt gió, xông pha nơi khó khăn, gian khổ; cứu hộ, cứu nạn, giúp nhân dân ứng phó, phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và nhanh chóng ổn định cuộc sống. Cán bộ và nhân dân các tỉnh duyên hải miền Trung  nói về trách nhiệm và tình cảm của Bộ đội Quân khu 5 như thế này:

“Lực lượng vũ trang Quân khu 5 đã hỗ trợ rất kịp thời cho tỉnh xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là nhiệm vụ phòng chống thiên tai, hạn hán, lũ lụt”.

“Các chú bộ đội tới, anh em tập trung làm rất nhiệt tình. Tui thấy quá xúc động, các chú Bộ đội giúp cho gia đình. Rất cảm ơn nhiều. Không biết nói gì hơn, cảm ơn các thủ trưởng”.

80 năm qua, lời thề “hy sinh vì Tổ quốc” của đội Du Kích Ba Tơ ngày ấy tiếp tục là ngọn lửa thiêng rực sáng, truyền trao, cháy mãi trong tim bao thế hệ cán bộ và chiến sĩ Quân khu 5./.