Đhị tỉnh Điện Biên, bâc p’niên k’tứi  đhị c’bhuh n’nâu xooc p’xoọng bâc pr’đơợ học tập, pa dưr lâng ăt ma mông lâng apêê n’lơơng. C’xêê pa bhrợ Tu p’niên k’tứi c’moo 2026 năc bêl đoọng zâp câp, zâp ngành tỉnh Điện Biên t’bhlâng xay bhrợ bâc c’lâng bh’rợ liêm la lua đoọng bhrợ t’vaih đhị ma mông têêm ngăn, liêm crêê ha p’niên k’tứi.

Coh đhr’nong đong k’tứi đhị vêêl Pá Nậm, chr’val Sam Mứn, tỉnh Điện Biên, Lường Hải Đăng, 10 c’moo crêê khuch goo, căh choom la lươt cơnh apêê n’lơơng năc ta luôn ăt đhị xe lăn. Ca conh ca căn tr’lơi tơợ đanh, năc da dich a năm âng đoo za nươr, đơc loom lâng băn par a đhi zâp t’ngay. N’đhơ pr’ăt tr’mông âng dich chau dzợ bâc râu ta bhuch xr’dô, pr’căn Lò Thị Dũng ta luôn đơc đoọng cr’er, zư lêy cha chau. T’cooh đhur, a dich rơơm kiêng bhlâng năc Lường Hải Đăng vêy bơơn học tập, vey pr’đơợ ăt ma mông lâng mâng loom bh’dzang lươt coh pr’ăt tr’mông ha y chroo:“Pr’ăt tr’mông âng pr’loọng đong cu pa bhlâng zr’năh k’đhap, băn cha chau khuch goo, bâc c’moo ha nua pr’loọng đong công bơơn đơp râu zooi đoọng âng zâp cấp”.

Đhị Điện Biên dzợ bâc pr’loọng đong công xooc ting t’ngay ting đh’rưah lâng apêê p’niên xr’dô zr’năh bhrợ têng zư lêy lưch loom. Pr’ăt tr’mông âng amóo Cà Thị Sinh coh vêêl Co Mỵ, chr’val Thanh Nưa năc muy cha năc pa bhlâng choom xay moon tươc. Amoó Cà Thị Sinh vêy 4 p’nong ca coon năc pa zêng 4 p’nong zêng crêê tự kỷ lâng tăng động. Bh’rợ bhrợ t’mông âi zr’năh năc bh’rợ zư x’miir lêy ca coon bh’nhăn k’đhap zr’năh lâh mơ, bêl muy cha năc vêy bâc cơnh c’leh la lay cơnh. Pr’đoọng, 2 p’nong ca coon t’lach âng amoó năc học tập coh trường giáo dục liêm crêê, bơơn thầy cô pa choom đoọng tơợ apêê bh’rợ ăt bhrợ k’tứi bhlâng patươc cơnh ăt cha ơh lâng pr’zơc:“Pr’loọng đong cu vêy 4 p’nong ca coon crêê tự kỷ, pa bhlâng pr’đoọng bơơn tươc trường, 2 p’nong t’lach bơơn tươc trung tâm giáo dục ăt học, apêê cô giáo, thầy giáo pa bhlâng k’rang tươc, lưch loom zư x’miir lêy apêê achau”.

T’ruih âng pr’loọng đong amoó Cà Thị Sinh đoọng lêy chr’năp âng giáo dục liem crêê cơnh lâng p’niên xr’dô. Apêê a đhi tươc trường căh muy đoọng pa choom chữ năc dzợ pa choom cơnh ăt prá, zư lêy c’la đay lâng tr’xin choom măt ma mông lâng apêê n’lơơng. Đhị Trung tâm Zooi đoọng pa dưr giáo dục crêê liêm tỉnh Điện Biên, apêê giáo viên công dzợ p’zay ăt bhrợ đh’rưah lâng học sinh ting bài học k’tứi bhlâng. Cơnh lâng bâc a đhi, bh’rợ bơơn năl cr’liêng chữ, choom đọc căh câ năl cơnh t’mooh prá lâng apêê n’lơơng âi năc bh’nơơn âng muy cr’chăl t’bhlâng. Cô Lê Thị Tâm, pa bhrợ đhị Trung tâm n’nâu đoọng năl: Giáo viên năc chơơih pay đợ c’lâng bh’rợ giảng dạy la lay ha ting a đhi:“Cơnh lâng apêê ađhi khuch goo, bhr’bhôh, c’la cu ch cr’chăl giảng dạy năc chơơih pay đợ c’lâng bh’rợ liêm glăp lâng apêê ađhi, ba bi cơnh: C’lâng bh’rợ trực quan, đươi dua chr’ơh, công cơnh năc bh’rợ bhrợ cơnh ca căn. Năc đoo đợ bh’rợ la lua lâng liêm glăp lâng apêê đhi”.

Tỉnh Điện Biên xooc vêy k’noọ 10.000 cha năc khuch goo, coh đêêc vêy lâh 1.600 p’niên k’tứi xooc ting pa choom học coh apêê cơ sở giáo dục. Đhêêng Trung tâm Zooi đoọng pa dưr giáo dục liêm crêê tỉnh Điện Biên xooc zư x’miir lêy k’noọ 100 p’niên khuch goo lâng zooi đoọng giáo dục liêm crêê ha bâc a đhi n’lơơng coh vêêl đong tỉnh.

Bơơn lêy đợ apêê n’jưah năc thầy, n’jưah năc apêê “ca căn”, p’zay lưch loom zư x’miir lêy, pa choom ting gluh za hố avị cha cha, ng’cơnh pa prá, … bh’nhăn bơơn năl ghit râu ga lêêh ga lêêng âng c’bhuh giáo viên coh bâc lớp học n’nâu. Căh muy pa choom cr’liêng chữ, trung tâm dzợ zooi apêê a đhi vêy p’xoọng pr’đơợ pa dưr z’hai ma mông, bhrợ pa dưr râu loom mâng lâng tr’xin choom ăt ma mông lâng apêê n’lơơng. Pr’căn Mai Thị Hồng Nhung, Giám đốc Trung tâm Zooi pa dưr giáo dục liêm crêê tỉnh Điện Biên đoọng năl:“Cơnh lâng apêê ađhi học sinh khuch goo năc c’la apêê a đhi pa bhlâng ta bhuch xr’dô lâng pr’loọng đong âng apêê a đhi năc pa bhlâng zr’năh k’đhap. Coh đâu apêê thầy cô giáo lưch loom zư x’mir lêy zooi apêê a đhi choom ăt ma mông, dưr z’lâh c’la đay coh pr’ăt tr’mông”.

Tơợ râu ting đh’rưah âng pr’loọng đong, nhà trường lâng vêêl đong, bâc p’niên k’tứi ta bhuch xr’dô coh Điện Biên xooc ting t’ngay z’lâh loom cr’chit, mâng loom coh pr’ăt tr’mông. N’đhơ cơnh đêêc, coh vêêl đong tỉnh công dzợ k’noọ 7.000 p’niên k’tứi pa bhlâng zr’năh k’đhap lâng dâng 68.000 p’niên k’tứi vêy đhr’năng ăt đhị đhr’năng da dô kiêng bơơn k’rang tươc, zooi đoọng. Cơnh lâng râu pa zum têy âng zâp câp, zâp ngành lâng prang xã hội, p’niên k’tứi da dô vêy bơơn p’xoọng pr’đơợ, p’têêt pa dưr crnoọ cr’niêng lâng mâng loom bh’dzang lươt truih c’lâng dưr xrông pâ./.

NHÂN LÊN TÌNH YÊU THƯƠNG CHO TRẺ EM YẾU THẾ Ở ĐIỆN BIÊN

Với trẻ em khuyết tật và trẻ em hoàn cảnh đặc biệt, sự đồng hành của gia đình, nhà trường và xã hội chính là điểm tựa giúp các em vượt qua khó khăn, tự tin bước về phía trước. Tại tỉnh Điện Biên, nhiều trẻ em thuộc đối tượng này đang cần thêm những cơ hội học tập, phát triển và hòa nhập cộng đồng. Tháng hành động Vì trẻ em năm 2026 là dịp để các cấp, các ngành tỉnh Điện Biên tiếp tục triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm tạo môi trường sống an toàn, thân thiện và bảo đảm quyền trẻ em.

Trong căn nhà nhỏ ở bản Pá Nậm, xã Sam Mứn, tỉnh Điện Biên, Lường Hải Đăng,10 tuổi bị khuyết tật vận động, không đi lại bình thường mà thường xuyên phải gắn bó với chiếc xe lăn. Bố mẹ ly hôn từ sớm, bà nội là chỗ dựa duy nhất, là hơi ấm về tinh thần và nuôi dưỡng em hằng ngày. Mặc dù cuộc sống của hai bà cháu còn gặp nhiều thiếu thốn, bà Lò Thị Dũng luôn dành trọn tình thương, sự bao bọc và bù đắp những thiệt thòi cho cháu. Tuổi cao, sức yếu, bà mong mỏi nhất Lường Hải Đăng có thể tiếp tục được học tập, có cơ hội hòa nhập và tự tin bước vào cuộc sống sau này:“Hoàn cảnh của gia đình tôi rất khó khăn, nuôi cháu trai bị khuyết tật, những năm qua gia đình cũng được các cấp quan tâm hỗ trợ nhiều”.

Tại Điện Biên còn nhiều gia đình cũng đang từng ngày đồng hành với những đứa trẻ đặc biệt bằng tất cả sự kiên nhẫn và yêu thương. Hoàn cảnh của chị Cà Thị Sinh tại bản Co Mỵ, xã Thanh Nưa là một trường hợp rất đặc biệt và đầy nghị lực. Chị Cà Thị Sinh có 4 đứa con thì cả 4 cháu đều mắc chứng tự kỷ và tăng động. Gánh nặng mưu sinh vốn đã nhiều vất vả, việc chăm sóc và dạy dỗ các con càng thêm khó khăn khi mỗi đứa có những biểu hiện tâm lý khác nhau. May mắn, 2 đứa con nhỏ của chị được học tập trong môi trường giáo dục hòa nhập, được các thầy cô hướng dẫn từ những kỹ năng sinh hoạt cơ bản đến cách giao tiếp với bạn bè:“Gia đình tôi có 4 cháu bị tự kỷ, rất may mắn được đến trường, 2 cháu nhỏ được đến trung tâm giáo dục hòa nhập học, các cô giáo, thầy giáo rất quan tâm, nhiệt tình chăm sóc các cháu”.

Câu chuyện của gia đình chị Cà Thị Sinh Sinh cho thấy ý nghĩa của giáo dục hòa nhập đối với trẻ em yếu thế. Các em đến trường không chỉ để học chữ mà còn học cách giao tiếp, tự phục vụ bản thân và từng bước hòa nhập cộng đồng. Tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập tỉnh Điện Biên, các giáo viên vẫn âm thầm đồng hành với học sinh trong từng bài học nhỏ nhất. Với nhiều em, việc nhận biết chữ cái, phát âm được một từ hay biết cách chào hỏi mọi cũng là kết quả của cả một quá trình dài nỗ lực. Cô Lê Thị Tâm, công tác tại Trung tâm này cho biết: giáo viên phải lựa chọn những phương pháp giảng dạy riêng cho từng em:“Đối với các em khuyết tật trí tuệ, bản thân tôi trong quá trình giảng dạy phải lựa chọn những phương pháp phù hợp với các em, ví dụ như: Phương pháp trực quan, phương pháp sử dụng trò chơi, cũng như là phương pháp đóng vai. Đấy là những phương pháp rất thực tiễn và phù hợp với các em”.

Tỉnh Điện Biên hiện có gần 10.000 người khuyết tật, trong đó hơn 1.600 trẻ em đang theo học tại các cơ sở giáo dục. Riêng Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập tỉnh Điện Biên hiện đang chăm sóc, giáo dục gần 100 trẻ khuyết tật và hỗ trợ giáo dục hòa nhập cho nhiều em khác trên địa bàn tỉnh.

Chứng kiến những người vừa là thầy, vừa là các “bảo mẫu”, kiên nhẫn, tận tụy chăm sóc, rèn dũa từng nết ăn, cách phát âm, nói chuyện, giao tiếp..., càng thấm thía sự vất vả của đội ngũ giáo viên ở những lớp học đặc biệt này. Không chỉ dạy chữ, trung tâm còn giúp các em có thêm cơ hội phát triển kỹ năng sống, xây dựng sự tự tin và từng bước hòa nhập với cộng đồng. Bà Mai Thị Hồng Nhung, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập tỉnh Điện Biên cho biết:“Đối với các em học sinh khuyết tật thì bản thân các em rất là thiệt thòi và gia đình của các em rất là vất vả. Ở đây các thầy cô giáo rất tận tâm chăm lo giúp các em hòa nhập, vươn lên trong cuộc sống”.

Từ sự đồng hành của gia đình, nhà trường và cộng đồng, nhiều trẻ em yếu thế ở Điện Biên đang từng ngày vượt qua mặc cảm, tự tin hòa nhập cuộc sống. Tuy nhiên, trên địa bàn tỉnh vẫn còn gần 7.000 trẻ em hoàn cảnh đặc biệt và khoảng 68.000 trẻ em nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt cần tiếp tục được quan tâm, hỗ trợ. Với sự chung tay của các cấp, các ngành và toàn xã hội, trẻ em yếu thế sẽ được tiếp thêm cơ hội, chắp cánh ước mơ và tự tin vững bước trên hành trình trưởng thành./.