Rau liêm choom đoọng hâng hơnh đhị đâu năc c’lâng xa nay nâu zập đhanuôr zêng ting xơợng   bhrợ, ting cher k’tiếc đoọng đh’rưah pa dưr vel bhươl t’mêê

Pazêng t’ngay đâu, pr’ặt đhanuôr vel Đắc Rích, chr’val ca noong k’tiếc La Dêê bhui har lâh t’ngay c’xu. Tơợ bấc g’luh pa họp đhanuôr, cha mêệt lêy đhr’năng lalua lâng ting xơợng cơnh c’lâng bh’rợ, zr’lụ ặt t’mêê đoọng ha lâh 20 pr’loọng đhanuôr ặt coh c’bhuh chô ặt coh đhăm t’mêê năc ơy dưr vaih.

T’cooh Hiên Húc, Trưởng vel Đắc Rích đọong năl, vel xoọc đâu vêy 60 pr’loọng, đhanuôr Tà Riềng đơ bấc. X’rịa hân noo boo c’moo hay, cr’đooh coh bôl da ding đăh hoọng đong âng đhanuôr n’juối ch’ngai 1km. Tơợ g’luh boo đanh t’ngay, k’tiếc đhêl năc ơy cr’đooh, vêy đhị đhậu tước 2m bhrợ đhanuôr k’rang k’uôl căh dzợ cơnh.

"Cơnh lâng đhr’năng năc đoo, chính quyền ơy đâh pa zưm lâng c’bhuh công an, bộ đội biên phòng, dân quân lâng cán bộ vel tước zập đong đhanuôr tước ặt đhị tệêm ngăn. 22 pr’loọng lâng 87 cha năc đhanuôr ặt đhị zr’lụ cr’pân ơy ra pặ ặt đhị trụ sở UBND chr’val Đắc Tôi ty. Pazêng t’ngay năc đoo, cán bộ lâng zập c’bhuh zooi đhanuôr đơơng pa đhấc pr’đươi pr’dua, keh ma nưih t’cooh đhur, p’niên k’tứi lâng bh’năn băn tước đhị têệm ngăn”.

Tơợ ơy đhị ặt zăng tệêm ngăn, bhiệc chấc lêy zr’lụ ặt t’mêê đoọng đanh mâng ha đhanuôr năc dưr vaih bh’rợ pa đâh, pa hân. Ting cơnh c’lâng xa nay ơy pa căh lâng za zưm ting xơợng bhrợ nắc zr’lụ ặt t’mêê bơơn ta bhrợ đăh hoọng trụ sở UBND xã Đắc Tôi ty, ch’ngai tơợ vel mơ 1km. Zr’lụ ặt t’mêê bhưah mơ 4,75 héc-ta lâng pazêng đợ zên k’rong bhrợ nắc 29 tỷ đồng. Hạ tầng bơơn k’rong bhrợ đh’rưah tơợ điện ang, đác đươi dua, c’lâng lướt chô, bh’nậ cha groong hr’lang, đong văn hóa lâng zr’lụ đhanuôr ặt tớt, zooi apêê tệêm ngăn ặt ma mông coh đanh đươnh.

Jưah lâng xay bhrợ đoọng zập ngai ting năl đăh chế độ cloih pa chô, zooi pa chô đăh k’tiếc k’bunh, năc bấc pr’lọong đhanuôr ơy đâh đoọng muy đăh k’tiếc bhươn, ha rêê đong đay. Tơợ bơr pêê pr’loọng ting xơợng đoọng xoọc tr’nơợp năc rau liêm choom năc đoo ơy tân đôr tước prang vel. T’cooh Zơ Râm Nhưa năc muy coh pazêng ma nưih tơợp ting xơợng bhrợ cơnh c’lâng xa nay âng vel đong. T’cooh ơy đoọng 600m2 k’tiếc đoọng bhrợ dự án.

“Căh muy đong zi đoọng, bấc pr’loọng lơơng cung ơy đoọng k’tiếc âng đay. Tu đhanuôr coh đâu zập ngai zêng đương rơơm vêy đhị ặt ma mông tệêm ngăn. Ặt ma mông coh muy vel năc ta k’rang k’tong đh’rưah. K’tiếc căh năc muy cr’van chr’năp ha dợ a chắc a rang đay chr’năp lâh. Đhanuôr coh đâu vêy đhị ặt ma mông tệêm ngăn, loom cu xơợng tệêm ngăn lâh mơ”.

Cơnh lâng bh’rợ liêm loom ting cher đoọng k’tiếc bhrợ vel t’mêê âng amoó Chơrum Vươi cung bhrợ bấc ngai chăp. Đhơ đong ặt t’mêê choh bhrợ chr’năp lâh 400 ức đồng, chô ặt căh mơ đanh, đhơ cơnh đêêc năc a moó cung ting xơợng đhấc chô ooy đhăm ặt t’mêê lâng ting cher 400m2 k’tiếc dzợ.

"Xọoc tơợp xơợng chơợ pa bhlầng tu t’mêê choh bhrợ. Ha dợ cán bộ chr’val, vel bhươl xiêr tước đong xay moon, zooi azi pa đhấc pr’đươi tơợ đong, k’rang pr’ặt tr’mông năc cung xơợng tệêm loom. Nâu kêi ơy k’nặ chô ặt coh đhăm t’mêê tệêm ngăn lâh”.

Đọong đhanuôr zêng ting xơợng cơnh đêêc nắc c’rơ pa zay âng cán bộ cơ sở. Ting cơnh t’cooh Alăng Luật, Bí thư Chi bộ vel Đắc Rích, kiêng đhanuôr xơợng, năc c’la Bí thư Chi bộ, trưởng vel lâng pazêng ma nưih vêy đhanuôr chăp nắc lêy tơợp bhrợ, tơợp đoọng k’tiếc bhươn âng đay đoọng vêy đhị bhrợ đhăm ặt t’mêê. Hau rau đhanuôr căh ơy năl ghit, cán bộ xay moon đoọng ha đhanuôr năl lâng ting xay prá.

"Vêy pr’loọng chơợ k’tiếc, vêy pr’loọng chơợ đong t’mêê bhrợ. Ahêê cung năl loom apêê cơnh đêêc. Vel ơy pa họp đhanuôr bấc chu đoọng xay ooy dự án, chính sách zooi lâng rau liêm choom đoọng ha đhanuôr. Tước nâu kêi nắc zập ngai zêng ting xơợng cơnh xa nay pa căh. Acu lâng t’cooh bhươl cung cơnh apêê bấc đhanuôr chăp năc zêng ting đoọng k’tiếc, đoọng bhrợ zr’lụ ặt t’mêê ha đhanuôr. Azi năc pa zưm cớ lâng chr’val k’đươi t’pâh đhanuôr bhrợ liêm bh’rợ pa đớp k’tiếc đoọng dự án nâu ta bhrợ đâh lâh mơ”.

Tơợ rau xr’mil liêm âng t’cooh bhươl, Bí thư Chi bộ, trưởng vel lâng pazêng pr’loọng đhanuôr tơợp ting xơợng bhrợ cơnh xa nay, tước nâu kêi nắc ơy vêy lâh 20 pr’loọng đhanuôr vel Đắc Rích ting đoọng k’tiếc bhươn, k’tiếc ha rêê đoọng bhrợ pa liêm zr’lụ ặt t’mêê đoọng ha 22 pr’loọng chô ặt. Ting cơnh t’cooh Bùi Thế Anh, Chủ tịch UBND chr’val La Dêê, thành phố Đà Nẵng, vel đong pa zay bhrợ ap xang đh’rưah zập hạ tầng kỹ thuật lâng pa tơơi đhanuôr chô ặt coh đhăm t’mêê lalăm hân noo boo đhí c’moo chô.  Chr’val ơy k’rong bhrợ  crêê t’ngay c’xêê, tệêm ngăn rau liêm choom ha đhanuôr lâng đâh pa xang zập c’nặt bhrợ đoọng đhanuôr chô ặt đhăm t'mêê tệêm ngăn.

"Zr’lụ ặt t’mêê nâu căh muy pa căh rau k’rang âng thành phố lâng vel đong năc dzợ pa căh c’rơ chr’năp, loom ting xơợng bhrợ âng đhanuôr. Bấc pr’loọng đhanuôr căh vêy ặt đhị zr’lụ hr’lang ha dợ cung ra pặ k’tiếc đoọng chô ặt coh đhăm t’mêê. Nâu đoo năc loom ta nih liêm bhlưa đhanuôr. Zr’lụ ặt t’mêê căh muy zooi đhanuôr bơơn g’đech rau căh liêm âng pleng k’tiếc nắc dzợ vêy đhị ặt liêm mâng, zập hạ tầng đoọng ha đhanuôr ặt ma mông coh đanh đươnh”.

Tơợ k’tiếc âng đhanuôr pác đoọng, muy vel t’mêê ơy dưr vaih coh m’pâng crâng ca coong La Dêê. Ha y, pazêng đong ặt t’mêê năc vêy ta choh bhrợ, c’lâng bơơn ta bhrợ bhưah bhaih. Rau chr’năp bhlầng năc loom âng coon ma nưih coh đâu ta nih liêm, nhâm mâng. Apêê ting xơợng cơnh xa nay lâng đương rơơm tơợ cấp ủy, chính quyền vel đong. Tơợ rau liêm ta nih năc đoo, muy vel t’mêê ặt ma mông tệêm ngăn, ca van k’bhộ xoọc r’dợ dưr vaih coh ca noong k’tiếc La Dêê./.

CHUNG TAY HIẾN ĐẤT XÂY LÀNG MỚI

Trước nguy cơ sạt lở đe dọa khu dân cư thôn Đắc Rích, xã biên giới La Dêê, thành phố Đà Nẵng, chính quyền địa phương đã khẩn trương vận động, hỗ trợ người dân di dời đến nơi an toàn và triển khai xây dựng khu tái định cư mới. Điều đáng mừng là chủ trương này đã nhận được sự đồng thuận rất lớn của bà con khi nhiều hộ dân tự nguyện hiến đất để cùng chung tay xây dựng làng mới

Những ngày này, không khí ở thôn Đắc Rích, xã biên giới La Dêê nhộn nhịp hơn thường ngày. Sau nhiều cuộc họp dân, khảo sát thực tế và thống nhất phương án, khu tái định cư mới dành cho hơn 20 hộ dân thuộc diện di dời đang dần được hình thành.

Ông Hiên Húc, Trưởng thôn Đắc Rích cho biết, thôn hiện có 60 hộ dân, phần lớn là đồng bào Tà Riềng. Cuối mùa mưa năm ngoái, một vết nứt dài hơn 1km xuất hiện trên sườn núi phía sau thôn. Sau nhiều ngày mưa lớn kéo dài, đất đá bắt đầu rạn nứt, có đoạn sâu tới khoảng 2 mét khiến bà con ai nấy đều thấp thỏm, lo lắng.

"Trước tình hình đó, chính quyền địa phương đã nhanh chóng phối hợp với lực lượng công an, bộ đội biên phòng, dân quân và cán bộ thôn đến từng nhà vận động người dân di dời đến nơi an toàn. 22 hộ với 87 nhân khẩu nằm trong vùng nguy hiểm được bố trí ở tạm tại trụ sở UBND xã Đắc Tôi cũ. Những ngày ấy, cán bộ cùng các lực lượng hỗ trợ bà con di chuyển đồ đạc, đưa người già, trẻ nhỏ và gia súc đến nơi an toàn."

Sau khi ổn định nơi ở tạm, việc tìm một nơi ở mới an toàn hơn cho bà con trở thành nhiệm vụ cấp bách. Theo phương án đã được thống nhất, khu tái định cư mới được xây dựng tại khu vực phía sau trụ sở UBND xã Đắc Tôi cũ, cách làng cũ khoảng 1 km. Khu tái định cư mới có diện tích khoảng 4,75 héc-ta với tổng kinh phí đầu tư 29 tỷ đồng. Hạ tầng sẽ được đầu tư đồng bộ từ hệ thống điện, nước sinh hoạt, đường giao thông, bờ kè chống sạt lở, nhà văn hóa và khu sinh hoạt cộng đồng, giúp bà con yên tâm ổn định cuộc sống lâu dài.

Cùng với việc thực hiện công khai, minh bạch các chế độ bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, nhiều hộ dân trong thôn cũng đã sẵn sàng nhường một phần đất vườn, đất rẫy của gia đình mình. Từ vài hộ đi đầu, tinh thần sẻ chia ấy dần lan tỏa khắp bản làng. Già làng Zơ Râm Nhưa là một trong những người tiên phong hưởng ứng chủ trương của địa phương. Gia đình ông tự nguyện hiến khoảng 600 mét vuông đất để thực hiện dự án.

“Không chỉ già làng, nhiều hộ dân khác cũng sẵn sàng chia sẻ đất đai của gia đình mình vì mong muốn bà con trong thôn có nơi ở an toàn hơn. Mình sống cùng một làng thì phải biết thương nhau. Bà con có chỗ ở an toàn thì mình cũng vui. Đất chỉ là của cải bên ngoài, tính mạng mới là quan trọng nhất. Bà con có chỗ ở an toàn hơn, mình cũng vui mừng”.

Câu chuyện tình nguyện hiến đất xây dựng làng mới của chị Chơrum Vươi cũng khiến nhiều người xúc động. Dù căn nhà mới xây dựng hơn 400 triệu đồng vừa hoàn thành chưa lâu, chị vẫn đồng thuận di dời và tự nguyện hiến hơn 400 mét vuông đất để làm mặt bằng khu tái định cư.

"Lúc đầu mình tiếc lắm, vì nhà mới làm xong. Nhưng cán bộ xã, cán bộ thôn xuống tận nhà giải thích, giúp chuyển đồ đạc, lo cho bà con từng việc nhỏ nên mình yên tâm hơn. Giờ chuyển đến nơi mới an toàn cho con cái thì mình đồng ý. Gia đình mình cũng hiến hơn 400 mét vuông đất để cùng làm khu tái định cư”.

Để có được sự đồng thuận ấy là cả quá trình kiên trì vận động của cán bộ cơ sở. Theo ông Alăng Luật, Bí thư Chi bộ thôn Đắc Rích, muốn bà con nghe và tin, chính Bí thư Chi bộ, trưởng thôn và những người có uy tín luôn đi đầu trong việc nhường đất vườn, đất rẫy để có mặt bằng nơi ở mới. Việc gì bà con chưa rõ, cán bộ lại giải thích cặn kẽ để người dân cùng biết, cùng bàn.

"Có hộ tiếc đất, có hộ tiếc nhà mới xây, mình cũng hiểu tâm tư của bà con. Thôn đã tổ chức họp dân nhiều lần để thông tin đầy đủ về dự án, về chính sách hỗ trợ và quyền lợi của bà con. Đến nay cơ bản người dân đều thống nhất. Tôi cùng già làng và người có uy tín đều hiến đất rẫy, đất vườn để xây mặt bằng cho bà con. Chúng tôi tiếp tục phối hợp với xã vận động các hộ dân thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng để dự án triển khai đúng tiến độ."

Từ sự gương mẫu của già làng, Bí thư Chi bộ, trưởng thôn và những hộ đi đầu, đến nay đã có hơn 20 hộ dân ở Đắc Rích tự nguyện hiến đất vườn, đất rẫy để tạo mặt bằng xây dựng khu tái định cư mới cho 22 hộ dân thuộc diện di dời. Theo ông Bùi Thế Anh, Chủ tịch UBND xã La Dêê, thành phố Đà Nẵng, địa phương phấn đấu hoàn thành toàn bộ hạ tầng kỹ thuật và tổ chức di dời các hộ dân đến nơi ở mới trước mùa mưa lũ năm nay. Xã sẽ tập trung thực hiện đúng tiến độ, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân và sớm hoàn thành các hạng mục để bà con ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

"Khu ở mới này không chỉ thể hiện sự quan tâm của thành phố và địa phương mà còn là tinh thần đồng thuận, sẻ chia của bà con. Nhiều hộ dân dù không nằm trong vùng sạt lở nhưng vẫn tạo điều kiện về đất đai để xây dựng khu tái định cư mới. Đây là nghĩa tình của bà con với nhau. Khu tái định cư mới không chỉ giúp người dân tránh được nguy cơ thiên tai mà còn hướng đến một nơi ở khang trang, đầy đủ hạ tầng, để bà con yên tâm an cư, ổn định cuộc sống lâu dài."

Từ những mảnh đất được bà con tự nguyện sẻ chia, một bản làng mới đang dần hình thành giữa núi rừng La Dêê. Mai này, những ngôi nhà mới sẽ được dựng lên, những con đường mới sẽ rộng mở hơn. Và điều quý giá nhất chính là tình làng nghĩa xóm, là sự đồng lòng của người dân và niềm tin mà bà con dành cho cấp ủy, chính quyền địa phương. Từ sự đồng lòng ấy, một làng mới bình yên, an toàn đang dần hiện hữu, mang theo niềm hy vọng về cuộc sống ổn định, ấm no hơn cho bà con nơi vùng cao biên giới La Dêê./.