Zập cr’noọ bh’rợ nâu căh muy zooi đhanuôr pa dưr dal thu nhập, pa dưr pr’ặt tr’mông; năc dzợ chroi k’rong pa dưr c’rơ ha dưr âng đhanuôr acoon coh ooy đâu

Anoo Hồ Văn Xai ặt vel La Trọng, chr’val Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị lưm bấc k’đhap zr’năh tơợ bêl tơợp băn a’ọc. Tu căh ơy vêy kinh nghiệm băn năc cr’năn a’ọc chêệt r’dợ.

Năc tơợ bêl anoo Xai ting pâh lớp tập huấn kỹ thuật băn ting xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung năc bh’rợ b’băn ơy liêm choom lâh mơ. Anoo ơy choom bhrợ pa dưr c’roọl băn crêê cơnh, năl k’rang bh’năn lâng tiêm cha groong pr’luh.

C’moo 2024, anoo bhrợ c’rọol nhâm mâng lâh ting bh’rợ băn p’loh lâng k’rong băn a’ọc r’rưah. Cơnh b’băn nâu năc zooi anoo jưah pa ghit m’ma băn đoọng t’bấc a’ọc lêệ, jưah vêy a’ọc coon đoọng pa câl. Nâu kêi, zập c’moo pr’loọng đong anoo vêy pa chô k’nặ 50 ức đồng.

Rau ha dưr âng anoo Xai cung năc rau t’hước tước âng xa nay bh’rợ zooi zr’lụ đhanuôr acoon coh: zooi đhanuôr xăl đăh cr’nọo pr’chăp, tơợ băn m’bứi, l’leh dzang bhrợ cha liêm choom lâh đoọng z’lâh đanh mâng.

Hay ooy c’lâng ha dưr âng c’la đay, anoo Hồ Văn Xai pa prá:

“Cơnh lalăm a hay vêy ting pâh âng apêê lớp tập huấn băn a’tưch, a’ọc, k’roọc. Acu ơy k’rong băn a’ọc tơợ c’moo 2024, đoọng k’rang băn a’ọc pậ năc pa câl, ha dợ pa câl k’đhap bhlầng. Xang đêec a cu băn a’ọc căn r’rưah, pa câl a’ọc coon m’ma. Vêy zên vặ pa xoọng tơợ ngân hàng 100 ức đồng đoọng bhrợ c’rọol lâng k’rang băn zập t’ngay”.

Cung đhị chr’val Dân Hóa, amoó Hồ Thị Khuynh ặt vel Y Leng năc băn a’ọc m’ma âng vel đong đoọng z’lâh đha rựt. C’moo 2022, đươi 150 ức đồng zên vặ t’đui đoọng tơợ Ngân hàng Chính sách xã hội, jưah lâng 10 ức đồng zooi tơợ Đồn Biên phòng cửa khẩu bha lang k’tiếc Cha Lo, amoó Khuynh ơy bhrợ c’rọol nhâm mâng đoọng tơợp bhrợ cha.

Tước nâu kêi, pr’loọng amoó ta luôn băn 21 p’nong a’ọc, k’zệt p’nong a tưch, a đha jưah lâng 12 r’bhầu tơơm keo lai. Căh dap lâng zên k’rong bhrợ, cr’noọ bh’rợ nâu ơy đơơng chô đoọng pr’loọng amoó lâh 60 ức đồng zập c’moo.

Lêy cớ bh’nơơn bh’rợ âng đay, amoó Khuynh xay moon: năc pazêng đợ zên vặ đâh loon, jưah lâng zập lớp tập huấn kỹ thuật ơy vaih năc đhị za nươr nhâm mâng. Đươi tơợ đêêc, zr’lụ đhanuôr acoon coh đhị đâu mâng loom bhrợ cha, pa ghit pa dưr ca van coh đhăm k’tiếc âng vel đong đay.

“Lalăm a hay, căh vêy bhiệc bhrợ cha, m’ma bh’năn cung căh vêy. Bơơn ray zooi, câl m’ma a’ọc chô băn năc ơy zooi acu vêy pr’đơợ bhrợ cha, pa zay băn đoọng liêm choom. Rau đâu năc ơy zooi pr’loọng đong zi pa dưr pr’ặt tr’mông tệêm ngăn lâh mơ”.

Căh muy zooi đăh zên bhrợ cha, zập xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung dzợ pa ghit zooi đhanuôr acoon coh xăl cơnh cr’noọ pr’chăp đhị bhrợ têng cha. Đhị chr’val Dân Hóa, Hội Nông dân ơy pa dưr liêm choom chr’năp năc poong pa têệt. Hội pa zưm lâng Ngân hàng Chính sách xã hội đơơng zên vặ t’đui đoọng tước têy đhanuôr, jưah pa choom đoọng kỹ thuật b’băn, ch’choh đoọng đhanuôr bhrợ vêy pa chô bh’nơơn dal.

Pr’căn Hồ Thị Keo, Chủ tịch Hội Nông dân chr’val Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị đoọng năl: Hội xoọc k’đhơợng lêy 19 tổ vặ zên lâng lâh 800 pr’loọng ting vặ, pazêng đợ zên vặ năc 52 tỷ đồng. Đươi đợ zên nâu, mơ 40 tước 50% đợ pr’loọng coh  vel đong ơy pa dưr kinh tế liêm choom, vêy thu nhập tệêm ngăn lang ha dưr ca van ca bhộ.

Ha dợ rau liêm choom bhlầng, ting pr’căn Keo năc đhanuôr ơy năl bhrợ cha. Đhanuôr pa ghit đươi dua zên cơnh đoọng liêm choom, pa xiêr rau căh pr’đoọng. Xay moon ooy tr’xăl nâu, pr’căn Hồ Thị Keo đoọng năl:

“Lalăm ahay, đhanuôr coh vel đong lưm k’đhap k’ra bhlầng, bêl vêy c’lâng xa nay ting vặ zên t’vaih bhiệc bhrợ, năc a cu lêy pr’ặt tr’mông âng đhanuôr tệêm ngăn lâh mơ. Zập cr’noọ bh’rợ băn k’roọc, a’ọc m’ma âng vel đong, choh crâng, choh keo tràm liêm choom lâng vel đong, t’vaih bh’rợ bhrợ cha, zooi đhanuôr vêy pr’ặt tr’mông liêm choom lâh, tệêm ngăn lâh”.

Cr’chăl tước đâu, jưah lâng zập chính sách zooi tơợ xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung, chính quyền vel đong năc t’bhlầng pa choom kỹ thuật lâng chơơc lêy đhị pa câl bh’nơơn chr’noh tệêm ngăn.

Pazêng cr’noọ bh’rợ kinh tế liêm choom lâng pr’đơợ c’rơ âng zr’lụ ca noong k’tiếc cơnh: băn a’ọc m’ma vel đong, băn k’roọc r’rưah căh cợ choh crâng năc bơơn t’bhưah đoọng ha zập pr’loọng. Bh’rợ liêm chr’năp bhlầng nắc zooi đhanuôr acoon coh vêy muy bh’rợ bhrợ cha nhâm mâng, pa dưr dal chr’năp lâng ha dưr z’lâh đha rựt đanh mâng coh đhăm k’tiếc âng vel đong đay./.

CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA GIÚP ĐỒNG BÀO BIÊN GIỚI QUẢNG TRỊ TẠO SINH KẾ, CẢI THIỆN ĐỜI SỐNG

Nhờ nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia, nguồn vốn vay ưu đãi và sự hỗ trợ kỹ thuật của Hội Nông dân, nhiều hộ dân ở xã biên giới Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị (huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ) đã phát triển chăn nuôi và trồng rừng hiệu quả. Các mô hình sinh kế này không chỉ giúp bà con tăng thu nhập, cải thiện đời sống; mà còn góp phần khơi dậy tinh thần chủ động vươn lên của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây

Anh Hồ Văn Xai ở bản La Trọng, xã Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị từng gặp rất nhiều khó khăn khi mới bắt đầu nuôi lợn. Do thiếu kinh nghiệm phòng bệnh, đàn lợn con cứ thế chết dần.

Mọi chuyện bắt đầu thay đổi khi anh Xai được tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật từ Chương trình mục tiêu quốc gia. Từ đây, anh biết cách xây dựng chuồng trại đúng chuẩn, biết chăm sóc và tiêm phòng cho vật nuôi.

Năm 2024, anh mạnh dạn xây chuồng kiên cố, thoáng mát theo hướng bán tự nhiên và chuyển sang nuôi lợn nái. Cách làm này giúp anh vừa chủ động giống để nuôi lợn thịt, vừa có lợn con để bán. Giờ đây, mỗi năm gia đình anh thu về gần 50 triệu đồng.

Sự thay đổi của anh Xai cũng chính là đích đến của các chương trình hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số: giúp bà con đổi mới tư duy, từ chăn nuôi nhỏ lẻ chuyển sang làm ăn có kế hoạch để thoát nghèo bền vững.

Nhớ lại hành trình vươn lên của mình, anh Hồ Văn Xai tâm sự:

‘Trước đây có tham gia các lớp tập huấn chăn nuôi gà, lợn, bò. Tôi đã đầu tư mô hình chăn nuôi lợn từ năm 2024, để chăm lợn con lớn lên mà bán thì rất khó khăn. Sau đó tôi nuôi lợn mẹ để sinh sản, bán lợn giống con. Có vay ngân hàng thêm 100 triệu để làm chuồng trại và trang trải chi phí chăm sóc hàng ngày của mô hình chăn nuôi lợn”.

Cũng tại xã Dân Hóa, chị Hồ Thị Khuynh ở bản Y Leng lại chọn nuôi lợn bản để vươn lên thoát nghèo. Năm 2022, nhờ 150 triệu đồng vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, cùng 10 triệu đồng hỗ trợ từ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo, chị Khuynh đã mạnh dạn xây chuồng trại để khởi nghiệp.

Đến nay, gia đình chị luôn duy trì đàn lợn 21 con, hàng chục con gà, ngan cùng 12 nghìn gốc keo lai. Trừ đi chi phí, mô hình tổng hợp này mang lại cho gia đình chị hơn 60 triệu đồng mỗi năm.

Nhìn lại thành quả của mình, chị Khuynh chia sẻ: chính những nguồn vốn vay kịp thời, cùng với các lớp tập huấn kỹ thuật đã trở thành điểm tựa vững chắc. Nhờ đó, bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây tự tin hơn trong làm ăn, chủ động vươn lên làm giàu trên chính quê hương mình

“Trước đây không có công ăn việc làm, con giống không có. Được sự hỗ trợ mô hình sinh kế, mua lợn bản để nuôi đã giúp tôi có động lực hơn, cố gắng hơn và chăm chỉ làm ăn, phát triển. Điều này hỗ trợ một phần giúp kinh tế gia đình ổn định hơn”.

Không chỉ hỗ trợ về vốn, các chương trình mục tiêu quốc gia còn chú trọng giúp đồng bào dân tộc thiểu số thay đổi tư duy làm ăn. Tại xã Dân Hóa, Hội Nông dân đã phát huy rất tốt vai trò cầu nối. Hội vừa phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội đưa vốn ưu đãi đến tận tay người dân, vừa hướng dẫn kỹ thuật để bà con chăn nuôi, trồng trọt hiệu quả.

Bà Hồ Thị Keo, Chủ tịch Hội Nông dân xã Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết: Hội hiện đang quản lý 19 tổ tiết kiệm với hơn 800 hộ vay, tổng dư nợ trên 52 tỷ đồng. Nhờ nguồn lực này, khoảng 40 đến 50% số hộ trên địa bàn đã phát triển kinh tế thành công, có thu nhập ổn định và vươn lên khá giả.

Nhưng cái được lớn nhất, theo bà Keo, là người dân đã nâng cao được kiến thức sản xuất. Bà con chủ động biết tính toán sử dụng đồng vốn sao cho sinh lời và hạn chế được rủi ro. Đánh giá về sự thay đổi này, bà Hồ Thị Keo cho biết thêm:

“Trước đây bà con nhân dân trên địa bàn rất khó khăn, khi có chủ trương tiếp cận các nguồn vốn thì tạo mô hình sinh kế, thì tôi thấy cuộc sống của bà con ổn định hơn. Các mô hình nuôi bò bản, nuôi lợn bản, trồng rừng keo tràm phù hợp với địa bàn, tạo ra mô hình sinh kế, giúp có một cuộc sống tốt hơn, ổn định hơn”.

Thời gian tới, cùng với các chính sách hỗ trợ từ Chương trình mục tiêu quốc gia, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh hướng dẫn kỹ thuật và tìm kiếm đầu ra ổn định cho nông sản.

Những mô hình kinh tế phù hợp với thế mạnh vùng biên như: nuôi lợn bản, nuôi bò sinh sản hay trồng rừng sẽ tiếp tục được nhân rộng cho từng hộ gia đình. Mục tiêu lớn nhất là giúp đồng bào dân tộc thiểu số có một sinh kế vững chắc, nâng cao giá trị sản phẩm và vươn lên thoát nghèo bền vững trên chính quê hương mình./.