Coh x’rịa thế kỷ XIX, acoon manuyh Việt Nam crêê arọp Pháp k’đhơợng lêy, z’năh. Xoọc đêêc, arọp Pháp lâng giai cấp phong kiến năc pr’zum đh’rưah k’đhơợng lêy k’tiêc k’ruung hêê, xoọc đêêc đhanuôr hêê bhrợ đhân grua ha bơr c’bhuh, pr’ăt tr’mông zr’năh xr’dô pa bhlâng. Pazêng bh’rợ gung dưr chăp hơnh k’tiêc k’ruung lâng cách mạng Việt Nam dưr vaih, hân đhơ u vaih ta luôn lâng ting cơnh c’lâng bh’rợ la lay cơnh, bâc apêê chăp hơnh k’tiêc k’ruung tr’haanh cơnh Phan Chu Trinh, Nguyễn Thái Học, Hoàng Hoa Thám, Lương Văn Can… chêêc c’lâng trôông dzâc k’tiêc k’ruung, năc coh x’rịa công crêê c’bhuh arọp a bhuy zâl t’bil lơi.