P’niên tự kỉ choom dứah, ắt tớt cơnh p’niên lơơng ha dang apêê bơơn năl đấh, pa dứah liêm choom, ta níh đha nâng. Muy cóh pazêng bhiệc liêm choom bhlầng xoọc đâu nắc zooi apêê a đhi bơơn ắt tớt đh’rứah lâng môi trường học tập cóh nhà trường lâng cóh  xã hội.

            A moó Phạm Thị Nguyệt ắt đhị quận Thanh Xuân vêy ca coon pân juýh 12 c’moo crêê tự kỷ.  A moó Nguyệt đoọng năl, bêl ca coon a moó đhiệp 3 c’moo ha dợ cắh ơy choom pa prá, cắh choom râu rị, k’đhơ bha bhốh, a moó đơơng khám lâng k’juột xâng bêl năl ca coon đay crêê tự kỷ. A moó chấc pa choom đọc bấc râu bh’ar xrắ, đơơng ca coon tước apêê trung tâm pa dứah p’niên tự kỷ, ting pấh apêê lớp học lâng p’niên lơơng. XoỌc đâu, a chau học lớp 2 muy trường tiểu học quận Cầu Gíây, ơy z’lấh apêê c’léh cắh liêm xoọc tr’nợơp, kiêng lướt học lâng ắt tớt lâng p’niên lơơng liêm choom bhlầng:

            XoỌc tợơp zước đoọng ca coon lướt học, acu lưm bấc râu k’đháp k’ra. Nâu kêi ắt đhị quận Cầu Giấy nắc vêy bấc trường đoọng ha p’niên tự kỷ học đh’rứah lâng p’niên lơơng đhơ cơnh đếêc nắc cung dzợ vêy cô giáo đh’rứah p’too pa choom. Zập râu zúp zooi lơơng nắc cắh vêy.         Nâu kêi đong vêy p’niên tự kỷ đoọng lướt học nắc râu pa zay lấh mơ tu zên bạc đoọng ca coon cha học bấc pa bhlầng, dâng 6 ức đồng zập c’xêê. Cắh zập đoo pr’loọng đong cung vêy zên bạc đoọng ca coon lướt học, bấc đong k’đháp đha rựt bhlầng nắc cung pr’ngâu đoọng coon tớt cóh đong.

            Trường Tiểu học Trung Yên ( Quận Cầu Giầy) zập đoo c’moo cung vêy đương đớp pa choom p’niên tự kỷ học đh’rứah lâng p’niên lơơng. Cô Đoàn Thoa, giáo viên pa choom lớp 1 âng trường đoọng năl, bêl lớp đớp pa choom p’niên tự kỷ nắc c’la apêê  giáo viên nắc ma nuýh zooi đoọng ha p’niên nắc đoo lâng apêê p’niên cóh lớp ắt học đh’rứah, xay prá đoọng ha pêê p’niên năl râu k’đháp xoọc lưm lâng nắc lêy hâu râu kiêng đoọng zooi apêê. Học sinh tự kỷ ha dang ắt học đhị bơơn pa choom đoọng liêm ta níh nắc apêê đấh năl, ắt tớt đh’rứah lâng pr’zợc cóh giờ học, giờ ngoại khoá, choom đọc, choom xrắ, choom bhrợ toán, n’đhơ bhrợ zíh lấh apêê pr’zợc lơơng. Đoọng t’vaíhh pr’đợơ zooi apêê p’niên tự kỷ ắt tớt đh’rứah, đhị đhr’năng pa too pa choom nắc apêê cô giáo  t’váih pr’đợơ liêm buôn đoọng p’niên nâu ắt tớt đh’rứah lâng pr’zợc cóh lớp, đoọng tớt toor p’niên pa bhriêl, bấc pa prá lâng đa đấh. đh’rứah lâng đếêc nắc đhị zập xa nay pa choom, giáo viên nắc vêy cơnh pa choom liêm glặp lâng p’niên tự kỷ, zooi apêê p’niên đấh choom cóh đhr’năng học tập. Cô giáo Đoàn Thoa moon:

            Lâng pazêng pr’zợc nắc đoo, nắc giáo viên t’váih pr’đợơ liêm buôn bhlầng đhị zập tiết học, k’đươi apêê p’niên prá bấc lâng giáo viên nắc pa zay, oó huông lất, zay t’bhlầng. ha dang giáo viên cắh mặ  t’bhlâng nắc cắh choom zooi apêê p’niên n’nặc, giáo viên cung lêy ch’mếêt tự kỷ đắh ooy đoọng năl cơnh pa choom liêm glặp. bhiệc nâu k’đươi giáo viên lâng ca conh ca căn nắc pa zưm bhrợ têng, pr’loọng đong xay moon lứch râu k’đháp k’ra âng p’niên lâng ta luôn pa zưm đoọng chấc năl lâng zooi ha pêê p’niên.

            Ting cơnh giáo sư- Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàng Yến, giảng viên cao cấp Học viện Quản lý Giáo dục ( Bộ Giáo Dục lâng Đào tạo), pazêng c’moo đăn đâu, Bộ Giáo dục lâng Đào tạo pa ghít bhiệc t’bhlầng pa too pa choom đoọng ha pêê p’niên khuých goo moon za zưm, p’niên tự kỷ moon lalay. Đhị Hà Nội ơy vêy lấh 1000 p’niên tự kỷ xoọc học cấp tiểu học, bơr pêê p’niên nắc học trung học cơ sở. đhơ cơnh đếêc, bhiệc pa too pa choom ắt tớt, học tập đoọng ha học sinh tự kỷ đhị k’tiếc k’rung hêê dzợ bấc râu cắh ơy liêm. XoỌc đâu, tu cắh zập kinh nghiệm, pr’đợơ pr’đươi pr’dua dzợ ta bhúch bấc râu, k’bhúh giáo viên đhị bấc trường cắh ơy bơơn pa choom đắh giáo dục lalay, tu cơnh đếêc bhiệc pa too pa choom ắt tớt đh’rứah đoọng ha pêê p’niên tự kỷ dzợ lưm bấc râu k’đháp k’ra. Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàg Yến moon:

            Bhiệc ắt tớt đh’rứah cắh cợ lalay nắc g’nưm bấc đhị apêê p’niên k’tứi. môi trường ắt tớt đh’rứah cung nắc bơơn ra văng liêm đoọng p’niên moót ắt học. đoọng p’niên moót ắt tớt đh’rứah cơnh ooy, ra văng apêê giáo viên pa choom cơnh ooy, pazêng p’niên tự kỷ n’đoo mặt ắt tớt đh’rứah? A hêê nắc vêy cơnh xay moon lâng lêy ch’mếêt ghít liêm, pa xiêr râu cắh liêm… chr’nắp bhlầng nắc bhiệc ắt tớt đh’rứah âng p’niên vêy muy môi trường ắt tớt liêm.

            T’bhlầng bhiệc pa too pa choom ắt tớt đh’rứah nắc t’váih pr’đợơ đoọng ha p’niên tự kỷ vêy muy tr’mung tr’méh cơnh p’niên lơơng. Đhơ cơnh đếêc, bhiệc nâu nắc lêy vêy râu pa zưm bhrợ têng liêm choom bhlưa apêê đong  chuyên môn, apêê ca conh ca căn, apêê cơ quan ban ngành, apêê tổ chức cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng đắh k’tiếc k’ruung lơơng, pazêng ngai lalua ta níh k’rang tước p’niên tự kỷ./.

GIÚP TRẺ TỰ KỶ HÒA NHẬP VỚI MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP

Trẻ tự kỷ có thể trở thành những đứa trẻ bình thường nếu các em được phát hiện, chẩn đoán và can thiệp sớm một cách bài bản, toàn diện, hợp lý và kiên trì. Một trong những phương pháp tốt nhất hiện nay là giúp các em được hòa nhập với môi trường học tập trong nhà trường và ngoài cộng đồng xã hội.

   Chị Phạm Thị Nguyệt ở quận Thanh Xuân có con trai 12 tuổi mắc chứng tự kỷ. Chị Nguyệt cho biết, khi con chị được 3 tuổi vẫn chưa biết nói, phản ứng chậm, không tập trung và chỉ làm theo ý mình, chị đưa con đi khám và rất sốc khi biết con mắc chứng tự kỷ. Chị đã tìm đọc nhiều tài liệu, đưa con đến các trung tâm can thiệp trẻ tự kỷ, tham gia học các lớp chuyên biệt. Khi tình trạng của con có tiến triển tốt, chị xin cho con học với trẻ bình thường. Hiện, cháu đang học lớp 2 một trường tiểu học thuộc quận Cầu Giấy, đã thoát được các triệu chứng ban đầu, thích đi học và hòa nhập khá tốt:

  “Khi mới bắt đầu xin cho con đi học, tôi gặp nhiều khó khăn. Bây giờ ở quận Cầu Giấy mới có nhiều trường cho trẻ tự kỷ học cùng trẻ bình thường để hòa nhập nhưng vẫn phải có cô giáo đi kèm, mọi sự hỗ trợ khác hầu như là không có. Bây giờ, gia đình có trẻ tự kỷ cho con đi học được là một sự cố gắng hết sức vì chi phí học cho con rất lớn, khoảng 6 triệu một tháng. Không phải gia đình nào cũng có điều kiện, nhiều gia đình khó khăn cũng không có tiền cho con đi học”

Trường Tiểu học Trung Yên (quận Cầu Giấy) năm nào cùng tiếp nhận trẻ tự kỷ học hòa nhập với trẻ bình thường. Cô Đoàn Thoa, giáo viên dạy lớp 1 của trường cho biết, khi lớp tiếp nhận trẻ tự kỷ thì bản thân giáo viên phải là người giúp cho trẻ đó và các bạn trong lớp không có khoảng cách, giải thích cho các con biết những khó khăn gặp phải và cần có sự giúp đỡ như thế nào. Học sinh tự kỷ nếu được giáo dục hòa nhập tích cực thì các em sẽ tiến bộ, hòa đồng cùng các bạn trong giờ học, giờ ngoại khóa, biết đọc, biết viết, biết làm toán, dù còn chậm hơn so với trẻ bình thường. Để tạo điều kiện giúp trẻ tự kỷ hòa nhập, trong quá trình dạy, cô giáo phải tạo cơ hội cho trẻ tự kỷ hòa nhập với các bạn trong lớp, cho con ngồi cạnh những bạn hoạt ngôn, nhanh nhẹn. Bên cạnh đó, trong các bài giảng, giáo viên phải có phương pháp và cách dạy phù hợp với trẻ tự kỷ, giúp các con tiến bộ trong quá trình học tập. Cô giáo Đoàn Thoa nói:

   “Với những bạn đó thì giáo viên phải tạo điều kiện trong các tiết học, gọi các con lên nhiều để con được nói và giáo viên phải kiên nhẫn. Nếu giáo viên không kiên nhẫn thì không thể nào giúp đỡ được em đó, giáo viên cũng phải tìm hiểu xem em đó tự kỷ ở diện gì để có phương pháp dạy phù hợp. Việc này đòi hỏi giáo viên và phụ huynh phải kết hợp, gia đình phải chia sẻ hết những khó khăn của con và phảo thường xuyên phối hợp để tìm hiểu và giúp đỡ cho con”

Theo Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàng Yến, giảng viên cao cấp Học viện Quản lý giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo), những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo chú trọng việc đẩy mạnh giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật nói chung, trẻ tự kỷ nói riêng. Tại Hà Nội đã có hơn 1.000 trẻ tự kỷ đang học cấp tiểu học, một số ít đang học trung học cơ sở. Tuy nhiên, công tác giáo dục hòa nhập cho học sinh tự kỷ ở nước ta vẫn còn nhiều hạn chế. Hiện nay, do thiếu kinh nghiệm, điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, đội ngũ giáo viên ở nhiều trường chưa được đào tạo về giáo dục chuyên biệt nên việc thực hiện công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ còn gặp nhiều khó khăn. Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàng Yến cho rằng:

   “Việc hòa nhập hay chuyên biệt phụ thuộc rất nhiều vào từng cá nhân trẻ. Môi trường hòa nhập cũng phải được chuẩn bị tốt để đón nhận trẻ. Đưa trẻ vào hòa nhập như thế nào, chuẩn bị giáo viên ra sao, những trẻ tự kỷ nào mới hòa nhập được? Chúng ta phải có đánh giá và xem xét rất cụ thể từng trường hợp của trẻ, can thiệp để giúp cho trẻ có được những kỹ năng tốt hơn, hạn chế sự phát triển trầm trọng hơn các vấn đề về hành vi, ngôn ngữ, cảm giác…Quan trọng nhất là việc hòa nhập giúp cho trẻ có một môi trường tương tác tốt”.

Đẩy mạnh công tác giáo dục hòa nhập sẽ tạo cơ hội cho trẻ tự kỷ một cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, công việc này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà chuyên môn, các bậc phụ huynh, các cơ quan ban ngành, các tổ chức trong và ngoài nước, những người thực sự quan tâm đến trẻ tự kỷ./.