Bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê âng k’tiếc k’ruung bơơn zập cấp, zập ngành, apêê vel đong đhị tỉnh Yên Bái pa zay xay bhrợ. Tước nâu kêi, tỉnh nâu ơy vêy 8 chr’val bơơn xay moon nắc ơy bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê. Đhơ cơnh đếêc, pazêng apêê chr’val đắh zr’lụ phương. Ha dợ đhị apêê chr’val, chr’hoong ch’ngai bha dắh, bhiệc xay bhrợ năc lưm bấc râu k’đháp k’ra. Xay moon âng Thừa Xuân, Phóng viên Đài TNVN.

            Ắt cóh t’nooi bha ar xrắ apêê vel đong đha rựt bhlầng k’tiếc k’ruung, lấh 5 c’moo bhrợ têng bh’rợ vel bhươl t’mêê, chr’hoong Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái nắc ơy vêy muy chr’val Hát Lừu ơy bơơn 10 tiêu chí nắc a tếh. Apêê chr’val mơ dzợ nắc bơơn tợơ 3-5 tiêu chí a năm, ha dợ pazêng tiêu chí nâu nắc ơy vêy tợơ bêl xay bhrợ vel bhươl t’mêê. Nắc cơnh chr’val Túc Đán, c’moo 2011, bêl tợơp xay bhrợ bh’rợ nâu, chr’val ơy vêy 3 tiêu chí, pazêng: y tế, hệ thống tổ chức chính trị xã hội lâng an ninh trật tự xã hội. Đhị 5 c’moo bhrợ têng bh’rợ nâu, chr’val nắc pa xoọng 1 tiêu chí nắc đắh quy hoạch. Apêê tiêu chí mơ dzợ nắc ơy bơơn ta bhrợ têng mơ 50%. T’coóh Vàng A Giàng, Phó Chủ tịch UBND chr’val Túc Đàn, chr’hoong Trạm Tấu đoọng năl:

            Đắh bhrợ têng vel bhươl t’mêê, vel đong lưm bấc râu k’đháp k’ra, a zi nắc vêy 7 vel bhươl, nắc ơy 3 vel vêy điện. Đợ zên k’rong bhrợ têng âng nhà nước nắc m’bứi, đhanuôr nắc lalấh đha rựt, tu cơnh đếêc bhiệc k’rong zên bạc tợơ đhanuôr nắc k’đháp pa bhlầng. Ba bi cơnh nhà nước zúp zooi đọong 70%, dzợ 30% nắc đhanuôr chroi k’rong, cóh đếêc đhanuôr lalấh đha rựt nắc căh vêy mặ ting chroi đoọng.

            Đhị chr’hoong da ding k’coong Mù Cang Chải, nắc tợơ bêl tợơp bhrợ têng bh’rợ, zêng 13 chr’val ơy năl ghít “ râu buôn nắc bhrợ têng lalăm, râu k’đháp nắc đớc bhrợ t’tun”. Đhơ cơnh đếêc, “ cắh năl cơnh bhrợ” nắc râu dưr váih, tu ơy bhrợ nắc vêy bơơn lêy, đhị chr’hoong da ding k’coong nâu cắh vêy đoo tiêu chí vêy u buôn đoọng bhrợ têng. Ba bi cơnh bhrợ têng k’bhúh tiêu chí đắh hạ tầng cơ sở, c’lâng p’rang vel bhươl, bấc pr’loọng đong đha nuôr đhị apêê chr’val Chế Cu Nha, Hồ Bốn, La Pán Tẩn… nắc ơy đấh loon cher đoọng k’tiếc bhrợ c’lâng, bhrợ têng đong văn hoá… ha dợ nắc cắh vêy zên bạc đoọng bhrợ têng ta bhứah, bhrợ têng t’mâng; cắh vêy zên đoọng ủi pa liêm mặt k’tiếc, cung cơnh bhrợ têng đong văn hoá vel bhươl. Tu cơnh đếêc, nắc ơy lấh 5 c’moo bhrợ têng, ha dợ Mù Cang Chải cung cắh vêy n’đoo chr’val bơơn bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê. T’cóoh Lê Trọng Khang, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái đoọng năl:

           Chr’hoong nắc ơy k’rong đắh c’lâng bhrợ pa dưr bh’roẹ tr’nêng, t’bhlầng cơnh bhrợ têng liêm t’mêê; t’pấh bhrợ t’váih apêê k’bhúh pazưm bhrợ têng, apêê c’roọl bhươn tôn glặp lâng k’tứi đoọng ha dưr. T’bhlầng pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha đhanuôr đhị vel bhươl; t’pấh apêê doanh nghiệp chô k’rong bhrợ têng đhi vel đong đoọng pa dưr bh’nơơn bh’rợ đoọng ha đhanuôr.

            Lấh mơ 8 chr’val bơơn bhrợ têng liêm xang, c’moo đâu, Yên Bái nắc vêy pa xoọng 10 chr’val zước moon nắc bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê. Đhơ cơnh đếêc, bhiệc k’rong bhrợ têng đhị zập ooy, cắh ơy k’rong muy đhị nắc xoọc bhrợ zập đoo tiêu chí cung cắh ơy liêm xang, lâng bh’rợ x’rịa nắc k’đháp đoọng choom bhrợ têng liêm xang. T’coóh Nhâm Xuân hùng, Chi cục trưởng, Chi cục pa dưr vel bhươl tỉnh Yên Bái đoọng năl:

            Chr’hoong Trạm Tấu lâng Mù Cang Chải nắc ắt cóh pazêng chr’hoong đha rựt bhlầng âng k’tiếc k’ruung hêê, tu cơnh đếêc pr’đợơ bhrợ têng vel bhươl t’mêê âng k’tiếc k’ruung đhị cr’chăl hay lưm bấc râu k’đháp k’ra. Tu cơnh đếêc, a zi nắc t’bhlầng bhiệc xay moon, bhrợ pa xoọng apêê lớp pa choom lâng lêy tợơ pazêng chr’val nắc c’moo 2015 ơy bơơn tợơ 10 tiêu chí nắc a tếh, tỉnh nắc vêy pazêng chính sách k’rong bhrợ têng pa xoọng, bhrợ têng cơnh ooy đoọng bơơn bh’nơơn cơnh ơy ta xay moon.

            Đọong zr’lụ da ding k’coong Yên Bái đấh bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê, pa chắp lêy, lấh mơ râu pa zay âng chính quyền lâng đhanuôr vel đong, năc lêy vêy pazêng chính sách ch’nắp lalay lâng đhr’năng lalua âng da ding k’coong zooi đoọng tợơ Trung ương.

Vùng cao Yên Bái, loay hoay thực hiện các tiêu chí nông thôn mới

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được các cấp, các ngành, các địa phương ở tỉnh Yên Bái triển khai tích cực. Đến nay, tỉnh này đã có 8 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, đây hầu hết là các xã vùng thấp. Còn tại các xã, huyện vùng cao, việc triển khai thực hiện chương trình gặp rất nhiều khó khăn.

Nằm trong danh sách các địa phương nghèo nhất nước, qua 5 năm thực hiện chương trình  xây dựng nông thôn mới, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái mới có duy nhất xã Hát Lừu đạt 10 tiêu chí trở lên. Các xã còn lại mới chỉ đạt từ 3 đến 5 tiêu chí, mà những tiêu chí này hầu hết có sẵn từ ngày đầu xây dựng nông thôn mới. Đơn cử như xã Túc Đán, năm 2011, khi bắt đầu triển khai chương trình, xã đã có sẵn 03 tiêu chí, gồm: y tế, hệ thống tổ chức chính trị xã hội và an ninh trật tự xã hội. Suốt 5 năm thực hiện chương trình, xã chỉ đạt thêm tiêu chí số 1 về quy hoạch. Các tiêu chí còn lại hiện mới đạt ở mức trên dưới 50%. Ông Vàng A Giàng, phó Chủ tịch UBND xã Túc Đán, huyện Trạm Tấu cho biết: “Trong xây dựng nông thôn mới địa phương rất khó khăn, chúng tôi có 7 thôn bản thì mới có 3 thôn bản có điện. Nguồn vốn đầu tư của nhà nước thì hạn hẹp, người dân thì rất là nghèo nên huy động từ phía người dân rất khó khăn. Ví dụ nhà nước hỗ trợ được 70%, còn lại 30% người dân phải đóng góp, trong khi đó người dân quá nghèo không khả năng đóng góp”.

Tại huyện vùng cao Mù Cang Chải, ngay khi bắt tay thực hiện chương trình, cả 13 xã đều xác định phương châm "dễ làm trước, khó làm sau". Tuy nhiên, "loay hoay" trở thành tình trạng phổ biến, bởi có làm mới thấy, ở huyện vùng cao này chẳng tiêu chí nào là dễ để thực hiện. Ví như thực hiện nhóm tiêu chí về hạ tầng cơ sở, giao thông nông thôn, nhiều hộ dân ở các xã Chế Cu Nha, Hồ Bốn, La Pán Tẩn...đã sẵn sàng hiến đất làm đường, xây dựng nhà văn hóa bản…nhưng lại không có nguồn kinh phí để mở rộng, cứng hóa; không có tiền để san ủi mặt bằng, cũng như xây dựng nhà văn hóa thôn, bản. Vì vậy, đã hơn 5 năm thực hiện, nhưng Mù Cang Chải vẫn chưa có xã nào đạt chuẩn nông thôn mới. Ông Lê Trọng Khang, phó Chủ tịch UBND huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái cho biết: “Huyện đang tập trung vào các giải pháp phát triển sản xuất, đẩy mạnh đổi mới phương thức sản xuất; khuyến khíc hình thành các tổ hợp tác, các trang trại quy mô vừa và nhỏ phát triển. Đẩy mạnh công tác đào tạo nghề lao động nông thôn; khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn để nâng cao thu nhập cho người dân”.

Ngoài 8 xã đã đạt chuẩn, năm nay, Yên Bái có thêm 10 xã đăng ký về đích nông thôn mới. Tuy nhiên, việc đầu tư dàn trải, chưa tập trung đang khiến tiêu chí nào cũng chỉ thực hiện được nửa vời, và mục tiêu cuối cùng rất khó đạt được. Ông Nhâm Xuân Hùng, Chi cục trưởng Chi cục phát triển nông thôn tỉnh Yên Bái cho biết: “ Huyện Trạm Tấu và Mù Cang Chải là nằm trong những huyện nghèo nhất của cả nước, nên điều kiện thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới trong thời gian vừa qua gặp rất nhiều khó khăn. Cho nên chúng tôi sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, mở thêm các lớp tập huấn và can cứ vào những xã mà năm 2015 đạt từ 10 tiêu chí trở lên tỉnh sẽ có những chính sách đầu tư thêm làm thế nào mà đạt như mục tiêu đã đề ra”.

Để vùng cao Yên Bái sớm về đích trong xây dựng nông thôn mới, thiết nghĩ, ngoài sự nỗ lực của chính quyền và người dân địa phương, rất cần những chính sách đặc thù phù hợp với thực tế miền núi, vùng cao từ Trung ương./.