Chiing goong nắc tr’coọ xa’nưl chr’nắp ma bhưi bhlâng ooy pr’ắt tr’mung văn hoá âng zâpacoon cóh ắt mamung đhị zr’lụ Trường Sơn-Tây Nguyên. Manứih H’rê cóh tỉnh Quảng Ngãi cung cơnh đêếc, chiing nắc râu pr’đươi chr’nắp ooy pr’ắt tr’mung âng đhanuôr. T’ruíh Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc lêy năl ooy râu chr’nắp ma bhưi âng chiing ooy pr’ắt tr’mung manứih H’rê.

Manứih H’rê moon chiing nắc chinh lâng buôn đươi 3 bêệ chiing mưy chu. Đợ pr’loọng đông manứih H’rê vêy chiing goong lêy tr’coọ xa’nưl nâu cơnh nặc 1 manứih cóh pr’loọng đông lâng bơơn zư đợc đhị chr’nắp bhlâng.

Nghệ nhân Đinh Văn Rứt cóh thị trấn Ba Tơ, chr’hoong Ba Tơ đoọng năl, chiing chr’nắp bhlâng, cắh choom cắh váih ooy zâp t’ngay bhiệc bhan, zâp g’lúh bhui har ặt chi’ớh âng manứih H’rê. Lâng manứih H’rê, tơợ bhiệc đợc pr’đợc đoọng ha pêê p’niên tước bhiệc bhan xay sơ, bhrợ têng đông, bhiệc bhan vel bhươl nắc cắh choom cắh vêy đh’riêng xa’nưl âng chiing goong.

Zâp c’moo, zâp g’lúh bhiệc bhan, tết tọc, cắh cậ xay sơ manứih… apêê H’rê zêng bhrợ têng bhiệc bhuốih chiing pabhlâng chr’nắp. apêê moon, chiing cung ma bhưi chr’nắp cơnh acoon manứih, đợ bêệ chiing chr’nắp, chiing pr’hay nắc đợ chiing ơy bơơn zư lêy âng Giàng. Zâp pr’loọng đông, vel bhươl vêy bhiệc pay đươi tước chiing nắc bhrợ têng bhiệc bhuốih chiing, nhăn phép Giàng lâng zước moon đắh Giàng đoọng zúp ha r’vai a’bhưi âng chiing k’rơ liêm.

Nhạc sĩ Đinh Thiên Vương, tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl: lấh mơ bh’rợ đoọng buôn pa’xưl, đợ đh’riêng xa’nưl âng chiing dzợ xay moon cr’noọ cr’niêng, liêm chr’nắp âng acoon manứih cung cơnh râu liêm chr’nắp ooy pr’ắt tr’mung. Lâng manứih H’rê, chiing ắt pazưm lâng apêê cơnh ch’na cha, râu pr’âm zâp t’ngay lâng ặt ting apêê tất lang.

Xoọc đâu lâng bấc râu pr’đươi chr’ớh pr’hay liêm nắc đợ râu zr’nắh k’đhạp lâng apêê lêy cha’mêết, zư lêy lâng padưr văn hoá truyền thống, xay moon zâp đông k’đhơợng zư văn hoá vêy đợ râu liêm choom lâng đợ c’lâng bh’rợ liêm ma mơ, đoọng zư lêy padưr chr’nắp liêm văn hoá truyền thống, không gian văn hoá chiing goong manứih H’rê.

T’coóh Cao Văn Chư, Phó GĐ sở văn hoá thể thao lâng du lịch Quảng Ngãi đoọng năl, azi nắc lêy p’gít zư lêy padưr râu chr’nắp liêm văn hoá truyền thống, không gian văn hoá chiing goong manứih H’rê moon lalay, zâp acoon cóh ooy Quảng Ngãi moon zr’nưm. Đoọng zư đợc đợ râu chr’nắp liêm văn hoá âng zâp đhanuôr acoon cóh nắc lêy vêy râu moót bhrợ âng pazêng đhanuôr, cắh vêy mưy âng đợ apêê bhrợ bh’rợ k’đhơợng zư. Tu cơnh đâu, azi nắc xay moon, k’đươi đhanuôr padưr dal c’năl bh’rợ zư lêy lâng padưr đợ râu chr’nắp liêm văn hoá âng acoon cóh đay.

Chiing cắh nặc mưy tr’coọ xa’nưl, nắc dzợ pr’đươi cr’van chr’nắp bhlâng âng pr’loọng đông manứih H’rê ooy zâp chr’hoong k’coong ch’ngai Quảng Ngãi. Đợ chiing chr’va xưl liêm nắc ta zư đợc liêm chr’nắp bhlâng, lâng đợc pachoom đoọng ha lang t’tưn, cang đợc đenh nắc cang chr’nắp ty. Zâp bêl đhanuôr H’rê vêy bhiệc bhan nắc đh’riêng xa’nưl âng chiing cha’gar dưr chr’val xưl cậ cóh crâng dađing, bhrợ pr’hay chr’nắp, đoọng ra’văng moót 1 hân noo chóh bhrợ t’mêê vêy bấc râu cr’noọ r’rơơm liêm choom./.