Phính Ê Đê miền ziêm Đăk Lăk sanhz nhây ziềm lảm pịa seng plieoz

         Hít nom plìeo đaoz hả ói làm tzấu tzéng, tiuz cần tzấu hả đang, coz nhủng kuaz hả bển đảng cáo dòi, tháo hnoi duổi, coz ziểu cô phát tháo, phính Ê Đê mền  tzấu lẩy pháo sèng plieoz can ziềm lảm còn ziều.

         Khzía lò Hnah tuz boz khzùn khzùn,phính ê đê miền nhây lẩy pịa sèng plieoz ziêm pliến tẩy  Phai pung Đắc Lắc sanhz tuz tzấu kếu 2 puẩn lẩy tzính : Síp coz tào miênz, ồng thái khzáo síp chiều khzạ lệ pun plièo tziênz. Ông Y min Kbuôr, ziêm Cuôr Kắp, phường Tân An pun hiuz :

         « Phính Ê Đê nhây nom plieoz hít tzấu tzéng bez múa tỏi tzấu lẩy síp chiều coz tào miênz puz phủ pun nom plieoz khzáo chà tình  plièo tziêuz tuz òn lọ, lống hênz, tzấu nhản tzấu hốp lống, sấy tzẳng òn tỉnh».

         Khoi con bez khoi kènh ton Tông pung ziêm nom plieoz. Can phính Ê Đê miền nhnây nhniêuz hnăm, nayz bez pung tzíp bụa hnoi, khoi con sấy tzẳg khzáo khoi con tzấu coz tìu cồng pâu. Hít coz nhủng kuaz tuz paiz pháo, lò dố bui pháo, sịp miênz miền muổn coz Yang, coz tào miênz cunz  kềm tào, lùng đaoz, kếu ồng thái duấn, nom sèng plieoz khzáo puz hẩu pun chà tình.  Sipz miênz miền congz :

         « Ỳ hnoi bez hnoi lống, zia bua búa kếu ồng thái bez ỳ hnoi tòn chuôiz hả duấn tuz tóng ziêm ziêm seng, mài plieoz ziêm, mài bếp. Muổn ông cú duấn dự, puz hẩu pun tòn chuôiz khzạ lệ lống hênz, mài nhản, láng tzông òn lọ ».

         Tzíp nải bez ziềm lảm síp chiều khzạ lệ pun plièo tziêuz, nayz tuz mảng bez tìu khziếm ziêm hít pịa sèng plieoz. Y mhuôngz Plièo tziêuz tzuổi ziêm đảng ménh bổm hnáng sipz miênz, mhiên húng duấn lénh ần tông pung. Sịp miênz miền síp, gang nải tháo tóng an tiuz  anhz tzíp tzấu lẩy, tziu tiuz cần, tộ pả khzênh hồng phuzs khzáo tàng chiềm tồng, chiều khzạ lệ lống hênz, sấy tzẳng chom pêuz, blièo khzú puôngz lảm, lò dố cáo dòi. Ông Y Siong Êban ziêm Ko Tam láng, phường Tân An pun hiuz :

         « Hít pịa sèng plieoz bez can ziềm lảm tzụ chiều khzạ lệ liều khzạ lệ lống hênz pun puần xin chà tình khzáo pièo tziêuz, lẩu mài khzạ lệ lống. Phính Ê Đê miền nhây ziềm lảm bez hnăng nải, mài sèng plieoz bez tzụ khzênh khzạ lệ  pun plièo tziêuz ».

         Ziệt tìu ziềm lảm khziém tzụ mài bez síp coz nhủng chà tóng mài ziêm plieoz. Lềm thây, tầu dảo, khzấu, táng, tzanz tiuz dênh ztuz tzấu lẩy, chuiz nhniêuz hnăm bez coz nhủng kuaz sẽ puz hẩu pun chà tình ziêm sấy tzẳng hòng hnoi. Nayz tìu phún tỉnh coz nhủng kuaz mayz tan mài vuồn, tuz tồm tzuống khzáo coz tào miênz lénh.

         Lỉu puẩn lẩy, plièo tziêuz, phính miền muẩn khé tzuổi ziêm phát cờ hên tizu cần, chuổng hốp tiuz can ziềm lảm muổn tiuz còn ziều. Khzía lò  anhz tzíp tuz bui, chuổng kếu múa tỏi congz vả lom lomz, tzấu pun tồm tzuống cào thim hò nò. Ông Y Thái Ê Ban, ziêm Kmrơng A, phường Tân An pun hiuz thim :

         « Tzấu lẩy síp sèng plieoz khzá chiều khzạ lệ lống hênz, coz làn có ziểu  ia bua laz xì guyền hnâyz. Ziểm nải kềnh khziếm liều chiều khzạ lệ puntồm tzuống múa tỏi miền màn ».

         Ziêm sấy tzẳng  coiz viển seng ỳ tzản hnoi, tìu sỉ xiêuz vuônz lẩy pịa sèng plieoz mayz tan cáp puẩn tzangz tziênz phính Ê Đê miền nhây vuồn puz, bez anhz tzấu duổi thim vuồn hóa còn ziều kếu tzấu ziều mảng tồm tzuống. Quýa nải, coz nom plièo đaoz  mayz tan tuz xiêuz vuônz bez anhz anhz tzíp mài ziêm sấy tzẳng ỳ tzản hnoi ziêm Tây Nguyên./.

Tziểu pịa coz phính miền nhây vuồn puz liều phát hiáng ziều diảo ziêm Điện Biên

Nhụt tzíu quýa coz nom pliào lào, 2 pung bê tông chaoz tuz tzuống piàng Dã Quỳ pịa Na Sang 1 láng, Núa Ngam xía, Điện Biên xanhz. Ziêm coz huaz chà tình, coz làn nhiếu miền phính miền Lào đuông đát tồm đia, thzống piàng piêuz mayz khúng tzấu khaoiz tồm đia cào duổi, anhz bez vả congz duốn phính miền Lào nhây sấy tzảng, ziêm lám, vuồn hoá. Cú Vì Thị Tích, miền ziêm Na Sang 1 láng pun hiuz:

“Hít phái tuz 10 – 12 hiáng hiàng chêz bez hả tuz ma búa đát tồm đia. Gang nải hộ tzuống pủi, tzuống zàm điáng. Tháo 14 – 15 hiáng hiàng chêz bez hả càn hiuz đát, thzống thzống tuz lui hấu. Gang nayz hiuz tzấu lống bez anhz búa pun tòn chuôiz phùn phaz, ziết bez pịa hạ cuối phai bez hít mài tziàng hổ, liều tzangz chiênz phính miền nhây công còn ziều”.

​Mayz khúng mài coz chà sỉ đát tồm đia, sấy tzảng vuồn hoá ziêm Na Sang 1 láng anhz tzangz chiênz tuz coz tìu ziềm lám. Hít coz toz biào ziêm đẩy hả tzụa viàng, lềm líu tziàng láng anhz tzong bển nhản xiàng biào háng, coz tìu lấy tuz tzấu liều lénh tzình lùng đao, ồng thái kếu hiêuz hamz ziệt hiáng chom pêuz, pành on. Cú Lường Thị Ún, miền ziêm Na Sang 1 láng, Núa Ngam xía pun hiuz:

“Dờ hấy bez tzụ tzấu khơ mấu nhản. Tháo xiàng biào bez nhản xiàng biào háng, mayz tuz lổng lồ biào vuổi mayz tzấu tuz. Xiàng hiáng tzụ mài xiàng biào háng liều kếng pháo ồng tháo, chiều phuz chiều lụ pun tòn chuôiz, chà tình tzấu nhản tuz, hayz làn zả lống hênz, mayz pút hayz nhủng pảnh”.​

Chuổng Na Sang 1, tzangz chiênz coz phính miền nhây vuồn hoá tồng tuz tzấu quangz ziêm thzàm tẩy pung ziêm Điện Biên. Ziêm thzàm láng chàn Thái, pẹ mìu, Lào miền...  vuổn lẩu tzấu coz dủn sinh hoạt vuồn hoá tồm tzuống. Thzàm tìu ziềm lám, coz nhủng ờ diẻo còn ziều ưu tuz thzàm làn miền pịa diẻo. Ông Lò Văn Thiền, miền ziêm Pu Nhi xía, Điện Biên xanhz congz:

“Puônz haz bez ông te nhây môn thể thao còn ziều. Lồ hoi ông te khúng mình puônz nọ, puônz diaz, ỳ tzản bua hộ liều zào liều thể thao còn ziều, sái thể dục thể thao ziêm xía tồng kềnh mài muz”.

​          Ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Sở Dân tộc kếu Tôn giáo Điện Biên xanhz pun hiuz: Tzía hiáng 2026 – 2030, Điện Biên mài sành ấy quýa đảng 85% xía, láng pliến tẩy phính miền tzộ mài cáo pliaoz vuồn hoá, tóng sinh hoạt tồm tzuống. Ưz quânz chuổng nải, xanhz sẽ tzangz chiênz coz tìu ziềm lám vuồn hoá hangz coz nhủng công còn ziều, coz nom hây trực tuyến kếu mải tẩy pung nhây húa. Ziêm lầy tzình sành ấy tziàng kuaz phát hiáng hiàng thzun tziều tình pliến tẩy phính miền tzộ tzía hiáng 2026 – 2030 nhây nhàn bez khzáng liều Điện Biên tzangz chiênz coz nhủng công còn ziều, coz di sản kếu thzấn hênz chuyển đổi số tzấu vuồn hoá, ziều diảo nhây xỉ.​

“Tấy láng tẩy mài quàn vuồn hoá, vuồn nghẹ còn ziều zói tuz quýa đảng 95%. Nải bez tìu khziếm cáp puổn khziếm liều phát hiáng hiàng thzun tziều tình coz pliến tẩy múa tỏi phính miền tzộ xê puồng thzàm tìu khâuz”.

Từng láng tẩy nhây coz tìu câuz phái tháo lầy tzình sành ấy tziàng kuaz nhây sành ấy hô, mảng tài puột, Điện Biên đuông tháo thóng coiz viển xiang, vuồn hoá ziềm lám hả pến khzáng liều phát hiáng, thính múa tỏi tzỏn tuz nhàn tzìn, òn tỉnh tziều tình kếu phát hiáng hiáng ziều diảo lào đaoz./.