Bhiệc bhan cà phê Buôn Ma Thuột g’lúh 5 t’mêê ta bhrợ đhị Đắc Lắc, crêê bêl hơnh déh 40 c’moo t’ngay Buôn Ma Thuột bơơn pa chô, hơnh déh 110 c’moo Buôn Ma Thuột dưr váih lâng k’rơ. Bh’rợ tr’nêng n’nâu nắc đoọng chắp hơnh ma nứih chóh cà phê, công conh đợ râu chr’nắp âng cà phê đơơng chô đoọng ha zr’lụ Tây Nguyên prang lấh 100 c’moo ha nua. Z’lấh cắh năl đợ c’moo zr’nắh xr’dô, cà phê nắc t’nơơm  bha lâng đơơng chô râu ca van ca bhố, têêm ngăn đoọng ha dha nuôr Tây Nguyên; Lấh mơ n’nắc, cà phê Buôn Ma Thuột âi dưr váih thương hiệu tr’haanh  bha lang k’tiếc. đha lum bêl đâu, Minh Huệ- PV Đài PRVN vêy bha ar xrắ “ 100 c’moo cà phê Buôn Ma Thuột”. đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah xơợng:

Đhị trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột ch’ngai 26 km chô n’đắh Đông, đợ nang cà phê đhị chr’val Ea Yông, chr’hoong Krông Păk, tỉnh Đắc Lắc xoọc chớh pô bhoóc choóh. Công nắc đhị đâu đanh 100 c’moo ahay, Công ty Cao nguyên Đông Dương lâng Công ty Nông nghiệp An Nam âi bhrợ t’váih đhăm chóh  CADA, cơnh lâng 260 hecta cà phê, nắc âi đơơng t’moọt râu t’nơơm n’nâu moọt k’rong chóh  đhăm bhứah cóh Tây Nguyên.

K’tiếc liêm, nắc cớ ặt đhị dal lấh 500 m t’ping lâng mặt đác biển, tu cơnh đêếc cà phê zr’lụ n’nâu bơơn,   apêê đong pa đing, g’lị đhị Pháp xay moon dal chất lượng đha hum yêm  lấh mơ bh’nơơn m’râu cóh bấc  zr’lụ n’lơơng.  Cơnh đêếc, nắc dâng 10 c’moo xang n’nắc, âi vêy p’xoọng 26 đhăm chóh cà phê âng Pháp bơơn bhrợ t’váih toor Buôn Ma Thuột, muy đhăm bhứah tơợ bơr pêê zệt tước k’ha riêng hecta, đơơng âng t’nơơm chr’nóh n’nâu dưr váih thương hiệu tr’haanh âng zr’lụ k’tiếc bhrôông Tây Nguyên.

Z’lấh âi 100 c’moo, đhăm chóh CADA, đhăm tr’haanh bêl ahay, nâu câi nắc muy c’kir lịch sử cấp k’tiếc k’ruung, bơơn Nhà nước k’rong bhrợ pa dưr bêl bhiệc bhan Cà phê Buôn Ma Thuột g’lúh 3- c’moo 2011. k’đơơng azi lướt lum c’kir miếu thờ đhị đhăm k’tiếc CADA, t’coÓh Võ Ngọc Nam ặt cóh chr’val EA Yông, chr’hoong Krông Păk, đoọng năl, nâu đoo nắc đhị bhrợ t’váih Chi bộ Đảng Cộng sản tr’nơợp cóh công nhân âng tỉnh Đắc Lắc lâng đhị bhrợ bhiệc la lơớp âng cách mạng cóh bêl zêl prúh a rập. đhr’nong đong miếu ty nâu câi nắc đhêeng dzợ c’léh muy beeej z’đêr ga lóp tu apêê tơơm zri ga ắmc. Muy đhr’nong miếu t’mêê bơơn bhrợ pa dưr đhị n’dúp tơơm zri, bhrợ đhị đương bhuốih apêê ngai chóh cà phê âi lấh bil. T’coóh Võ Ngọc Nam, ma nứih bơơn k’đươi  đương lêy bặt hương đhị c’kir n’nâu, đoỌng năl:

Cóh g’lúh zêl prúh a rập Mỹ trôong dấc k’tiêc k’ruung âng đha nuôr hêê, nâu đoo công nắc muy đhị bấ đong cách mạng chô ặt pa zum, lâng đợ nâu ahay bơơn Nhà nước xay moon dưr bhrợ muy đhị cóh zr’lụ c’kir CADA. Đhị đâu bêl ahay nắc đhăm chóh cà phê, xang bêl nông trường cà phê Phước An ( nâu câi nắc cà phê Phước An) đớp k’đhơợng, nắc công xay bhrợ cà phê, tu zr’lụ đhăm k’tiếc ba-zan n’nâu liêm lâng tơm cà phê, lâng nắc đhêêng vêy chóh cà phê a năm, nắc tơợ đêếc đha nuôr công đươi ooy tơơm cà phê nắc vêy pr’ặt tr’mông cơnh t’ngay nâu câi.

Tơợ  Buôn Ma Thuột, tơơm cà phê âi lướt prang zr’lụ Tây Nguyên, cơnh lâng pa zêng đhăm chóh lấh 550 r’bhâu hecta, bh’nơơn zấp c’moo bơơn lấh 1 ức tấn m’pâng. Đhêêng đhị Đắc lắc, đhăm chóh bhứah cà phê âng Tây Nguyên c’moo 2014 bh’nơơn cà phê bơơn tước 90% kim ngạch xuất khẩu, pay pa chô lấh 650 ức đô la Mỹ. tơơm cà phê xoọc xay bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng ha dâng 500 r’bhâu cha nắc. tơơm cà phê âi la lua đơơng chô pr’ặt trmông ca van ca bhố, têêm ngăn ha đha nuôr acoon cóh cóh Tay Nguyên. T’coóh Y Dhai ( ma nứih Êđê) ặt cóh vel Sahp, chr’val EA Tu, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc, đoọng năl: Đươi vêy chóh cà phê nắc pr’loọng đong t’coóh âi mặ k’rang lêy 9 p’nong ca coon cha học liêm ta níh, bơơn chóh bhrợ đong lấh 1 tỷ đồng:

Đươi vêy công ty k’rong bhrợ, pa dưr chọh tơơm cà phê tu cơnh đêếc pr’ặt tr’mông âng pr’loọng đong cu công cơnh đha nuôr vel bhươl ting t’ngay ting yêm têêm, z’zăng ta clơ. Apêê đoo zooi đha nuôr, pa choom đoọng kỹ thuật zư x’mir lêy, tưới đác, bhrợ k’tang… đươi vey râu pa choom đoọng liêm ta níh âng công ty, tu cơnh đêếc tơơm cà phê pa dưr liêm, bấc p’lêê, zooi đoọng pr’ặt tr’mông đha nuôr ting liêm dưr ting t’ngay.

Bh’nơơn cà phê Tây Nguyên âi bơơn đơơng pa câl tước 60 k’tiếc k’ruung; đơơng âng Việt Nam dưr váih k’tiêc sk’ruung đơơng pa câl cà phê Robusta ga mắc bhlâng bha lang k’tiếc, bơơn tước muy pân bh’nơơn robusta prang bha lang k’tiếc. ting cơnh t’coóh Trịnh Đức Minh- Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma thuột, cà phê Tây Nguyên bơơn prang bha lang k’tiếc năl tước tu đha hum yêm la lay cắh đhị ooy vêy. Râu đha hum yêm n’nắc âi bơơn p’cắh ghít đhị cr’chăl lịch sử k’ha riêng c’moo, tơợ cà phê CADA bêl Pháp thuộc ahay tước thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột nâu câi. T’coóh Trịnh Đức Minh moon:

Ha dang muy moon nắc u liêm glặp a năm nắc muy choom bhrợ t’váih bh’nơơn pa bhlâng bấc, n’đhơ cơnh đêếc râu liêm glặp cóh đâu nắc dzợ bhrợ t’váih chất lượng: tu cr’đơơng râu n’dal lâng chriết púih âng t’ngay ha dum nắc đoo râu bha lâng bhrợ t’váih chất lượng cà phê robusta âng Buôn Ma Thuột. tơơm cà phê vêy lịch sử k’ha riêng c’moo, ngành cà phê z’lấh bấc râu zr’nắh k’đháp pa bhlâng bấc, n’đhơ cơnh đêếc doó âi bool đha nuôr lơi jợ tơơm cà phê; lâng công nắc tu cr’chăl c’moo c’xêê đanh đươnh cơnh đêếc nắc bh’rợ chóh zư x’mir lêy tơơm cà phê âng đha nuôr công bơơn ha dưr dal.

Năl ghít cà phê nắc tơơm chr’nóh bha lâng, chính quyền apêê tỉnh Tây Nguyên công cơnh apêê bộ, ngành crêê tước âi  quy hoạch lâng k’rang pa dưr ting c’lâng nhâm mâng. Đh’rứah lâng bh’rợ k’rong bhrợ chóh bhrợ, ha dưr dal chất lượng bh’nơơn, chính quyền vel đong lâng ngành chức năng ta luôn k’rang tước bh’rợ pa dưr tr’câl tr’bhlêy, t’bhứah đăg ký zư lêy thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột cóh thị trường bha lang k’tiếc. t’coóh Đinh văn Khiết, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắc Lắc moon:

Tỉnh Đắc Lắc xoọc đâu vêy dâng 203 r’bhâu hecta cà phê, n’đhơ cơnh đêếc r’dợ vêy râu bhrợ bhr’lậ cớ, đoọng mặ k’đhơợng nhâm râu mâng đanh ha tơơm cà phê cóh cr’chăl t’tun. Cr’noọ nắc ng’cơnh bhrợ mặ zư đớc đợ đhăm k’tiếc chóh cà phê liêm glặp lâng apêê zr’lụ sinh thái p’răng đhí lâng vêy bấc đha nuôr vêy bấc năl cơnh chóh cà phê. Râu 2 nắc ahêê công choom k’đhơợng nhâm bh’nơơn cà phê, đoọng yêm têêm thu nhập âng đha nuôr, công cơnh râu pa dưr âng vel đong.

Nắc âi lấh muy thể kỷ vêy mặt  cóh đhăm k’tiếc Tây Nguyên, tơợ “ Cà phê CADA” tước “ Cà phê Buôn Ma Thuột”, đợ chr’nắp âng thương hiệu tr’hânh bha lang k’tiếc n’nâu đơơng chô âi bhrợ tr’ang đoọng ha muy đhăm k’tiếc, râu hâng hơnh âng Buôn Ma Thuột moon la lay lâng tây Nguêyn moon za zum. Bhiệc bhan cà phê Buôn Ma Thuột bơơn bhrợ têng ta luôn 2 c’moo muy chu nắc công đoọng chắp hơnh đợ chr’nắp n’nắc./.