X'ră: H XÍU H MOK

            Bêl dzợ mamông, Chủ  tịch HCM cắh ơy bơơn lướt lưm lêy đhanuôr zập acoon cóh Tây Nguyên, đhơ cơnh đếêc nắc loom luônh âng a va ta luôn t’hước tước Tây Nguyên, t’hước tước miền Nam. Lâng ma nuýh Tây Nguyên lướt tập kết ooy Bắc ơy vinh dự bơơn lưm a va, bơơn xâng a va pa prá xa nay nắc râu hạnh phúc pậ chr’nắp bhlầng. bêl hơnh déh 125 c’moo t’ngay n’niên  Chủ tịch HCM, H Xíu H Mok, PV Đài TNVN ắt đhị Tây Nguyên vêy bh’ar xrắ “ a va Hồ ắt mamông tất lang cóh loom âng đhanuôr Tây Nguyên” xrắ đớc pazêng kỉ niệm lâng loom luônh âng đhanuôr Tây Nguyên lâng ava Hồ chắp hơnh. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xâng.

            Ơy lấh 60 c’moo, dáp tợơ bêl bơơn a va Hồ k’đhợơng têy, p’niên Ê Đê t’ngay đếêc nâu ơy nắc bhrợ a dích âng bấc p’niên k’tứi, đhơ cơnh đếêc nắc cóh cr’noọ pa chắp âng nhạc sĩ Linh Nga Niê K’đăm ( đhị thành phố Buôn Ma Thuột),  râu doó choom ha vil bêl xoọc tợơp lưm a va Hồ. Nhạc sĩ Linh Nga trúih, bêl dzợ p’niên, a ngắh pr’đoọng bhlầng bơơn ting ca conh nắc Bác sĩ- Nhà giáo Nhân dân Y Ngông Niê K’đăm) tập kết cóh chiến khu Việt Bắc. Bêl đếêc ắt mamông cóh crâng, a ngắh dzợ hay nắc đắh zr’lụ pớ, vêy muy ch’nắc a bhướp buôn ắt ch’ớh lâng p’niên k’tứi lâng pác đoọng beng kẹo, p’lêê p’coo. Tước t’tun nắc vêy năl, a bhướp n‘nặc nắc a va Hồ. Nhạc sĩ Linh Nga Niê K’đăm truíh:

            C’moo 1955, cóh muy chu hơnh dét tế âng QUốc hội, vêy boóp t’đang tước zập pr’loọng đong tước cha tết za zưm cóh muy hi dư, nắc a va Hồ tước. a bhướp tước lâng ta moóh “ À, Y Ngông crêê! Pân đil ma nuýh Ê Đê crêê?” lâng cung bơơn k’đhơợng têy cơnh apêê t’coóh ta ha lơơng. Bêl đếêc a ma cu vêy moon, nắc a va Hồ, ma nuýh k’đhợơng lêy k’tiếc k’ruung hêê, tợơ đếêc nắc a cu bơơn năl a va Hồ, ma nuýh bh’cộ âng k’tiếc k’ruung, âng cách mạng, ắt cóh crâng 3-4 c’moo a cu cắh năl a va Hồ ốt, lêy a va cơnh muy ch’nắc bha bhướp, k’er da dô p’niên. Nâu kêi hay cớ nắc bêl a va tớt ắt lâng đay cóh toor k’ruung đác. Pa chắp tước nắc xâng loom luônh bhui har pa bhlầng.

            Râu cr’noọ pa hay âng p’niên 6 c’moo bêl đếêc cắh lấh ghít ha dang a ngắh cắh bơơn lêy cớ pazêng pa dưr pr’dzoọng bêl p’niên đhị chiến khu Việt Bắc bơơn muy nhà báo ma nuýh Pháp xrặ đớc. A ngắh k’juột lêy râu hình ảnh âng a đay bêl dzợ p’niên bơơn tớt toor a va Hồ, bơơn a va đoọng kẹo lâng k’óp ooy loom. Lâng a ngắh, nắc râu bhui har lâng hạnh phúc doó choom ha vil.

            T’coóh H’Rô Y Đô ( a coon cóh Ja Rai) ắt đhị vel M’Ghăn, chr’val Chư Pui, chr’hoong K’rông Bông, tỉnh Đắc Lắc, dzợ hay pa dưr pr’dzoọng âng a va Hồ bêl tước lưm lêy binh đoàn bộ đội Tây Nguyên ra văng lướt ooy k’tiếc k’ruung pr’zợc Lào bhrợ têng bh’rợ bha lang k’tiếc. nắc đoo moót c’moo 1957, đơn vị âng t’coóh xoọc ắt đhị Nghệ An nắc vêy boóp k’đươi pác bhrợ 2 k’bhúh lướt ooy lào. Bêl đếêc, ,đơn vị bơơn hơnh déh a va Hồ tước lưm lâng pa ngăn loom zập a đhi noo chiến sĩ. A va prá ta moóh zập ngai, k’rang tước zập chu cha cha, xa nập xập, pa too zập chiến sĩ nắc zư lêy c’rơ tr’mung đoọng  bhrợ têng liêm xang bh’rợ ta zao bhrợ. T’coóh Hrô Y Đô truíh:

            Vêy muy chu a va Hồ lướt lưm bộ đội Tây Nguyên, A va ta moóh nắc “ Bộ đội Tây Nguyên cha vêy k’bhộ căh? Xập vêy ngăn cắh? a pêê a dêi vêy hay miền Nam cắh?”. Xang đếêc a va chô prá xay lâng a dêi Giáp.. boóp p’rá âng a va nắc zêng đắh óih ngăn đoọng ha bộ đội, xa nập xập. hay tước boóp p’rá âng a va lâng gr’hoót nắc moót ooy Nam đoọng  bhrợ xang bhiệc ơy zao đoọng.

            Râu ta đhí đha nâng, ắt tr’đăn âng a va đui cơnh muy pr’đợơ c’rơ t’pấh loom, zooi t’coóh Y Đô moon lalay lâng k’bhúh bộ đội Tây Nguyên moon za zưm bhrợ têng liêm xang bh’rợ âng bha lang k’tiếc chr’nắp ga mắc. cóh t’tun, bêl rách chô cớ ooy Tây Nguyên, ting pấh chiến đấy pa chô vel đong H9 ( chr’hoong Krông Bông t’ngay đâu), t’coóh Y Đô dzợ ắt đhậu boóp pr’too âng a va, chiến đấu tu vel bhươl, tu miền Nam chắp nher.

            Pazêng ma nuýh acoon cóh Tây Nguyên, n’đhơ cắh ơy bơơn lưm a va Hồ, đhơ cơnh đếêc nắc cóh loom âng zập ch’nắc zêng vêy a va. A noo Y Kuet Liêng, ma nuýh M’nông, ắt đhị vel Krong, chr’val Ea Trul, chr’hoong Krông Bông, n’niên lâng dưr pậ cóh cr’chăl tệêm ngăn, muy năl ooy a va ooy boóp xay truíh, pazêng t’ruíh lâng bơơn lêy a va cóh tivi, sách báo. Đhơ cơnh đếêc, bêl ta moóh ooy ava, pazêng cr’noọ pa chắp cóh loom âng a noo nắc n’léh râu tự hào, chắp hơnh. A noo Y Kuet moon:

            A cu n’niên lâng dưr pậ bêl k’tiếc k’ruung hêê ơy bơơn hoà bình tệêm ngăn lâng cắh bơơn lưm a va Hồ, đhơ cơnh đếêc nắc a cu chắp bhlầng a va, a va nắc muy ch’nắc bh’cộ  k’đhợơng lêy k’tiếc k’ruung hêê liêm choom bhlầng. a cu kiêng bơơn pa choom tợơ a va tợơ râu bhiệc k’tứi, ba buôn bhlầng cóh lang âng đay, tu cơnh đếêc nắc cóh pr’ắt tr’mông, pr’ắt tr’đăn lâng đhanuôr lâng zêng ma nuýh cóh đong, a cu ta luôn bhrợ cơnh pr’ắt tr’mông âng a va đoọng học tập lâng pa choom a coon cha châu, zúp zooi pân lơơng.

            Đhị vel Krong, chr’val Ea Trul cung cơnh apêê vel bhươl lơơng đhị Tây Nguyên, cóh zập pr’loọng đong, ảnh a va Hồ ta luôn bơơn đớc đhị chr’nắp bhlầng. lâng a noo Kuet nắc ta luôn đớc cóh loom cơnh pr’ắt tr’mông âng a va, pa zay pa bhrợ ta têng, pa choom a coon cha châu học tập lâng bhrợ têng cơnh gương âng a va./.