Bấc c’moo a hay, lâng bấc chính sách zúp zooi âng Đảng, Nhà nước đoọng ha zr’lụ đhanuôr acoon cóh, ơy bhrợ tr’xăl móh mặt vel bhươl da ding k’coong lâng pa dưr dal pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuor đhị Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Cóh đếêc, nắc dáp tước apêê dự án, chương trình zúp zooi đác đươi dua đoọng ha đhanuôr acoon cóh ting cơnh Quyết định 755 âng Thủ tướng Chính phủ

            Pa căn Hồ Thị Chim ắt đhị vel Ruộng, chr’val Hướng Hịêp, chr’hoong Đakrông dzợ hay pazêng t’ngay a đoo dưr t’rượp tợơ 3-4 giờ đấh ra diu, lướt dzung 2-3 cây số nắc vêy tước acoon toọm đác đoong pay đác đươi dua. Hân noo ch’noọng, đác rệê zêng, ngai lướt pay lalăm nắc dzợ bơơn âng chô tr’bứi đác, ngai lướt t’tun nắc đương tước đhâng cắh cợ nắc chô ga goóh. Đhanuôr vel Ruộng lướt dzệêt pay đác tợơ toọm cắh liêm sạch, tu cơnh đếêc nắc apêê ca coon a nại ta luôn ca cay jéh, zr’nắh k’đháp pa bhlầng. Đhơ cơnh đếêc cóh 2 c’moo chô ooy đâu, pr’loọng đong a moó Chim nắc ơy bơơn Nhà nước zooi zúp đoọng pếch giếng đác, tr’mung tr’méh pr’loọng đong bơơn tr’lọ n’căr tr’xăl n’hang. A moó Chim n’jứah k’đhợơng thùng đác tưới cóh bhươn bhơi ra véh liêmt’viêng âng pr’loọng đong n’jứah xay moon:

            Tợơ t’ngay vêy đác giếng, a cu choom chóh bhrợ bhơi ra véh liêm sạch. Tợơ bhươn bhơi ra véh nâu, zập đoo t’ngay nắc a cu bơơn pếêh pa  câl tợơ 50-70 r’bhầu đồng, zập zên đoọng câl chr’na cóh pr’loọng đong. Váih đác đươi dua, vêy bhơi ra véh liêm sạch, p’niên đong zi nắc doó chếêc cr’ay jéh cơnh lalăm a  hay dzợ.

            Cung cơnh pr’loọng đong a moó Chim, c’moo 2015, pr’lọong đong a moó Hồ Thị Ray bơơn nhà nước zooi zúp 1,3 ức đồng, díc điêl a moó vặ pa xoọng ngân hàng 4 ức đồng đoọng câl xi măng đúc bi lâng pếch giếng đhậu 12m. Vêy đác, pr’lọong đong a moó Ray doó lấh chếêc lướt dzệêt pay đác tợơ ch’ngai cơnh lalăm a hay dzợ. Xăl đếêc, a moó Ray nắc vêy cr’chăl đoọng pa bhrơ ta têng. Hân noo a rọng c’moo đâu, díc điêk a moó Ray nắc bơơn chroót nợ ngân hàng lâng câl pa xoọng máy dziếu đác đoọng ha pr’loọng đong. Vêy giếng đác dziếu tước bể, amoó Ray n’jứah k’bớch đác, n’jứah doó lưm k’đháp, pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong nắc liêm buôn lấh mơ a hay. A móo Ray moon:

            Pr’ắt tr’mông nâu kêi nắc sướng bhlầng. Cắh zập ch’néh cha nắc cha a rong, cha ngô, ha dợ cắh zập đác nắc cắh choom ma mông.

            Tợơ Quýêt định 755 âng Thủ tướng Chính phủ đắh Chính sách zúp zooi đác đươi dua đoọng ha đhanuôr acoon cóh đha rựt lâng pr’loọng đong đha rựt đhị apêê chr’val, vel, bhươl pa bhlầng k’đháp k’ra. Tước nâu kêi, chr’hoong Đakrông, tỉnh Quảng Trị ơy zúp zooi đoọng ha 972 pr’loọng bơơn đươi dua, cóh đếêc vêy 26 bệê giếng, 5 pr’loọng đong xây bể đớc đác lâng lấh 900 bồn đớc đác, pazêng zên nắc 6 tỷ đồng. Tợơ chính sách zúp zooi nâu, k’ha riêng pr’loọng đong đhanuôr ơy vêy đác đươi dua, pa xiêr đhr’năng zập râu pr’lúh cr’ay trơơi boọ tu đươi dua đác tợơ tọom k’ruung boọ váih cr’ay. Đhơ cơnh đếêc, đh’rứah lâng pazêng râu liêm buôn nắc lâng mức zúp  zooi 1,3 ức đồng/pr’loọng, pazêng pr’loọng đong đha rựt lâng đăn đha rựt cung lưm k’đháp đoọng bhrợ têng tu zên bạc lalấh m’bứi. T’coóh Nguyễn Ái Hợi,Trưởng phòng Dân tộc chr’hoong Đakrông, tỉnh Quảng Trị đoọng năl:

            Bấc đhị nắc tu da ding k’coong dal, bấc k’tiếc đhêl tu cơnh đếêc nắc cắh choom pếch giếng đác, nắc zooi đoọng bồn đớc đác. Tu cơnh đếêc, đhanuôr n’đhơ ơy bơơn zúp zooi bồn đớc đác nắc cung dzợ lướt dzệêt pay đác tợơ toọm k’ruung cắh cợ nắc k’độ đác boo, tu cơnh đếêc nắc cung cắh lalua âng chô bh’nơơn liêm dal. Cóh đếêc, apêê cr’noọ bh’rợ pa hooi đác đươi dua đhị hân noo zêng hư zớch, cắh bơơn pa liêm pa mâng. Đhr’năng cắh zập đác đươi dua âng đhanuôr ngân bhlàg, bhiệc zúp zooi đoọng ha đhanuôr đhị da ding k’coong dzợ lưm bấc râu k’đháp đha bhúch, nắc lêy pa ghít đoọng trứah bhlếh lơi.

            Đh’rứah lâng pazêng bh’nơơn ơy bơơn tợơ bhiệc zúp zooi đoọng ha đhanuôr pếch giếng ting cơnh Quyết định 755 âng Thủ tướng Chính phủ, chính quyền vel đong nắc lêy vêy pazêng cơnh bhrợ têng cắh cợ nắc pa zưm zập đắh zên bạc lơơng đoọng bhrợ têng apêê cr’noọ bh’rợ lơơng đoọng ha đhanuôr đươi dua. Tu lâng đợ zên lalấh m’bứi, k’tiếc k’bunh zr’nắh k’đháp, nắc k’đháp đoọng  bhrợ têng apêê dự án k’tứi, laléh tứơc lâng đhanuôr cóh vel đong. Nâu đoo nắc cung c’lâng bh’rợ pr’hân lâng ba bơơ đoọng ha đhanuôr vêy đác đươi dua zập t’ngay./.

                         HIỆU QUẢ TỪ CÁC DỰ ÁN NƯỚC SINH HOẠT CHO NGƯỜI DÂN NGHÈO Ở ĐAKRÔNG

           Nhiều năm qua, bằng nhiều chính sách hỗ trợ của Đảng, Nhà nước dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đã từng bước làm thay đổi bộ mặt nông thôn miền núi và nâng cao đời sống cho người dân ở Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Trong đó, phải kể đến các dự án, chương trình hỗ trợ nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo theo Quyết định 755 của Thủ tướng Chính phủ.

  Bà Hồ Thị Chim ở thôn Ruộng, xã Hướng Hiệp, huyện Đakrông vẫn còn nhớ như in những ngày bà phải dậy từ 3-4 giờ sáng, đi bộ 2-3 km mới đến con suối để lấy nước sinh hoạt cho cả gia đình. Mùa hè, nước khan hiếm, người nào đi trước thì có vài bon để xách về, người nào đi sau thì phải chờ đến trưa hoặc về không. Bà con trong thôn Ruộng lấy nước từ khe suối bẩn nên con cái thường xuyên đau ốm, vất vả lắm. Thế nhưng trong 2 năm trở lại đây, gia đình bà Chim được nhà nước hỗ trợ để đào cái giếng nước, cuộc sống gia đình như đổi thay hẳn. Bà Chim vừa xách thùng nước tưới cho vườn rau sạch xanh mướt của gia đình vừa khoe:

 (Từ ngày có nước giếng, tôi có điều kiện để trồng rau sạch. Từ vườn rau này, ngày nào tôi hái bán từ 50- 70 ngàn đồng, đủ tiền để chi phí cho gia đình. Với lại có nước, có rau sạch để ăn, bọn trẻ nhà tôi không bị đau ốm như trước đây).

            Cũng như gia đình bà Chim, năm 2015, gia đình chị Hồ Thị Ray được nhà nước hỗ trợ 1,3 triệu đồng, vợ chồng chị vay thêm ngân hàng 4 triệu để mua xi măng đúc bi và đào cái giếng sâu 12m. Có nước, gia đình chị Ray đỡ mất thời gian đi xa lấy nước như trước kia. Thay vào đó, chị Ray có thời gian làm kinh tế hơn. Vụ sắn năm nay, vợ chồng chị Ray đã trả được nợ ngân hàng và mua thêm cái máy bơm nước cho gia đình. Có giếng nước bơm lên tận bể, chị Ray vừa tiết kiệm thời gian, vừa đỡ vất vả, cuộc sống sinh hoạt gia đình chị thuận tiện hơn trước rất nhiều. Chị Ray nói:

 (Cuộc sống bây giờ sướng nhiều rồi. Thiếu gạo thì ăn sắn ăn khoai chứ thiếu nước thì không sống được).

Từ Quyết định 755 của Thủ tướng Chính phủ về Chính sách hỗ trợ nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo và hộ nghèo cho các xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn, đến nay, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị đã hỗ trợ cho 972 hộ hưởng lợi, trong đó 26 giếng, 5 hộ xây bể đựng nước và hơn 900 bồn chứa nước, với tổng số vốn hơn 6 tỷ đồng. Qua chính sách hỗ trợ này, hàng trăm hộ dân đã có nước sinh hoạt để dùng, hạn chế tình trạng các loại dịch bệnh lây nhiễm do phải dùng nước từ các khe suối bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi có được thì với mức hỗ trợ 1,3 triệu đồng/hộ, những hộ nghèo và cận nghèo cũng gặp khó khăn để thực hiện vì kinh phí còn thấp. Ông Nguyễn Ái Hợi, Trưởng Phòng Dân tộc huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị cho biết:

Một số nơi do địa hình núi cao, nhiều đất đá nên không thể đào giếng nước mà chỉ hỗ trợ bồn chứa nước. Do vậy, người dân tuy đã được hỗ trợ bồn chứa nhưng vẫn phải đi lấy nước từ khe suối về hoặc chờ trời mưa nên cũng chưa thực sự hiệu quả. Trong khi đó, các công trình nước sinh hoạt tập trung do mưa lũ đã bị hư hỏng những không được sửa chữa. Tình trạng thiếu nước sinh hoạt của người dân ở nhiều nơi vẫn xảy ra. Vấn đề hỗ trợ nước sinh hoạt cho đồng bào miền núi vẫn còn những bất cập, rất cần được tháo gỡ).

Bên cạnh những kết quả đạt được từ việc hỗ trợ cho người dân đào giếng nước thoe Quyết định 755 của Thủ tướng Chính phủ, chính quyền địa phương cần có những biện pháp hoặc lồng ghép các nguồn vốn khác để xây dựng các công trình công cộng phục vụ sinh hoạt cho bà con. Bởi với số tiền ít ỏi, địa hình phức tạp, rải rác rất khó thực hiện các dự án nhỏ, lẻ đến với bà con trên địa bàn. Đây cũng chỉ là giải pháp cấp bách và tạm thời cho bà con giải quyết nước sinh hoạt hằng ngày./.