C’moo 2015, bhrợ c’léh chr’nắp lâng apêê tỉnh Tây Nguyên bêl dự án bhrợ ta bhứah, pa mâng  c’lâng Hồ Chí Minh- c’lâng bhlầng 14 tợơp p’luíh lâng đoọng bhrợ têng. C’lâng bhrợ têng liêm xang, c’lâng chr’nắp bhlầng âng zr’lụ Tây Nguyên choom vốch liêm buôn lâng apêê tỉnh Đông Nam Bộ cơnh Bình Phước, Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh. Cắh muy bhrợ t’váih muy râu liêm t’mêê đắh c’lâng p’rang, c’lâng t’mêê nắc cơnh pa tếêt n’năng đoọng zr’lụ k’tiếc Tây Nguyên vêy pr’đợơ ca van nắc ha dưr lấh mơ.

            Nắc tợơp tợơ thị trấn Đắc Tô, chr’hoong Đắc Tô, tỉnh Kon Tum, xiêr chô ting đắh Nam tước zr’lụ pa tếêt âng bơr tỉnh Đắc Nông lâng Bình Phước, lấh  600km c’lâng Hồ Chí Minh z’lấh Tây Nguyên, c’moo đâu nắc ơy ta bhrợ liêm mâng lấh, z’lấh apêê đhăm cao su t’viêng t’vir, liêm tíh, cắh cợ ting c’lâng k’vóc véc âng crâng thông lâng đhăm cà phê, nang a moot.

            Đhị bấc chu z’lấh c’lâng bhlầng 14 xiêr ooy thành phố Hồ Chí Minh, t’coóh Lý Văn Dũng, 57 c’moo, tổ dân phố 1, phường Trần Hưng Đạo, thành phố Kon Tum, năl ghít râu liêm choom âng acoon c’lâng 4 hân lung xe t’mêê ta bhrợ têng:

            Acu nắc đhanuôr mamông cóh đâu, ta luôn lướt z’lấh c’lâng nâu đoo. Pazêng c’moo a hay, bêl cắh ơy vêy c’lâng Hồ Chí Minh nắc c’lâng nâu mốp pa bhlângg, đhanuôr lướt vốch cắh cợ apêê xe âng đơơng t’mooi, xe tải lướt ra véch zên k’đháp. Bêl vêy c’lâng HCM nắc đhanuôr bhui har pa bhlầng, tợơ điện c’lâng ang liêm tước điện vêy bấc râu pr’hoọm nắc zêng zr’lụ đhanuôr ắt mamông bơơn đươi dua liêm choom, tợơ xăng dầu pa tước bhiệc lướt vốch liêm buôn lấh mơ.

            C’lâng Hồ Chí Minh nắc c’lâng lướt bấc ngai lướt pa bhlầng đhị Tây Nguyên, lâng lấh 6 r’bhầu chu xe ô tô lâng k’zệt r’bhầu chu pr’đươi pr’lướt lơơng lướt đhị zập t’ngay. Cắh muy đăn cơnh pazêng hàng đơơng pa câl đoọng ha k’tiếc k’ruung lơơng zr’lụ nắc dzợ lướt z’lấh đắh đâu, xiêr apêê ch’nang đhị thành phố HCM, ha dợ bấc bhlầng nắc đhanuôr, zập c’moo vêy bơr pêê chu lướt z’lấh c’lâng nâu, xiêr ooy thành phố lưm apêê ma nuýh đong, câl săm, cắh cợ lướt pa dứah cr’ay. Muy c’moo c’lâng ta bhrợ liêm xang, nắc muy c’moo đhanuôr bơơn lướt vốch liêm buôn- k’bớch cr’chăl lướt vốch, muy c’moo apêê doanh nghiệp vận tải bhrợ cha liêm choom, bh’nơơn dal. T’coóh Đặng Hữu Minh, Giám đốc Công ty TNHH 999, kinh doanh vận tải âng đơơng t’mooi đhị Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc đoọng năl:

            Acoon c’lâng ơy ta bhrợ liêm xang nắc tợơ lêy ch’mếêt âng công ty, lêy pazêng g’lúh lướt âng xe nắc vêy âng chô bh’nơơn dal. T’ngay a hay, xe bil zên câl lốp bấc pa bhlầng, nâu kêi nắc zên câl lốp doó lấh bấc, xiêr mơ 40%. Đắh xăng dầu nắc xiêr cung tước 30% lâng zên bhr’lậ pa crêê nắc cung xiể rmơ 30#.

            Cắh muy bhrợ t’váih pa dưr pr’dzoọng t’mêê đắh hạ tầng c’lâng p’rang đhị zr’lụ Tây Nguyên, c’lâng HCM dzợ nắc pr’đợơ đoong ha dưr kinh tế. Tợơ c’lâng bhlầng nâu bơơn ta bhứah, pa mâng, apêê đong k’rong bhrợ nắc ơy tước lâng Tây Nguyên bấc lấh. Đhị Hội nghị k’rong brợ têng tợơ zr’lụ Tây Nguyên, bhrợ têng moot c’xêê 5/2015, apêê tỉnh Tây Nguyên ơy t’pấh 13 dự án ga mắc lâng zên k’rong bhrợ nắc láh 16 r’bhầu 600 tỷ đồng. Kon Tum, tỉnh lalăm a hay bơơn lêy nắc cắh liêm choom đắh c’lâng p’rang, k’đháp bhlầng cóh zr’lụ. C’rơ âng acoon c’lâng nâu âng đơơng đoọng ha pr’đợơ kinh tế apêê tỉnh nắc ơy pa cắh ghít liêm tợơ râu ha dưr đấh bhlầng âng c’lâng p’rang. Apêê doanh nghiệp đhị Tây Nguyên, đhị Bình Phước, Bình Dương, thành phố HCM ơy pân k’rong bhrợ têng, câl săm bấc pr’đươi pr;lướt đoọng bhrợ têng, âng đơơng. T’coóh Trần Việt Hùng, Phó trưởng ban thường trực Ban xay moon Tây Nguyên moon, đợ số t’pấh k’rong bhrợ têng đhị Tây Nguyên tợơ c’moo 2015 nắc lêy ghít râu liêm crêê tợơ bhiệc c’lâng HCM ơy ta bhrợ têng xang lâng đoọng lướt ra véch.

            Bhiệc đoọng lướt ra véch đắh c’lâng nâu nắc ơy loọng pr’loọng đoọng ha pêê chô k’rong bhrợ têng lâng đhanuôr, chính quyền  apêê tỉnh Tây Nguyên vêy c’lâng nâu dưr z’lấh. Lâng apêê đong k’rong bhrợ h’lị lêy cớ bhrợ têng đhị ty cắh cợ đấh Tây Nguyên đoọng bhrợ têng.

            T’coóh Phạm Ngọc Nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Đắc Lắc moon ghít:

            Đắh kinh tế nắc zập râu hàng hoá bơơn âng đơơng liêm buôn lấh, tợơ đếêc nắc chr’nóh chr’bếêt âng Đắc Lắc lâng Tây Nguyên moon za zưm nắc đhanuôr bơơn đươi dua râu liêm choom, chr’nắp hàng hoá nắc bơơn ha dưr dal lấh lâng bhiệc tr’cala tr’bhlêy bhlưa apêê c’lâng, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr nắc ha dưr liêm choom lấh mơ.

            Lâng tỉnh Đắc Nông, c’lâng HCM z’lấh prang tỉnh lâng đoọng đươi dua nắc cung rơơm đương đoọng ha pazêng râu ha dưr tợơ bhiệc t’bấc bh’nơơn zên bạc. t’coóh Ngô Xuân Lộc, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Đắc Nông đoọng năl:

            Cóh c’moo 2015, tỉnh nắc ơy t’pấh apêê đong k’rong bhrợ têng cóh pr’đợơ tin đươi ooy acoon c’lâng bhlầng nâu, lâng mức k’rong t’pấh bhrợ têng k’nặ 2 tỷ đô la. Lấh mơ apêê dự án ga mắc đắh công nghiệp nắc apêê đong k’rong bhrợ têng lơơng chô lâng tỉnh đắh nông lâm nghiệp, ơy lâng xoọc xay bhrợ apêe dự án đoọng c’moo 2016 moót bhrợ têng apêê dự án ga mắc đắh b’băn, ch’chóh, tợơ đếêc nắc cung năl ghít zên bạc âng chô nắc cung dưr dzoọc dal lấh 1 r’bhầu tỷ t’ping lâng c’moo lalăm.

            Lấh muy c’moo dự án bơơn pa dưr pa mâng c’lâng HCM z’lấh Tây Nguyên đoọng đươi dua, lướt vốch nắc ơy ha dưr liêm đoọng bh’rợ padưr kinh tế-xã hội t’mêê âng zr’lụ. X’ría c’xêê 11 c’moo 2015 t’mêê đâu, đhị hội nghị tổng kết đắh bh’rợ k’rong bhrợ têng pa dưr hạ tầng c’lâng p’rang lâng vận tải zr’lụ Tây Nguyên, Bộ GTVT đoỌng năl nắc xay bhrợ 7 dự án c’lâng bhlầng, pa liêm pa mâng c’lâng cóh vel đong đhị zr’lụ Tây Nguyên, lâng zên bạc bhrợ têng nắc 15.300 tỷ đồng. Cơnh đếêc đh’rứah lâng c’lâng HCM, apêê dự án nâu nắc dzợ bhrợ t’váih cớ c’lâng đoọng ha Tây Nguyên ha dưr./.

MỞ ĐƯỜNG CHO TÂY NGUYÊN KHỞI SẮC

          Năm 2015, đánh dấu một dấu mốc quan trọng với các tỉnh Tây Nguyên khi dự án mở rộng nâng cấp đường Hồ Chí Minh – quốc lộ 14  khánh thành và đưa vào khai thác sử dụng. Tuyến đường hoàn thành, huyết mạch giao thông quan trọng nhất của khu vực Tây Nguyên được thông suốt với các tỉnh Đông Nam Bộ như Bình Phước, Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh. Không những tạo nên một diện mạo mới về hạ tầng giao thông, tuyến đường mới còn như chắp thêm đôi cánh để vùng đất Tây Nguyên vốn giàu tiềm năng bay cao, bay xa.

            Bắt đầu từ thị trấn Đắc Tô, huyện Đắc Tô, tỉnh Kon Tum, xuôi theo hướng Nam về tới địa phận ráp ranh hai tỉnh Đắc Nông và Bình Phước, hơn 600 km đường Hồ Chí Minh qua Tây Nguyên, năm nay đã mượt mà như một dải lụa, vắt qua những lô cao su thẳng tắp, hay uốn lượn giữa những mảng rừng thông rì rào và liên miên những vườn cà phê với hồ tiêu.

 Sau nhiều chuyến xuôi theo quốc lộ 14 xuống thành phố Hồ Chí Minh, ông Lý Văn Dũng, 57 tuổi, tổ dân phố 1, phường Trần Hưng Đạo, thành phố Kon Tum, hiểu rất rõ ích lợi của con đường 4 làn xe mới mở:

Tôi là người địa phương ở đây tôi luôn đi qua con đường này. Những năm trước khi chưa có đường Hồ Chí Minh thì con đường này rất xấu, nhân dân đi làm hay những chuyến xe khách, xe tải đi lại rất khó. Khi có đường Hồ Chí Minh thì nhân dân rất phấn khởi, từ điện đường chiếu ánh sáng đến đèn màu thì tất cả những khu dân cư đều có đầy đủ, tất cả đều tiện lợi cho nhân dân, từ xăng đầu đến việc đi nhanh gọn.

Đường Hồ Chí Minh là tuyến giao thông đông đúc nhất ở Tây Nguyên, với hơn 6 nghìn lượt xe ô tô và hàng chục ngàn lượt phương tiện khác mỗi ngày. Không chỉ gần như toàn bộ hàng xuất khẩu khu vực sẽ lưu thông qua đây, xuống các cảng ở thành phố Hồ Chí Minh, mà phần lớn người dân, mỗi năm sẽ có một vài đợt xuyên suốt quốc lộ, xuống thành phố thăm thân, mua sắm hoặc khám chữa bệnh. Một năm đường hoàn thành là một năm người dân đi lại thuận lợi-tiết kiệm thời gian, một năm các doanh nghiệp vận tải ăn nên làm ra. Ông Đặng Hữu Minh, Giám đốc Công ty TNHH 999, kinh doanh vận tải hành khách ở Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc cho biết :

Con đường đã hoàn chỉnh thì qua theo dõi của công ty thì những lượt đi về của xe, thì thấy đúng là rất hiệu quả. Ngày xưa, xe nặng tiền vỏ lốp nhất, giờ thì  tiền vỏ lốp xe giảm hẳn khoảng 40%. Về nhiên liệu cũng giảm được 30% nhiên liệu và tiền sửa chữa lớn nhỏ cũng giảm được khoảng 30% nữa.

          Không những tạo nên diện mạo mới về hạ tầng giao thông ở khu vực Tây Nguyên, đường Hồ Chí Minh thông tuyến còn là đòn bẩy phát triển kinh tế. Ngay sau khi tuyến quốc lộ này được nâng cấp, các nhà đầu tư đã đến với Tây Nguyên nhiều hơn. Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư khu vực Tây Nguyên, tổ chức vào tháng 5/2015, các tỉnh Tây Nguyên đã thu hút 13 dự án lớn với mức đầu tư trên 16 nghìn 600 tỷ đồng. Kon Tum, tỉnh trước đây được coi là bất lợi nhất về giao thông, khó thu hút vốn đầu tư, thì trong năm này, lại thu hút tới 7 nghìn 700 tỷ đồng, nhiều nhất trong khu vực. Sức sống mà con đường tiếp thêm cho nền kinh tế các tỉnh thể hiện rất rõ qua sự tăng lên nhanh chóng của mật độ giao thông. Các doanh nghiệp ở Tây Nguyên, ở Bình Phước, Bình Dương, thành phố Hồ Chí Minh đã mạnh dạn đầu tư, mua sắm thêm nhiều phương tiện để khai thác tiềm năng đang dần được mở ra. Ông Trần Việt Hùng, Phó trưởng ban thường trực Ban Chỉ đạo Tây Nguyên cho rằng, con số thu hút đầu tư vào Tây Nguyên năm 2015 là minh chứng cụ thể cho sự tác động tích cực từ việc đường Hồ Chí Minh thông tuyến:

 Việc thông tuyến này nó làm nức lòng các nhà đầu tư và nhân dân và chính quyền các tỉnh Tây Nguyên có tuyến đường đi qua. Và các nhà đầu tư đặt vấn đề quay trở lại hoặc lên Tây Nguyên nhiều hơn.

Còn ông Phạm Ngọc Nghị, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh Đắc Lắc khẳng định:

             Về mặt kinh tế thì các hàng hoá được giao thông thuận lợi hơn, từ chỗ đó thì nông sản của Đắc Lắc và Tây Nguyên nói chung thì người dân được hưởng lợi,  cái giá trị hàng hoá được nâng lên và việc thông thương giữa các tuyến đường, đời sống nhân dân được cải thiện rõ ràng.

          Với tỉnh Đắc Nông, đường Hồ Chí Minh đi qua địa phận tỉnh hoàn thành và đưa vào sử dụng cũng hứa hẹn cho những khởi sắc nhờ tăng thu ngân sách. Ông Ngô Xuân Lộc, Chánh văn phòng Uỷ ban nhân dân tỉnh Đắc Nông cho biết:

Trong năm 2015, tỉnh đã thu hút được các nhà đầu tư chiến lược trên cơ sở tin cậy vào con đường huyết mạch này với mức thu hút đầu tư gần 2 tỷ đôla. Ngoài các dự án chiến lược lớn về công nghiệp thì các nhà đầu tư khác về lĩnh vực nông lâm nghiệp cũng đặt vấn đề, đã và đang triển khai các dự án để năm 2016 bước vào hoạt động các dự án lớn về chăn nuôi và trồng trọt, từ đó cũng xác định rằng thu ngân sách tỉnh sẽ tăng thu trên 1 nghìn tỷ so với năm trước.

          Sau một năm dự án nâng cấp đường Hồ Chí Minh qua Tây Nguyên đưa vào sử dụng đã tạo ra sức bận mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội mới của khu vực. Cuối tháng 11 năm 2015 vừa qua, tại hội nghị tổng kết về công tác đầu tư phát triển hạ tầng giao thông và vận tải vùng Tây Nguyên, Bộ giao thông Vận tải cho biết sẽ triển khai 7 dự án quốc lộ, nâng cấp, cải tạo hệ thống giao thông địa phương trong khu vực Tây Nguyên, với tổng số vốn 15.300 tỷ đồng. Như vậy, cùng với đường Hồ Chí Minh, các dự án này sẽ tiếp tục mở đường cho Tây Nguyên phát triển.