Bêl xay bhrợ cr’noọ bh’rợ âng k’tiếc k’ruung bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, Đảng lâng Nhà nước ta luôn xay moon nắc bhrợ têng cơnh ooy bhươl cr’noon k’van k’bhộ lấh mơ, pr’ắt tr’mông văn hoá la liêm pr’hay lâng zư nhâm mâng rau chr’nắp pr’hay âng acoon manuýh. Lấh 5 c’moo xay bhrợ bhươl cr’noon t’mêê, bấc chr’val vêy đợ rau tr’xăl chr’nắp pr’hay pa bhlâng. Hân đhơ cơnh đêếc, bêl xay bhrợ xa nay bh’rợ n’nâu, cóh bấc zr’lụ bhươl cr’noon nắc dzợ bấc bh’rợ cắh liêm crêê, bhrợ bil rau tin đươi cóh đhanuôr. Tơợ bh’rợ ta đang moon đhanuôr oó cắh chrooi đoọng, tước ooy bh’rợ cán bộ chr’val ta bơơn pay cha ha đay, bh’rợ cắh ơy ta bhrợ têng xang nắc lứch ma hư, ta uáh bấc… nắc bhrợ k’rơ lấh mơ rau mốp luônh loom cóh xã hội. P’têết bha ar xrặ: Bhươl cr’noon t’mêê, rau k’rang đơ ty, âng c’bhúh PV Đài p’rá VN vêy bha ar xrặ: Cán bộ mốp lất, đhanuôr cắh dzợ tin đươi. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng.
Ting cơnh t’coóh Hồ Xuân Hùng, bêl ahay bhrợ Thứ trưởng Bộ NN lâng PTNT, Cố vấn Ban k’đhơợng xay Trung ương xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, xoọc đâu vêy bấc rau k’rang đơ ty cóh xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Tr’nơớp nắc pazêng vel đông kiêng xăl pa đơớh c’lâng p’rang cóh bhươl cr’noon nắc bấc zr’lụ t’bhlâng c’rơ bhrợ têng, tơợ đêếc nắc la lấh ha lêệng lâng đhr’năng c’rơ âng vel đông đay, tơợ đêếc bhrợ t’váih đhr’năng vêy nợ. t’coóh Hồ Xuân Hùng xay moon, bấc chr’val vêy bh’rợ bhrợ pa đơớh, crêê dưr váih xa nay ta bơơn thành tích:
Bh’rợ bhrợ têng đơớh hân n’nâu zazum nắc vêy 2 rau xa nay: vêy zr’lụ nắc la lua vêy xa nay thành tích. Ha dzợ nâu đoo nắc muy xa nay bh’rợ đanh đươnh ha dzợ êếh rau phong trào. Nắc đhr’năng cóh xoọc đâu nắc bấc cr’noọ xa nay ting cơnh bh’rợ phong trào, đươi dua bấc ooy xa nay bh’rợ âng manuýh t’coóh xa nay bha lâng cóh apêê vel đông, pa bhlâng nắc a đoo Bí thư Đảng uỷ lâng a đoo Chủ tịch UBND chr’val, xang n’nắc tước ooy bhươl cr’noon, chi bộ công cơnh đêếc. rau 3 cậ nắc ahêê buôn bhrợ têng cơnh ng’p’cắh mặt. tơợ đanh ahay ahêê buôn xay moon bhrợ c’la c’bhúh, cơnh đêếc nắc zập bêl công k’dua manuýh p’cắh mặt đoọng ha đhanuôr. Lâng bh’rợ bhrợ c’la đoọng ha c’bhúh nắc bhrợ xa nay bh’rợ âng pazêng đhanuôr u xiêr lâng apêê đoo cắh bơơn pa dưr rau chr’nắp âng đay. Bh’rợ ng’bhrợ têng nắc ng’bhrợ ting cơnh xa nay bh’rợ prá xay lâng đhanuôr. Hân đoo đhanuôr choom bhrợ nắc ng’đoọng đhanuôr bhrợ, hân đoo đhanuôr cắh choom bhrợ nắc ng’k’dua apêê n’lơơng bhrợ. Công ng’choom moon đoọng ha zập ngai lêy nâu đoo nắc bh’rợ cách mạng cóh đanh đươnh cắh choom đơớh hân.
Ta pun bhrợ ting cơnh thành tích bấc zr’lụ ta bơơn đươi dua lứch c’rơ âng đhanuôr. Chr’val hân đoo công ta đang moon tự nguyện nắc đợ pr’loọng đông lum zr’nắh k’đháp công cắh ơy vêy ta ch’mêết lêy pa xiêr oó dzợ k’dua chrooi đoọng. díc điêl a noo Dương Công Thuỷ, a moó Lê Thị Trắc ắt cóh cr’noon Tân Ninh, chr’val Tân Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình vêy p’nong k’coon khúch goo. A coon p’niên Dương Thị Giang lấh 13 c’moo nắc cắh ơy n’năl prá, cắh choom lướt chô, zập bh’rợ nắc lứch vêy manuýh zúp zooi. Pr’loọng đông zr’nắh k’đháp cơnh đêếc nắc pr’loọng đông a moó công ting chrooi đoọng zên bhrợ têng c’lâng cóh bhươl cr’noon t’mêê. Zên bhrợ têng c’lâng ơy ta đoọng ha dzợ c’lâng lướt ooy đông âng a moó nắc dzợ pui pai, a bhị a trắc. a moó Lê Thị Trắc xay truíh cớ:
Nắc zên bhrợ c’lâng apêê moon cơnh ooy acu đhơ đoọng cơnh đêếc. a cu pay đoọng ha 6 cha nắc cóh pr’loọng đông mơ 6 ha riêng r’bhâu đồng. Muy c’moo bơr chu. Muy c’moo 1ức 200. C’lâng nắc cắh ơy ta bhrợ. Bhươl cr’noon xay moon nắc cóh c’moo 2016 nắc vêy ta bhrợ.
Nắc cắh mơ đanh, a ngắh Nguyễn Thị Thoái ắt cóh chr’val Tân Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình ắt tớt cắh têêm tu pân xay moon bh’rợ n’lất âng cán bộ chr’val. A ngắh Thoái xay moon apêê cán bộ chr’val xay moon pa ch’ngai c’lâng lướt cóh cr’noon Tân Lỵ tơợ 590 m tước lấh 1 r’bhâu mét đoọng pay zên đoọng tr’pác. Cắh ơy lứch, chính quyền chr’val dzợ pay zên zúp zooi zâl cha groong túh bhlong, pr’hêl Tết Nguyên đán âng apêê pr’loọng đông zr’nắh k’đháp đoọng pác ooy zên bhrợ têng c’lâng bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Manuýh khúch goo, manuýh jéh k’ăy ngân, pr’loọng đông đharứt pa bhlâng công ta pay zên. A ngắh Nguyễn Thị Thoại lứot kiện, xay pa chô rau la lua.
Bấc c’lâng lướt ta tông moon pa dal, zên pay tơợ đhanuôr nắc lất. ba bi cơnh Nhà nước k’dua đhanuôr chrooi đoọng 10% nắc chr’val dzợ pay tước 40%. Acu t’mêê ta moóh 40% n’nâu nắc quyết định âng ngai ha dzợ k’dua đhanuôr chrooi đoọng. nắc apêê đoo cắh vey quyết định, k’dua đhanuôr oó cắh pay đoọng. cắh đoọng nắc ta kiểm điểm. cán bộ n’năl bh’rợ n’lất ha dzợ nắc dzợ ta bơơn moon ha manuýh bơơn lêy, tơợ đêếc nắc acu dưr lướt xay moon. Xang bêl thanh tra chr’hoong, thanh tra tỉnh chô đăng cớ c’lâng nắc lêy lất.
Đhị pr’họp x’rịa c’moo n’nâu, apêê đại biểu QH ơy xay moon rau n’lất cóh xa nay bh’rợ m’bé, xoọng p’lóh, a tứch cóh xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê choom dưr lướt mót ooy đông âng apêê cán bộ. rau đêếc nắc xa nay âng đhanuôr chr’val Ninh Tây, thị xã Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hoà mốp loom lâng chính quyền chr’val pay đươi zên 150 ức đồng tơợ xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê câl 15 p’nong c’roóc đoọng ha 15 pr’loọng đông bấc bhlâng nắc manuýh bhúh xoọng âng cán bộ. t’coóh Phạm Văn Quế, ắt cóh chr’val Ninh Tây, thị xã Ninh Hoà prá:
Mốp pa bhlâng loom, cắh vêy xa nay dzzn chủ. Vêy xa nay ton pay đươi, t’tông k’roóch. Nâu cơy vêy 5 p’nong c’roóc đhị bhươl cr’noon n’dúp n’nâu, 2 a nhi đhi noo pân đil Trưởng Công an, Pân đil 2 p’nong, 2 a nhi đhị noo trưởng cr’noon 2 p’nong, 1 a đoo pân đil cr’noon nắc 1 p’nong. Lứch. Đhanuôr nắc cắh vêy muy p’nong hân đoo.
Cắh mơ đanh ahay, 23 cán bộ chr’val Quế An, chr’hoong Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam pr’zớc đơơng âng a tứch bhươl cr’noon t’mêê chô đơơng băn cóh đông đay. Nắc đhiệp muy pr’loỌng đông đhanuôr vêy ta cher đoọng a tứch ting cơnh xa nay nắc manuýh n’nâu công bhúh xoọng âng cán bộ chr’val. A ngắh Lê Thị Phiên, ắt cóh chr’val Quế An, chr’hoong Quế Sơn xay moon rau mốp loom ooy bh’rợ bhrợ lất âng apêê cán bộ chr’val.
Cắh muy a tứch n’nâu nắc bấc rau xa nay bh’rợ hau tu cắh xay moon đhanuôr n’năl, cóh đêếc nắc vêy m’ma chr’nóh đoọng ha đhanuôr nắc apêê đoo công t’bil lơi cắh năl ooy, cóh ooy vêy đoọng đhanuôr bhrợ têng, m’ma ha bhêy công cán bộ vêy a năm, ha dzợ đhanuôr cóh ooy vêy. Tu cơnh đêếc, đhanuôr mốp loom bhlâng, ting n’nắc đhanuôr dzợ kiêng xay moon bh’rợ n’lất n’nâub đoọng pa chô rau tin đươi ooy đhanuôr. Đoọng chính quyền họp prá xay n’hâu đhanuôr k’noọ rau đêếc nắc la lua.
Đhanuôr nắc manuýh bha lâng lâng công nắc manúyh bơơn đươi rau liêm choom tơợ xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Pazêng rau xa nay cắh liêm crêê ooy thành tích, rau pr’hơợc âng muy bơr c’bhúh n’lất n’mốp ơy lâng xoọc bhrợ bil rau tin đươi cóh đhanuôr, bhrợ t’váih rau zr’nắh k’đháp cóh bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Lâng đoo bêl đhanuôr cắh dzợ xơợng đươi nắc xa nay bh’rợ n’nâu k’đháp vêy ta bhrợ têng crêê cơnh cr’noọ rơơm kiêng./.
NÔNG THÔN MỚI, NỖI LO CŨ
Bài 2: Cán bộ tiêu cực, dân mất niềm tin
Trong quá trình thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định phải làm cho người dân nông thôn giàu có hơn, đời sống văn hóa lành mạnh và giữ gìn bản sắc dân tộc. Hơn 5 năm xây dựng nông thôn mới, nhiều xã có những đổi thay đáng kể. Thế nhưng, khi triển khai chương trình này, ở nhiều vùng nông thôn vẫn còn xảy ra nhiều chuyện nhiễu nhương, gây mất niềm tin trong nhân dân. Từ việc vận động người dân đóng góp theo kiểu bắt buộc đến chuyện cán bộ xã tư lợi, công trình làm chưa xong đã xuống cấp, lãng phí lớn… càng tăng thêm những bức xúc trong dư luận xã hội. Tiếp tục loạt phóng sự “Nông thôn mới, nỗi lo cũ”.
Theo ông Hồ Xuân Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Cố vấn Ban Chỉ đạo Trung ương chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, hiện có nhiều nỗi lo cũ trong xây dựng nông thôn mới. Trước hết là các địa phương muốn thay đổi nhanh kết cấu hạ tầng nông thôn nên nhiều nơi dồn lực xây dựng cơ sở hạ tầng quá sức so với nguồn lực của địa phương mình, từ đó nảy sinh dấu hiệu đổ nợ. Ông Hồ Xuân Hùng cho rằng, nhiều xã có biểu hiện nôn nóng, mắc bệnh thành tích nặng:
(Việc nôn nóng này chung quy lại có 2 vấn đề: Có nơi thực sự cũng có chủ nghĩa thành tích. Mà đây là một chương trình lâu dài chứ không phải phong trào. Mà hiện trạng hiện nay là đã có không ít tư tưởng, khuynh hướng theo kiểu phong trào, phụ thuộc rất nhiều vào vai trò của người đứng đầu ở các địa phương, nhất là đồng chí Bí thư Đảng ủy và đồng chí Chủ tịch UBND xã, rồi đến thôn, ấp, chi bộ cũng vậy. Thứ 3 là, chúng ta hay làm chủ theo đại diện. Lâu nay mình hay nói làm chủ tập thể, cách đó là cứ mời đại diện dân thôi. Và thói quen làm chủ theo đại diện này làm cho vai trò chủ thể của từng người dân giảm hẳn và họ không phát huy được. Cách tổ chức thực hiện thì nhất định phải thảo luận với dân. Cái nào dân làm được thì để dân làm, cái nào dân không làm được mới thuê. Cũng phải nói cho mọi người thấy đây là sự nghiệp cách mạng lâu dài không thể nôn nóng. )
Chạy theo thành tích nhiều nơi tìm mọi cách “khai thác” triệt để sức dân. Xã nào cũng hô hào kêu gọi tự nguyện nhưng những gia đình hoàn cảnh khó khăn cũng chưa được xem xét miễn giảm đóng góp. Vợ chồng anh Dương Công Thủy, chị Lê Thị Trắc ở thôn Tân Ninh, xã Tân Thủy, huyệnLệ Thủy, tỉnh Quảng Bình có đứa con tật nguyền. Cháu Dương Thị Giang đã hơn 13 tuổi nhưng chưa biết nói, không đi lại được, mọi việc đều có người phụ giúp. Gia cảnh nghèo khó là thế mà nhà chị cũng phải đóng đủ khoản tiền làm đường nông thôn mới. Tiền làm đường đã nộp từ lâu nhưng con đường dẫn vào nhà chị vẫn đất bụi, lầy lội. Chị Lê Thị Trắc kể lại:
(Thì tiền đường chủ trương đưa về răng thì mình phải theo nấy. Em phải nộp trong gia đình 6 người là 6 trăm ngàn đồng.Một năm hai đợt. Mỗi năm là 1 triệu hai. Đường thì chưa làm. Thôn hứa hẹn là năm 2016, thôn sẽ làm)
Cách đây không lâu, bà Nguyễn Thị Thoái ở xã Tân Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình “ăn ngủ không yên” vì dám tố cáo việc làm sai trái của cán bộ xã. Bà Thoái “tố” mấy ông cán bộ xã nâng khống chiều dài con đường ở thôn Tân Lỵ từ 590m lên trên 1.000m lấy tiền chia nhau. Chưa hết, chính quyền xã còn thu lại tiền cứu trợ bão lụt, quà Tết Nguyên đán của những gia đình khó khăn để trừ vào tiền làm đường xây dựng nông thôn mới. Cả người tàn tật, mắc bệnh tâm thần, đau ốm nặng, hộ nghèo “rớt mồng tơi”... cũng bị trừ tất. Bà Nguyễn Thị Thoái đi kiện, đòi lẽ công bằng:
(Nhiều đoạn đường xác nhận ra nâng khống, tiền thu của dân sai. Ví dụ Nhà nước huy động nhân dân 10% nhưng xã vẫn thu 40%. O mới hỏi 40% này là quyết định của ai mà bắt dân đóng 40% Nhưng mà họ không có quyết định, áp đặt dân phải nộp Không nộp thì bị kiểm điểm. Cán bộ biết sai rồi mà vẫn tìm cách trấn áp những người phát hiện thì từ đó O phải lên đường đi tố cáo. Sau khi thanh tra huyện, thanh tra tỉnh về đo lại đường là sai.)
Tại kỳ họp cuối năm nay, các vị đại biểu Quốc hội đã lên tiếng phản đối chuyện dê, nhím, gà của chương trình nông thôn mới đi lạc vào nhà cán bộ. Đó là câu chuyện người dân xã Ninh Tây, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa bức xúc khi chính quyền xã dùng khoản tiền 150 triệu đồng từ chương trình Nông thôn mới mua 15 con bò cấp hỗ trợ cho 15 hộ mà đa số là người nhà cán bộ. Ông Phạm Văn Quế, ở xã Ninh Tây, thị xã Ninh Hòa lên tiếng phản đối:
(Bức xúc, không ra dân chủ. Có chiều hướng lợi dụng, tham ô. Bây giờ có 5 con bò ở cái xóm dưới này, 2 chị em Trưởng Công an, Phụ nữ 2 con, 2 anh em thôn trưởng 2 con, 1 phụ nữ thôn 1 con. Hết. Dân không có người nào.)
Cách đây không lâu, 23 cán bộ ở xã Quế An, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng
(Không phải con gà con ni đâu mà nhiều thứ tại sao không cho dân biết, kể cả hạt giống đưa về cho dân các ổng cũng "đùm" hết đâu có để cho dân làm, cái hạt rau cải cũng cán bộ được chớ dân không được. Cho nên dân bức xúc lắm, mà dân còn muốn phanh phui mọi sự việc để làm sáng tỏ để đem lại niềm tin cho dân. Để khi chính quyền họp nói điều gì dân nghĩ đó là sự thật)
Người dân là chủ thể và cũng là người hưởng lợi từ thành quả chương trình xây dựng nông thôn mới. Những câu chuyện buồn về bệnh thành tích, nóng vội và một số cán bộ tham lam đã và đang làm mất niềm tin trong nhân dân, gây nhiều trở ngại trên hành trình xây dựng nông thôn mới. Và một khi lòng dân không thuận thì chương trình này khó đạt mục tiêu mong muốn./.
Viết bình luận