Tước ooy hân noo bhrợ ha rêê đhuốch, cóh pazêng c’bhúh t’têện đh’đhéh cóh chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam nắc chr’va xa nul âng ga rơợn, xa nul âng nam, xa nul âng máy ha đhí óih. Pazêng râu đêếc nắc bhrợ t’váih râu xa nul zazum chr’va cóh muy n’đắh crâng k’coong. Nâu đoo công nắc bêl tr’vâng âng c’bhúh t’têện đh’đhéh cóh cr’noon Bhơ hôồng, chr’val Sông Kôn, chr’hoong Đông Giang bhrợ têng đoọng ha đhanuôr Cơ Tu bêl tước ooy hân noo bhrợ ha rêê đhuốch.

C’bhúh t’têện đh’đhéh âng t’coóh Bhloó ( cr’noon Bhơ hôồng) vêy 5 cha nắc ting bhrợ têng, vêy ta bhrợ đhị đông âng t’coóh Bh’riu Bhứ đh’rứah lâng cr’noon đoọng k’đhơợng lêy, tr’xăl đợ a chịi, a veng ơy xang ng’bhrợ. Đhị m’pâng đhâng, nắc ơy ng’lêy manuýh tước câl hàng blo tơợ chr’hoong Tây Giang lâng tơợ apêê vel đông n’lơơng âng chr’hoong Đông Giang tước ooy đông t’coóh Bh’riu Bhứ đương câl a chị lâng k’dua bhrợ têng đoọng chuung, bhoọt đoọng lướt bhrợ ha rêê đhuốch. Cóh đông đh’đhéh nắc vêy nam tạ, nam bom, apêê têện đhéh nắc t’bhlâng bhrợ têng nắc vêy xang bh’rợ. Tơợ bêl c’bhúh t’têện đh’đhéh pa bhrợ ( tơợ xang bêl Tết), zập t’ngay vêy bấc manuýh tước nhăn câl pr’đươi đoọng đươi dua cóh bh’rợ ha rêê đhuốch. Ting cơnh t’coóh Bloó, cóh cr’noon đhanuôr k’dua bhrợ têng a chịi bấc lấh mơ lâng ahay, pr’loọng đông hân đoo công đơơng đoọng nam tạ, nam bom vêy ta zư đớc tơợ bêl ng’zâl arọp a bhuy đoọng k’dua bhrợ têng a chịi, bhoót.

Bh’riu Bhứ vêy ta lêy nắc manuýh bhrợ têng cóh đanh đươnh, pazêng bh’rợ chr’nắp nắc lứch ađoo bhrợ têng. T’coóh Bhứ xay moon: đhanuôr k’dua bhrợ têng a chịi nắc bấc lấh mơ, tu xoỌc cóh hân noo bhrợ ha rêê. Azi nắc bhrợ têng lứch t’ngay, cắh bơơn đhêy ắt, đoọng đợ nam tạ âng đhanuôr tước đoọng nắc azi bhrợ chuung, a chịi liêm nhâm. Bh’rợ nhứh nhêện tu ta luôn ng’ắt pa bhrợ đăn óih, đươi c’rơ đoọng m’bhị đợ nam tạ, đoọng đhanuôr pa bhrợ liêm choom cóh hân noo ha rêê đhuốch nắc azi t’bhlâng bhrợ. T’coóh Bhling Bloó, têy xoọc ha đhí óih, glúh bấc cr’hậu cóh bran mặt, hân đhơ cơnh đêếc nắc công bhui har. Tu nâu đoo nắc bh’rợ ty đanh âng đhanuôr Cơ Tu zi, azi bơơn choom bhrợ têng bh’rợ t’têện đh’đhéh nắc azi t’bhlâng bhrợ têng lâng pa choom đoọng ha lang t’tun. Ting n’nắc, đhéh a chịi, đhéh chuung, bhoọt đoọng bhrợ ha đhanuôr doọ dzợ lướt câl tơợ ch’ngai lâng azi công vêy thu nhập đoọng ha pr’loọng đông- Bloó moon cơnh đêếc. Công ting cơnh t’coóh Bhứ, l’lăm ahay, cr’noon Bhơ hôồng nắc bhrợ t’váih c’bhúh t’têện đh’đhéh, t’taanh, taanh n’đoóh a doóh. Lâng apêê t’taanh chr’hoong đoọng đợ máy móc i íh t’mêê, nắc tước nâu cơy nắc cắh chô đơơng râu liêm choom, tu bh’rợ k’đhơợng lêy đươi dua cắh crêê cơnh, tu cơnh đêếc nắc lứch u hư, nâu cơy đhanuôr nắc íh bhrợ cơnh ty. C’bhúh t’têện đh’đhéh vêy t’coóh Bhứ k’đhơợng bhrợ lấh 4 c’moo n’nâu, cóh tr’nơớp ađoo đhéh đoọng ha pr’loọng đông đay, manuýh đhanuôr cóh toor đông đoo, xang n’nắc ađoo t’bhlâng pa choom đoọng ha manuýh cóh cr’noon ting bhrợ têng, cơnh Bhling Bloó, Bhling Anh, A Lăng Đíh… đoọng bhrợ t’váih c’bhúh t’têên đh’đhéh zúp zooi ha đhanuôr. Lấh đợ manuýh choom bhrợ têng, t’coóh Bhứ nắc dzợ pa choom đoọng ha k’coon pân juýh 15 c’moo âng đay. Lâng tr’pang têy k’đhơợng ga rơợn, têện đhéh pa liêm a chị xoọc dzợ u rôông, a coon p’niên n’nâu ta béch p’lơớh p’têện têện ta luôn nắc ngoọ cơnh manuýh t’têên đh’đhéh ơy bhrợ đanh.

Tơợ zr’lụ c’bhúh t’têên đh’đhéh t’coóh Bhứ doọ lấh ch’ngai, xa nul ga rơợn m’bhị chr’va, xa nul âng máy k’bhrư óih nắc ngoọ kiêng tr’thi lâng âng c’bhúh t’coóh Bhứ. T’coóh Bhứ ch’ol lâng xay moon nắc c’bhúh t’têên đh’đhéh âng ma moon luôn. Đớc c’bhúh t’têên đh’đhéh pr’loọng đông tu c’bhúh n’nâu vêy 3 cha nắc cóh pr’loọng đông, bh’rợ nắc bhrợ đợ pr’đươi đoọng ha pr’loọng đông apêê đoo. A noo Bh’riu Ló, manuýh cóh c’bhúh t’têên xay moon: C’moo hân đoo pr’loọng đông đay nắc tự bhrợ chuung, a chịi, a veng. Đợ pr’đươi vêy ta bhrợ nắc đhịc lâng nhâm, doọ buôn u bắh cơnh a chịi apêê n’lơơng pa câl. Bhrợ xang bh’rợ pr’loọng đông, azi công bhrợ đoọng ha đhanuôr cóh cr’noon.

L’lăm ahay, c’bhúh t’têện đh’đhéh Bhơ hôồng pa bhrợ ting cơnh bh’rợ c’bhúh, bêl tước ooy hân noo t’têện đh’đhéh, ngai kiêng bhrợ chuung, a chịi nắc ting chrooi công bhrợ zazum đhị đông đh’đhéh, bơr a nhi Bh’riu Bhứ lâng Bh’ling Blố nắc ơy bhrợ t’váih c’bhúh t’têện la lay. Ting n’nắc, đợ a chịi vêy ta bhrợ xang nắc pa câl mơ 100 r’bhâu đồng, ha dang nam tạ êếh râu âng c’bhúh nắc pay zên tơợ 10 tước 20 r’bhâu đồng. Zập ngay, c’bhúh t’têện công bơơn tơợ 800 r’bhâu tước 1 ức đồng, bhrợ t’váih bh’rợ đoọng ha manuýh pa bhrợ cóh vel đông. T’coóh Bh’nướch Quý, Phó Chủ tịch UBND chr’val Sông Kôn ( Đông Giang) bhui har xay moon: cóh chr’val zi nắc vêy cr’noon Bhơ hôồng ơy bhrợ t’váih c’bhúh t’têện đh’đhéh pa bhrợ liêm choom. Pazêng apêê cóh c’bhúh nắc đợ manuýh liêm choom cóh bh’rợ zư lêy, pa dưr bh’rợ ty đanh n’nâu đoọng ha lang t’tun. Cóh ha y chroo, azi nắc bhrợ t’bhứah lâng pa dưr nhâm mâng bh’rợ t’têện đh’đhéh n’nâu cóh pazêng bhươl cr’noon n’lơơng, bhrợ t’váih crêê cơnh cr’noọ âng đhanuôr cóh hân noo bhrợ ha rêê đhuốch./.