Bình Định nắc tỉnh ắt cóh toor biển Nam Trung bộ, vêy 11 chr’hoong, thành phố lâng mơ 157 chr’val, phường, cóh đêếc vêy 133 chr’val vêy crâng. Tước ooy hân noo xơớt goóh, zr’lụ miền Trung cắh vêy boo, p’răng puýh đanh đươnh, đhr’năng roóh crâng bấc lấh mơ. Zâl cha groong lâng đhr’năng la lua n’nắc, tỉnh Bình Định bhrợ têng pazêng bh’rợ zâl cha groong roóh crâng… PV Thành Long đhị miền Trung xay truíh.

  Tr’nơớp hân noo xơớt goóh, đhị zr’lụ apêê chr’hoong da ding k’coong tỉnh Bình Định dưr váih k’nặ 20 chu roóh crâng, roóh k’nặ 80 hecta crâng, bấc bhlâng nắc crâng chóh; cóh đêếc chr’hoong da ding k’coong Vân Canh dưr váih bấc bh’rợ roóh crâng bhrợ 40 hecta crâng chóh lấh roóh. Rau tu bấc bhlâng nắc nắc đhanuôr mót ooy crâng óch bhơi xấc lâng đhr’năng tal crâng bhrợ ha rêê. A noo Đoàn Văn Hiếu, manuýh cóh c’bhúh zâl cha groong ra roóh crâng chr’val Canh Hoà, chr’hoong da ding k’coong Vân Canh, tỉnh Bình Định xay moon: cóh tổ vêy 12 cha nắc ta luôn vêy mặt cóh crâng đoọng ch’mêết lêy, zư lêy crâng, hân đhơ cơnh đêếc đhr’năng đhanuôr mót tal crâng cóh zr’lụ ch’ngai nắc k’đháp ch’mêết lêy đhr’năng u váih. A noo Đoàn Văn Hiếu xay moon: lấh ooy bh’rợ đương lêy, nắc dzợ bhrợ bh’rợ lướt xay moon p’too pa choom xa nay pháp luật zư lêy lâng pa dưr crâng tước ooy đhanuôr lâng c’la crâng:

Đơn vị đăn ooy Phú Yên, azi công ta luôn tước bhrợ bhiệc lâng apêê t’coóh xa nay chr’val Xuân Lãnh, lâng tổ công vêy manuýh âng bhươl cr’noon đăn đêếc đoọng đương lêy, p’too pa choom đoọng ha đhanuôr n’năl xa nay âng Luật zâl cha groong ra roóh lâng Luật zư lêy crâng. Azi công ta luôn đoọng manuýh zập bêl công vêy mặt đoọng đương lêy. Xoọc đâu rau zr’nắh k’đháp bhlâng nắc đhanuôr tal crâng cóh ch’ngai đhị zr’lụ azi đương lêy.

Cóh pazêng vel đong vêy crâng cóh tỉnh Bình Định, chr’hoong da ding k’coong Vân Canh nắc zr’lụ bha lâng âng bh’rợ roóh crâng. Vel đong n’nâu nắc dưr váih muy pâng bh’rợ roóh crâng lâng đợ đhăm crâng crêê roóh bấc pa bhlâng tơợ tr’nơớp tước nâu cơy. Cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, bấc đhanuôr cóh đâu nắc lướt pay k’xịa k’tiếc đoọng bhrợ ha rêê đhuốch, bhrợ t’vaíh đhr’năng roóh crâng. Tu nâu đoo bấc bhlâng nắc đhanuôr acoon cóh ắt mamông, c’năl ooy luật zư lêy crâng dợ cắh lấh liêm choom. T’coóh Phan Văn Cường, Phó Chủ tịch HĐND chr’hoong Vân Canh xay moon, roóh crâng cóh Vân Canh xoọc ắt cóh đhr’năng k’rơ pa bhlâng, xơớt goóh k’rơ, buôn váih roóh crâng, đhị đêếc cậ c’năl âng đhanuôr dzợ cắh lấh liêm choom:

Zâl cha groong ra roóh crâng cóh chr’hoong Vân Canh cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay nắc k’rơ pa bhlâng. chr’hoong ơy vêy vấc bh’rợ zâl cha groong ra roóh crâng. Muy nắc lướt xay moon p’too pa choom đhanuôr ha dưr c’năl. Bơr nắc k’rong pazêng n’đắh đác. Rau pêê, ra văng manuýh, apêê kiểm lâm, tự vệ cóh pazêng bhươl cr’noon, chr’nắp bhlâng nắc đợ apêê c’la zư lêy crâng đh’rứah lâng đhanuôr ta luôn đương lêy, xay moon đhr’năng roóh crâng.

Tỉnh Bình Định vêy lấh 380 r’bhâu hecta crâng lâm nghiệp, pay lấh 63% đhăm crâng g’mrâng đhị zr’lụ. T’mêê bêl đêếc ahay, tỉnh Bình Định ơy bhrợ têng xang bản đồ pác zr’lụ buôn váih roóh crâng. Cóh bản đồ xay moon gít 226 zr’lụ crâng chóh lâng đhr’năng bhơi xấc buôn dưr váih ra roóh. Ting n’nắc, đoọng zên bhrợ bhr’lậ lâng bhrợ t’mêê 40km c’lâng zâl óih, bhrợ têng p’xoọng 4 zơng đương lêy óih cóh pazêng zr’lụ buôn váih ra roóh cơnh: Vân Canh, An Lão, Tây Sơn, Phù Cát. Ngành chức năng công xay bhrợ liêm choom 11 ban k’đhơợng lêy zâl cha groong ra roóh crâng cấp chr’hoong lâng 139 ban k’đhơợng xay cấp chr’val; ting n’nắc p’xoọng bấc rau pr’đươi đoọng đươi cóh bh’rợ zâl cha groong roóh crâng cơnh: máy ha đhí, cưa, bơm đác ng’guy, chr’đhập t’pắt óih… t’coóh Phan Trọng Hổ, Giám đốc Sở NN lâng PTNT tỉnh Bình Định xay moon:

C’moo 2016 nắc c’moo vêy đhr’năng roóh crâng k’rơ pa bhlâng, tu cơnh đêếc azi xay bhrợ k’rơ lâng ra văng gít pazêng rau bh’rợ crêê tước ooy bh’rợ zâl cha groong roóh crâng. Muy cóh pazêng bh’rợ âng xay bhrợ gít nắc t’bhlâng lướt p’too pa choom ooy đhanuôr lang đợ manuýh ắt mamông cóh toor crâng, đợ manuýh crêê tước ooy tu roóh crâng. Ba bi cơnh óch vàng mã, óch bhơi cắh cậ đhanuôr mót ooy crâng… đoọng pa xiêr k’rơ lấh mơ đợ bh’rợ roóh crâng dưr váih.

Bình Định: Chủ động phòng chống cháy rừng

       Bình Định là tỉnh duyên hải Nam Trung bộ, có 11 huyện, thành phố với 157 xã, phường, thị trấn, trong đó có 133 xã có rừng. Bước vào mùa khô, khu vực miền Trung không có mưa, nắng nóng kéo dài, nguy cơ cháy rừng càng cao. Đối phó với thực tế, tỉnh Bình Định triển khai các giải pháp và có phương án cháy chữa cháy rừng…

          Mới đầu mùa khô, trên địa bàn các huyện miền núi tỉnh Bình Định đã xảy ra gần 20 vụ cháy rừng, gây thiệt hại gần 80 héc ta, chủ yếu là rừng trồng; trong đó huyện miền núi Vân Canh xảy ra nhiều vụ cháy rừng nhất làm hơn 40 héc ta rừng trồng bị thiệt hại. Nguyên nhân chủ yếu do người dân vào rừng bất cẩn để lửa bén vào thực bì và tình trạng phát rừng làm nương rẫy. Anh Đoàn Văn Hiếu, thành viên Tổ phòng chống cháy rừng xã Canh Hoà, huyện miền núi Vân Canh, tỉnh Bình Định cho biết: Tổ có 12 người thường xuyên có mặt trong rừng để tuần tra, kiểm soát, bảo vệ rừng, tuy nhiên, tình trạng người dân phát rẫy ở vị trí cao nên khó kiểm soát tình hình. Anh Đoàn Văn Hiếu cho biết: ngoài nhiệm vụ trực canh, đội tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Luật Bảo vệ và Phát triển rừng tới từng người dân và chủ rừng: “Đơn vị giáp ranh với Phú Yên, chúng tôi cũng có liên hệ làm việc với lãnh đạo xã Xuân Lãnh, và tổ cũng có người của thôn giáp với mình trực tiếp đứng chân, quán triệt, tuyên truyền cho dân hiểu biết Luật phòng cháy chữa cháy và Luật Bảo vệ rừng. Chúng tôi thường xuyên bố trí người lúc nào cũng có mặt trên hiện trường. Hiện nay khó khăn là dân phát rẫy cao hơn địa điểm đơn vị trực.”

Trong số các địa phương có rừng ở tỉnh Bình Định, huyện miền núi Vân Canh là điểm nóng về cháy rừng. Địa phương này chiếm một nửa số vụ cháy và diện tích rừng bị thiệt hại do cháy rừng từ đầu năm đến nay. Thời gian qua, nhiều người dân nơi đây ngang nhiên lấn chiếm đất rừng làm nương rẫy, dẫn đến nhiều vụ cháy rừng. Do đây phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, nhận thức và hiểu biết về Luật Bảo vệ rừng còn hạn chế. Ông Phan Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân huyện Vân Canh cho biết, cháy rừng ở Vân Canh đang ở mức báo động đỏ, hạn hán gay gắt, dễ cháy, trong khi nhận thức của đồng bào còn hạn chế: “Phòng cháy chữa cháy rừng ở huyện Vân Canh thời gian vừa qua là điểm báo động. Huyện có nhiều giải pháp tăng cường công tác phòng cháy chữa cháy. Một là tuyên truyền vận động nâng cao nhận thức người dân. Hai là huy động các nguồn nước. Thứ 3, chuẩn bị các lực lượng, lực lượng kiểm lâm, tự vệ ở các thôn xã, đặc biệt nhất là những tổ quản lý bảo vệ rừng cùng nhân dân thường xuyên cảnh giác, cảnh báo nguy cơ cháy rừng.”

Tỉnh Bình Định có hơn 380.000 hécta đất lâm nghiệp, chiếm hơn 63% diện tích tự nhiên trên địa bàn. Vừa qua, tỉnh Bình Định đã hoàn thành bản đồ phân vùng trọng điểm dễ xảy ra cháy rừng. Trên bản đồ thể hiện rõ 226 tiểu khu rừng trồng và trạng thái thực bì dễ xảy ra cháy rừng. Đồng thời, cấp kinh phí tu sửa và làm mới 40km đường băng cản lửa, xây thêm 4 chòi canh lửa  ở các địa bàn trọng điểm dễ cháy như: Vân Canh, An Lão, Tây Sơn, Phù Cát. Ngành chức năng cũng kiện toàn 11 ban quản lý phòng chống cháy rừng cấp huyện và 139 ban chỉ huy cấp xã; đồng thời trang bị thêm nhiều thiết bị phục vụ công tác phòng cháy chữa cháy rừng như: máy thổi gió, cưa tay, bơm nước đeo vai, vỉ dập lửa… Ông Phan Trọng Hổ, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Định cho biết: “Năm 2016 là năm có nguy cơ cháy rừng xảy ra rất cao cho nên chúng tôi đã triển khai quyết liệt và chuẩn bị kỹ lưỡng các phương án liên quan đến công tác phòng chống cháy rừng. Một trong những phương án chúng tôi triển khai chặt chẽ nhất là tăng cường công tác thông tin tuyên truyền cho người dân và những người sống khu vực rừng, những người có liên quan đến nguyên nhân đến cháy rừng. Ví dụ như đốt vàng mã, đốt thực bì hoặc là người dân vào rừng…để giảm thiểu tối đa những vụ việc có thể xảy ra.”./.