A moó Nguyễn Thị Hơi, ma nưih Cơ Tu năc muy coh bâc ngai ting pâh bhrợ têng liêm bhlâng âng Câu lạc bộ “ Ca căn lâng ca coon n’đil” coh vel Ban Mai, chr’val Ba, chr’hoong da ding ca coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam. A moó Nguyễn Thị Hơi xay moon, dic điêl a moó vêy 2 p’nong ca coon, a đoo t’lach 8 c’moo, a đoo t’ha 13 c’moo.  Lêy apêê ca coon zăng đha nui tr’ut, ma năl học tập tu cơnh đêêc dic điêl a moó p’zay bhrợ têng cha. R’dợ, cr’chăl bhlưa a moó lâng apêê ca coon ting t’ngay ting bhưah, coon căn căh lâh ăt prá đh’rưah. Ca coon t’ha năc xooc cr’chăl dưr pâ, buôn ơơi boop ca conh ca căn lâng bhrợ ting cr’noọ âng đay. Đợ bêl ca coon căh xơợng boop, xăl tu ta mêêng xơơng lâng prá xay lâng ca coon, năc a moó pa rơợng ca coon.Apêê ca coon tơợ đêêc hăt bêl pa prá lâng ca căn bh’rợ coh lớp, coh trường, râu dưr vaih coh pr’ăt tr’mông. Tơợ bêl ting pâh câu lạc bộ “ ca căn lâng ca coon n’đil”, a moó Hơi vêy p’xoọng c’năl băn p’too ca coon, bâc râu tr’xăl coh bêl cr’chăl p’niên xooc dưr pâ… Lâh n’năc, a moó dzợ bơơn ra văng ghit z’hai bhrợ t’vaih râu p’têêt pa zum bhlưa ca căn lâng ca coon, ng’cơnh ăt prá, xay bhrợ, zooi ca coon xay bhrợ ng’cơnh đhị bh’rợ ăt ma mông lâng pr’zơc chr’ơh, pa choom đoọng ca coo ng’cơnh zư x’mir lêy c’rơ tr’mông…. Đhị đêêc, zooi a moó năl cơnh prá xay lâng ca coon, bh’rợ ăt ma mông bhlưa ca conh ca căn lâng apêê ca coon coh pr’loọng đong tơợ đêê ting liêm crêê lâh. A moó Nguyễn Thị Hơi đoọng năl, tơợ apêê ca coon căh tộ prá xay, truih đui lâng ca conh ca căn nâu câi vêy hâu râu apêê ca coon zêng xay truih lâng xơợng a moó p’too pa choom:“Câu lạc bộ “ Ca căn lâng ca coon n’đil” pa bhlâng liêm choom cơnh lâng pân đil zi. Nâu câi coon căn hâu vêy râu công xay moon dhd’rưah, tơợ đêêc a cu năl ghit lâng zooi ca coon liêm choom lâh coh pr’ăt tr’mông. Câu lạc bộ công năc đhị a đhi a moó p’căh loom k’đhap, xay truih ta nih ooy râu zr’năh k’đhap, ga lêêh ga lêêng coh pr’ăt tr’mông, đh’rưah tr’zooi, bhrợ pa dưr pr’loọng đong ting t’ngay ting liêm choom bhui har.”

Câu lạc bộ “ Ca căn lâng ca coon n’đil” coh vel Ban Mai, chr’val Ba, chr’hoong Đông Giang bhrợ t’vaih c’moo 2020 cơnh lâng 24 cha năc năc ca căn ma nưih Cơ Tu lâng muy bơr ca căn Pa Cô, Ê đê chô bhrợ ma mai coh đâu. Câu lạc bộ căh muy năc đhị đoọng apêê a mế, apêê amoó tr’lum tr’xay năc dzợ đhị đoọng apêê a moó tr’xay c’năl ooy pr’loọng đong, z’hai băn p’too ca coon, c’năl zư x’mir lêy c’rơ n’niên ca coon, cha groong đhr’năng tr’pay diic điêl bêl p’niên nhum, tr’pay crêê đhi noo c’bhuh xoọng… Ting a moó Mạc Thị Việt, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’val Ba, chr’hoong Đông Giang, bh’rợ tr’xay ooy loom luônh năc râu k’đhap cơnh lâng a đhi a moó đha nuôr acoon coh. Tu cơnh đêêc, Ban Chủ nhiệm buôn bhrợ apêê bh’rợ sinh hoạt câu lạc bộ pa zum lâng apêê bh’rợ văn nghệ, chr’ơh bhui har, t’bil r’dợ râu k’chit, k’mal âng a dhi a moó. Tơợ đêêc, ting t’ngay ting t’pâh bâc a đhi a moó ting pâh. Ting a moó Mạc Thị Việt, Câu lạc bộ “ Ca căn lâng ca coon n’đil” la lua năc đhị pa căh loom luônh âng a đhi a moó:“Hơnh bhlâng năc a đhi a moó lâng a pêê a mọi n’đil doó dzợ lâh k’chit prá xay ooy pr’ăt tr’mông bêl tng pâh coh Câu Lạc bộ. Apêê a mọi ta luôn lum lêy bâc xa nay căh liêm crêê coh mạng xã hội. pa bhlâng ănc đhr’năng crêê k’pâ k’mơr p’niên n’đil dưr vaih ting bâc, coh bêl đêêc ca conh ca căn năc căh năl râu rí, cơnh lâng ma nưih đha nuôr acoon coh bh’rợ n’nâu bh’nhăn căh lâh. Đhị Câu lạc bộ “Ca căn lâng ca coon n’đil” zooi ca conh ca căn năl ca coon kiêng n’hâu, pa chăp n’hâu đoọng loon đơơh zooi lâng bhrợ bhr’lâ.”

P’căn Đinh Thị Thết, Phó Phủ tịch Hội Liên hiệp pân đil Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, Câu lạc bộ “Ca căn lâng ca coon n’đil” đhị chr’val Ba ăt coh Đề án 938 âng Hội Pân đil năc đoọng pa dưr bh’rợ grơơ nhool âng pân đil coh vel bhươl. N’đhơ t’mêê moot bhrợ têng n’đhang câu lạc bộ “ Ca căn lâng ca coon n’đil” dưr vaih tang cha ơh liêm crêê, liêm glăp lâng bơơn bhrợ cơnh crnoọ âng bâc a đhi a moó. Đhị đêêc, chroi đoọng đơơng âng apêê chính sách, c’lâng xa nay âng Đảng, Nhà nước moot tươc pr’ăt tr’mông: “Cr’chăl ha nua, Hội Pân đil chr’hoong bhrợ k’rơ bh’rợ xay truih, p’too moon tu râu liêm choom âng pân đil. Coh đêêc, Hội p’ghit ooy cr’liêng xa nay n’đăh c’năl bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn, ma mơ mr’cơnh pân jưih pân đil, c’rơ n’niên ca coon, kế hoạch hóa pr’loọng đong, pa dưr tr’mông tr’meh, t’bil ha ul pa xiêr đha rưt… pa bhlâng năc, năc đoọng cha groong, k’zệ lơi đhr’năng tr’pay diic điêl dzợ p’niên nhum, crêê đhi noo c’bhuh xoọng đhị apêê pr’đhang bh’rợ, câu lạc bộ coh vel đong âi pa dưr liêm choom./.”

Câu lạc bộ “Mẹ và con gái”: nơi kết nối tình cảm mẹ và các con

                  Kim Cương

Làm thế nào trở thành “người bạn” tin cậy để con có thể tâm sự, chia sẻ mọi chuyện buồn vui trong cuộc sống là mong muốn của rất nhiều bậc làm cha mẹ. Xuất phát từ nhu cầu này, Câu lạc bộ “Mẹ và con gái” ở thôn Ban Mai, xã Ba, huyện vùng cao Đông Giang, tỉnh Quảng Nam ra đời, giúp nhiều phụ nữ nâng cao nhận thức, kỹ năng tạo sự gắn kết giữa mẹ và con gái.

Chị Nguyễn Thị Hơi, dân tộc Cơ-Tu là một trong những thành viên tích cực nhất của Câu lạc bộ “Mẹ và con gái” ở thôn Ban Mai, xã Ba, huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam. Chị Nguyễn Thị Hơi tâm sự, vợ chồng chị sinh 2 người con, đứa nhỏ 8 tuổi, đứa lớn 13 tuổi. Thấy các con đều ngoan, tự giác học tập nên vợ chồng chị chú tâm vào làm ăn. Lâu dần, khoảng cách giữa chị và các con ngày càng lớn, mẹ con ít gần gũi, trò chuyện cùng nhau. Con đầu của chị ở tuổi dậy thì, hay cãi lời ba mẹ và làm theo suy nghĩ của mình. Những khi con mắc lỗi hay cãi bướng, thay vì lắng nghe và chia sẻ với con thì chị lại la mắng, cáu gắt. Các con từ đó ít khi tâm sự chuyện trường lớp, bạn bè hay những chuyện vui, buồn trong cuộc sống. Từ khi tham gia Câu lạc bộ “Mẹ và con gái”, chị Hơi có thêm kiến thức nuôi dạy con cái, những thay đổi tâm sinh lý của tuổi dậy thì…. Ngoài ra, chị còn được trang bị  kỹ năng tạo sự gắn kết giữa mẹ và con, cách giao tiếp, ứng xử, giúp con giải quyết các mối quan hệ với bạn bè, hướng dẫn con cách chăm sóc sức khoẻ sinh sản khi tới tuổi dậy thì…. Qua đó, giúp chị điều chỉnh cách ứng xử với con cái, mối quan hệ giữa cha mẹ và các con trong gia đình từ đó ngày càng gần gũi. Chị Nguyễn Thị Hơi cho biết, từ chỗ các con ngại chia sẻ, bày tỏ quan điểm với cha mẹ thì nay có chuyện buồn vui gì các con cũng tâm sự và nghe chị tư vấn:  “Câu lạc bộ “Mẹ và con gái” rất là hữu ích với phụ nữ như chúng tôi. Nay mẹ con chuyện gì cũng nói với nhau, từ đó mình hiểu rõ và giúp con tốt hơn trong cuộc sống. Câu lạc bộ cũng là nơi chị em dốc bầu tâm sự, cởi mở hơn về những khó khăn, vất vả trong cuộc sống, cùng giúp nhau vượt qua, xây dựng gia đình ngày càng tiến bộ, tốt đẹp.”

Câu lạc bộ “Mẹ và con gái” ở thôn Ban Mai, xã Ba, huyện Đông Giang thành lập năm 2020 với 24 thành viên là các mẹ người Cơ-Tu và một số mẹ Pa Cô, Ê Đê về làm dâu nơi đây. Câu lạc bộ không chỉ là nơi để các mẹ, các chị gặp gỡ, giao lưu mà còn là nơi để các chị chia sẻ kiến thức về hôn nhân gia đình, kỹ năng nuôi dạy con cái, kiến thức chăm sóc sức khoẻ sinh sản, ngăn chặn tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết… Theo chị Mạc Thị Việt, Chủ tịch Hội LHPN xã Ba, huyện Đông Giang, việc chia sẻ vấn đề tâm sinh lý là điều rất khó và khá nhạy cảm đối với chị em đồng bào thiểu số. Vì thế, Ban chủ nhiệm thường tổ chức các hoạt động sinh hoạt câu lạc bộ lồng ghép với các hoạt động văn nghệ, trò chơi sôi động, vui vẻ, xóa dần sự e ngại, rụt rè của chị em. Từ đó, ngày càng lôi cuốn, hấp dẫn chị em tham gia. Theo chị Mạc Thị Việt, Câu lạc bộ “Mẹ và con gái” thực sự là nơi gửi gắm, chia sẻ tâm tư, tình cảm của chị em: “Mừng nhất là chị em và các bé rất cởi mở với những câu chuyện gặp phải trong cuộc sống mỗi khi sinh hoạt Câu lạc bộ. Các bé thường xuyên tiếp cận với các thông tin độc hại trên mạng xã hội. Nhất là tình trạng xâm hại tình dục trẻ em gái ngày càng phổ biến, trong khi đó cha mẹ lại không hay biết, với người đồng bào thiếu số vấn đề này còn rất hạn hẹp. Thông qua Câu lạc bộ “Mẹ và con gái” giúp cha mẹ hiểu rõ tâm tư, suy nghĩ cũng như các hoạt động của các bé để kịp thời điều chỉnh và đồng hành trong cuộc sống.”

Bà Đinh Thị Thết, Phó Chủ tịch Hội LHPN Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, Câu lạc bộ “Mẹ và con gái” tại xã Ba nằm trong Đề án 938 của Hội Phụ nhằm phát huy vai trò chủ động của phụ nữ trong xã hội. Tuy mới đi vào hoạt động nhưng câu lạc bộ “ Mẹ và con gái” trở thành sân chơi bổ ích, phù hợp và đáp ứng được mong muốn của nhiều chị em. Qua đó, góp phần đưa các chính sách, chủ trương của Đảng, Nhà nước vào cuộc sống: “Thời gian qua, Hội Phụ nữ huyện đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động vì sự tiến bộ và phát triển của phụ nữ. Trong đó, Hội chú trọng vào nội dung về kiến thức xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng giới, sức khoẻ sinh sản, kế hoạch hoá gia đình, phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo… đặc biệt, nhằm ngăn chặn, đẩy lùi tảo hôn, hôn nhân cận huyết thông qua các mô hình, câu lạc bộ tại cơ sở đã phát huy hiệu quả./.”