Nghị quyết số 80 ooy bh’rợ pa dưr văn hoá Việt Nam xoọc t’pâh bấc pa bhlâng apêê chuyên gia prá xay hơnh deh, tu bấc xa nay t’mêê năc liêm choom pa bhlâng coh cr’noọ xa nay pa dưr. GS.TS Từ Thị Loan, Chủ tịch Hiệp hội Pa dưr Văn hoá cộng đồng Việt Nam xay moon, năc muy xa nay xay moon văn hoá năc rau đơ chr’năp ha rau pa dưr năc ơy đoọng lêy ghit ooy rau t’mêê coh cr’noọ xa nay. Xoọc đâu, bha lang k’tiếc xay moon pa dưr nhâm mâng năc đươi ooy pêê rau chr’năp bha lâng năc kinh tế, xã hội lâng môi trường, coh đêêc văn hoá ăt coh xa nay chr’năp xã hội - hân đhơ cơnh đêêc, c’lâng bh’rợ xoọc ting t’ngay pác văn hoá dưr vaih pr’đươi chr’năp la lay. Tu cơnh đêêc, Nghị quyết số 80 âng Đảng hêê ơy l’lăm xay bhrợ cơnh c’lâng bh’rợ n’nâu. GS.TS Từ Thị Loan prá xay:

“Nghị quyết công xay p’căh rau t’bhlâng chính trị ga măc pa bhlâng coh bh’rợ bhr’lậ pazêng rau zr’năh k’dhap lâng bh’rợ pa dưr văn hoá, cơnh pa liêm, pa crêê thể chế, pác đoọng c’rơ k’rong bhrợ, xăl t’mêê bh’rợ k’đhơợng xay, ting n’năc pa dưr tr’béch g’lăng âng xã hội. Tơợ đêêc, zooi văn hoá la lua năc dưr vaih pr’đươi chr’năp pa bhlâng âng rau pa dưr nhâm mâng, n’jưah bhrợ t’vaih c’rơ đoọng ha pa dưr âng văn hoá n’jưah lướt đh’rưah ting n’năc năc dzợ lươt l’lăm âng rau pa dưr - crêê cơnh cr’noọ cr’niêng rơơm kiêng âng Chủ tịch Hồ Chí Minh văn hoá năc dzool c’lâng ha k’tiếc k’ruung dưr lướt”.

Muy rau liêm choom bhlâng năc Nghị quyết xay moon văn hoá cơnh muy bh’rợ năc choom t’vaih rau chr’năp ooy kinh tế. Rau la lua coh cr’chăl ahay đoọng lêy bấc pr’đươi văn hoá, giải trí ơy bhrợ t’vaih rau chr’năp ooy kinh tế lâng chr’va k’rơ bhlâng, ting xăl ooy c’năl lâng xa nay bh’rợ âng xa nay bh’rợ n’nâu. Pazêng bh’rợ cơnh concer âng đhanuôr k’tiếc k’ruung coh cr’chăl A80, bh’rợ Anh trai vượt ngàn chông gai, MV Bắc Bling âng Hoà Minzy; Trống cơm âng Tự Long, Cường Seven lâng Soobin Hoàng Sơn… năc đợ ba bi moon liêm choom bhlâng. Lâng bh’rợ n’nâu năc crêê cơnh lâng c’lâng bh’rợ âng bha lang k’tiếc, n’jưah bhrợ t’vaih zr’lụ tr’xăl t’mêê ha văn hoá Việt Nam coh xa nay bh’rợ kinh tế thị trường, chuyển đổi số lâng ting xay bhrợ đh’rưah đhậu bhưah lâh mơ.

Nghị quyết công xay moon ghít, Bộ Chính trị xay moon t’ngay 24/11 zập c’moo năc T’ngay Văn hoá Việt Nam lâng năc t’ngay bhiệc bhan coh c’moo. Lâng đhanuôr, rau bhui har n’năc năc căh muy vêy p’xoọng muy t’ngay đhêy ăt xang cr’chăl pa bhrợ trơ vâng, năc dzợ rau xa nay ng’chăp bêl vanư hoá, đợ rau chr’năp âng tinh thần ăt đh’rưah lâng pr’ăt tr’mông âng zập ngai, vêy ta đớc liêm chr’năp coh lịch âng k’tiếc k’ruung. Rau đêêc năc muy coh pazêng xa nay coh nghị quyết 80 vêy bâc ơl đhanuôr hơnh deh:

“Bơơn đhêy p’xoọng muy t’ngay lễ azi bhui har năc vêy bơơn muy t’ngay đhêy ăt lâng pr’loọng đong. P’xoọng muy t’ngay lễ ooy văn hoá năc azi bơơn chêêc n’nă ghít lâh mơ ooy văn hoá”.

Ha dợ ting cơnh PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Văn hoá lâng Xã hội âng Quốc hội, bh’rợ xay moon T’ngay Văn hoá Việt Nam coh Nghị quyết 80 năc vêy ta moon năc c’lâng bh’rợ chr’năp pa bhlâng, tơợ đêêc k’đơơng cr’noọ xa nay, pr’ăt bh’rợ âng xã hội lâng pa mâng c’rơ zazum âng k’tiếc k’ruung:

“T’ngay Văn hoá Việt Nam bhrợ t’vaih rau đơ bha lâng, cr’lặ t’nil đoỌng prang xã hội đh’rưah ting pá xay ooy xa nay chr’năp liêm bhlâng âng Nghị quyết 80 ơy xay moon ghít năc văn hoá năc pr’đơợ nhâm mâng âng xã hội, năc c’rơ coh m’pâng, năc c’rơ, năc rau k’đơơng rau pa dưr đơơh lâng nhâm mâng âng k’tiếc k’ruung. Ha dang vêy ta xay moon crêê, t’ngay Văn hoá Việt Nam năc bhrợ t’vaih rau chr’val đhậu bhưah pa bhhlâng, pa dưr cr’noọ xa nay bhui har, rau ăt đh’rưah lâng mr’cơnh cr’noọ xa nay nhâm mâng lâh mơ. T’ngay Văn hoá Việt Nam năc 1 zr’lụ đoọng pa mâng c’rơ zazum tơợ m’pâng, ting bhrợ t’vaih rau nhâm mâng âng xã hội, pa mâng rau mâng loom lâng pa dưr cr’noọ xa nay, pr’ăt bh’rợ liêm crêê coh pr’ăt tr’mông”.

Xay bhrợ ghít c’lâng bh’rợ ga măc âng Nghị quyết, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo lâng P’too pa choom đhanuôr Trung ương Trịnh Văn Quyết prá xay, Nghị quyết 80 vêy ta bhrợ t’vaih co cr’chăl Đảng hêê vêy bấc xa nay bh’rợ liêm choom bhlâng coh pazêng xa nay bh’rợ chr’năp bhlâng, ting n’năc nhâm mâng rau ma mơ mr’cơnh lâng Văn kiện Đại hội XIV, bhrợ t’vaih rau mr’cơnh ooy cr’noọ xa nay lâng c’lâng pa dưr âng k’tiếc k’ruung coh cr’chăl t’mêê. Coh đêêc, văn hoá lâng acoon manuyh vêy ta moon năc bha lâng, n’jưah năc cr’noọ xa nay, n’jưah năc c’rơ pa dưr. Rau chr’năp bhlâng, Nghị quyết xay moon ghít cơnh bh’rợ t’mêê bêl xăl tơợ “nghị quyết xay moon c’lâng” tước ooy “nghị quyết ng’bhrợ têng”, t’hước ooy cr’noọ xa nay tước c’moo 2030 t’vaih k’tiếc k’ruung dưr vaih k’tiếc k’ruung xoọc pa dưr vêy công nghiệp cơnh t’mêê liêm, rau bơơn pay pa chô trung bình dal lâng cr’noọ xa nay tước c’moo 2045 dưr vaih k’tiếc k’ruung pa dưr dal, thu nhập bấc lâh mơ.

Trưởng Ban Tuyên giáo lâng P’too pa choom đhanuôr Trung ương prá xay ghít, Nghị quyết 80 g’luh tr’nơơp xay moon văn hoá năc pr’đơợ, t’nâl z’rơng moọng lâng năc pr’đươi k’đơơng, k’âng âng rau pa dưr, tơợ đêêc xay moon ghít xa nay bh’rợ âng văn hoá năc căh muy năc c’rơ ting n’năc năc dzợ t’vaih nhâm mâng rau ma mơ mr’cơnh, nhâm mâng. Nghị quyết ta đang moon pa dưr văn hoá ma mơ lâng kinh tế, chính trị, xã hội; pazêng rau chr’năp âng văn hoá năc ghít ooy pr’ăt tr’mông, dưr c’rơ zazum âng k’tiếc k’ruung. Bh’rợ đơc đoọng m’bứi 2% ngân sách nhà nước đoọng ha văn hoá lâng pa dzoóc t’bấc t’đui ooy rau la lua vêy ta moon năc rau chr’năp liêm pa bhlâng, xay p’căh cr’noọ t’bhlâng k’rơng bhrợ ha bh’rợ tr’nêng n’nâu. Trưởng Ban Tuyên giáo lâng P’too pa choom đhanuôr Trung ương Trịnh Văn Quyết prá xay ghít:

“Nghị quyết 80 năc rau pa têệt đươi, pa dưr cr’noọ xa nay lý luận âng Đảng - ahêê năc t’bhlâng xay bhrợ k’rơ lâh mơ, đơơh loon, ta béch g’lăng bêl bhrợ bh’rợ pa chăp ch’mêệt lêy, p’too pa choom, học tập lâng xay truih xa nay Nghị quyết. Đơơh hân xay bhrợ zập liêm cơnh cr’noọ xa nay âng Nghị quyết, mr’cơnh lâng Nghị quyết Đại hội XIV âng Đảng lâng pazêng nghị quyết chr’năp âng Bộ Chính trị. Manuyh t’cooh xa nay cấp uỷ, tổ chức Đảng năc t’bhlâng p’too moon xay bhrợ xa nay bh’rợ xay bhrợ cơnh Nghị quyết. Pa dưr cr’noọ xa nay đơơh loon, ta béch g’lăng, ghít cơnh rau la lua, pa dưr c’rơ, rau chr’năp liêm âng pazêng vel đong, đơn vị; căh choom đớc dưr vaih đhr’năng ton bhrợ đoọng oó căh vêy, zazum, mr’cơnh, căh ghít lâng rau la lua”.

Nghị quyết 80 năc căh muy xay moon c’lâng bh’rợ ha xa nay bh’rợ văn hoá, ting n’năc năc dzợ ting xay moon bh’rợ pa dưr k’tiếc k’ruung coh cr’chăl t’mêê. Bêl văn hoá vêy ta moon năc xa nay bh’rợ chr’năp pa bhlâng, pa dưr ma mơ mr’cơnh lâh mơ, nhâm mâng lâh mơ, pa têệt lâng rau chr’năp liêm lâng rau dưr pậ banh âng acoon manuyh. Bh’rợ xay bhrợ liêm choom Nghị quyết năc rau đoọng pa dưr c’rơ coh m’pâng, pa dưr rau chr’năp pr’hay âng acoon manuyh lâng pa dưr c’rơ zazum âng k’tiếc k’ruung coh c’lâng ting xay bhrợ đh’rưah lâng bha lang k’tiếc; tơợ đêêc bhrợ t’vaih pr’đơợ nhâm mâng đoọng k’tiếc k’ruung pa dưr đơơh, nhâm mâng lâng bấc ơl rau chr’năp pr’hay./.

ĐỘT PHÁ TƯ DUY, ĐƯA VĂN HÓA THÀNH TRỤ CỘT PHÁT TRIỂN

Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được giới chuyên gia đánh giá có nhiều điểm mới mang tính đột phá, lần đầu xác định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là trụ cột, động lực và hệ điều tiết của phát triển, qua đó tạo cơ sở quan trọng để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới

Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam đang thu hút sự quan tâm của giới chuyên gia và dư luận, bởi những điểm mới mang tính đột phá trong tư duy phát triển. GS.TS Từ Thị Loan, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa cộng đồng Việt Nam cho rằng, chỉ riêng việc xác định văn hóa là một trụ cột của phát triển đã cho thấy tư duy rất mới. Hiện nay, thế giới thường coi phát triển bền vững dựa trên ba trụ cột là kinh tế, xã hội và môi trường, trong đó văn hóa nằm trong trụ cột xã hội- tuy nhiên, xu hướng đang dần tách văn hóa thành một trụ cột riêng. Do đó Nghị quyết số 80 của Đảng ta đã đi trước đón đầu xu thế này. GS.TS Từ Thị Loan nêu ý kiến:

“Nghị quyết cũng thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn đối với phát triển văn hóa, như hoàn thiện thể chế, phân bổ nguồn lực đầu tư, đổi mới công tác quản lý, đồng thời khơi thông tiềm năng sáng tạo của xã hội. Qua đó, giúp văn hóa thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, vừa tạo  động lực cho sự phát triển của văn hoá vừa đi cùng mà còn đi trước sự phát triển - đúng như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh là văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”.

Một điểm đáng chú ý là Nghị quyết nhìn nhận văn hóa như một lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị kinh tế. Thực tiễn thời gian qua cho thấy nhiều sản phẩm văn hóa, giải trí đã tạo ra giá trị kinh tế và sức lan tỏa lớn, góp phần thay đổi nhận thức về vai trò của lĩnh vực này. Những hiện tượng như các concert quốc dân dịp A80, chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai, MV Bắc Bling của Hòa Minzy; Trống cơm của Tự Long, Cường Seven và Soobin Hoàng Sơn... là những ví dụ sinh động. Cách tiếp cận này vừa phù hợp với xu thế quốc tế, vừa mở ra không gian đổi mới cho văn hoá Việt Nam trong bối cảnh kinh tế thị trường, chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.

Nghị quyết cũng nêu rõ, Bộ Chính trị quyết định chọn ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam và là ngày lễ trong năm. Với người dân, niềm vui ấy không chỉ bởi thêm một ngày nghỉ ngơi sau những guồng quay bận rộn, mà còn bởi cảm giác được trân trọng khi văn hóa, những giá trị tinh thần gắn bó với đời sống mỗi người, được đặt ở một vị trí trang trọng trên lịch quốc gia. Đó cũng là một trong những nội dung trong nghị quyết 80 được đông đảo người dân đón nhận:

“Được nghỉ thêm một ngày lễ chúng tôi rất vui vì có thêm một ngày nghỉ bên gia đình. Thêm một ngày lễ về văn hóa thì chúng tôi có cơ hội để tiếp cận và tìm hiểu về văn hóa”

Còn theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, việc ghi nhận Ngày Văn hóa Việt Nam trong Nghị quyết 80 được đánh giá là một bước đi có tính chiến lược, từ đó định hướng hành vi xã hội và củng cố sức mạnh mềm quốc gia:

“Ngày Văn hóa Việt Nam tạo ra một điểm nhấn, một mốc biểu tượng để toàn xã hội cùng nhắc lại một chân lý mà NQ 80 đã khẳng định là văn hóa là nền tảng của xã hội, là sức mạnh nội sinh, là động lực, là hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Nếu được định vị đúng, ngày VHVN sẽ tạo nên hiệu ứng lan tỏa sâu rộng, khơi dậy tinh thần tự hào cộng đồng, sự gắn kết và đồng thuận giá trị. Ngày VHVN chính là 1 điểm tụ để củng cố sức mạnh mềm từ bên trong, góp phần tạo ra sự bền vững xã hội, củng cố lòng tin và phục hồi những chuẩn mực ứng xử tốt đẹp”.

Làm rõ định hướng lớn của Nghị quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết cho biết, Nghị quyết 80 được ban hành trong bối cảnh Đảng đã có nhiều quyết sách đột phá ở các lĩnh vực trọng yếu, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ với Văn kiện Đại hội XIV, tạo thành chỉnh thể thống nhất về tư duy và định hướng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong đó, văn hóa và con người được đặt ở vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển. Đáng chú ý, Nghị quyết thể hiện rõ cách tiếp cận mới khi chuyển từ “nghị quyết định hướng” sang “nghị quyết hành động”, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 đưa nước ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh, Nghị quyết 80 lần đầu định vị văn hóa là “nền tảng”, “trụ cột” và “hệ điều tiết” của phát triển, qua đó khẳng định vai trò của văn hóa không chỉ là nguồn lực, động lực mà còn bảo đảm sự hài hòa, bền vững. Nghị quyết yêu cầu phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội; các giá trị văn hóa phải thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh mềm quốc gia. Việc bố trí tối thiểu 2% ngân sách nhà nước cho văn hóa và tăng dần theo thực tiễn được coi là bước đột phá, thể hiện quyết tâm đầu tư cho lĩnh vực này. Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nêu rõ: 

“Nghị quyết 80 là sự kế thừa, phát triển tư duy lý luận của Đảng- chúng ta cần tiếp tục kiên quyết, kiên trì, chủ động, sáng tạo trong tổ chức nghiên cứu, quán triệt, học tập và tuyên truyền Nghị quyết. Khẩn trương thể chế hóa nhanh, đầy đủ, hiệu quả Nghị quyết, đồng bộ với Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị. Người đứng đầu cấp ủy, tổ chức Đảng phải trực tiếp chỉ đạo xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết. Đề cao tinh thần chủ động, sáng tạo, bám sát thực tiễn, phát huy thế mạnh, bản sắc của từng địa phương, đơn vị; không để xảy ra tình trạng làm hình thức, chiếu lệ, chung chung, xa rời thực tiễn”.

Nghị quyết 80 không chỉ là định hướng cho lĩnh vực văn hóa, mà còn góp phần định hình mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Khi văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, phát triển sẽ hài hòa hơn, bền vững hơn, gắn với chiều sâu giá trị và sự trưởng thành của con người. Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết sẽ là chìa khóa để khơi dậy sức mạnh nội sinh, phát huy bản sắc dân tộc và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia trong tiến trình hội nhập; qua đó tạo nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững và giàu bản sắc./.