Đhị 2 bha ar xrặ ơy pa xưl, a zi nắc ơy xay moon đhr’năng ch’noọng xợơt, đác k’rịa dưr váih cắh liêm lang bơr pêê tu lơơng ha dợ apêê chuyên gia, đong khoa học ơy lêy ch’mệêt. Đhị đhr’năng pr’hân nâu, apêê xay moon, ha dang cắh vêy n’đoo c’lâng bh’rợ liêm choom nắc đhr’năng p’răng xớơt, đác k’rịa dưr váih ta luôn lâng ngân lấh mơ. Tợơ đếêc, pa hư lứch pr’đợơ liêm buôn chóh bhrợ chr’nóh chr’bếêt, chóh băn thuỷ sản đác k’ruung âng ĐBSCL lâng váih râu cắh liêm. A zi nắc xay moon ghít pazêng c’lâng bh’rợ lêy đắh apêê vel đong lâng trung ương đương zêl ch’noong xớơt, đác k’rịa.

            T’coóh Trần Công Chánh, Bí thư Tỉnh uỷ Hậu Giang đoọng năl, lalăm a hay đác k’rịa nắc moọt đấh tợơ biển Tây. Ha dợ c’moo đâu nắc moót zêng tợơ biển Đông. Đhị thị xã Ngã Bảy, cóh t’ngay Tết t’mêê đâu, đác k’rịa đhị k’ruung đăng lêy nắc 2%0; cắh bool lêy cóh lịch sử. Đác k’rịa nắc ơy moọt đhậu cóh clung ha rêê lâng tước đấh lấh 1 c’xêê, bhrợ đoọng ha lấh 400ha đhăm ha roo crêê bil bal zêng, đh’rứah nắc bhrợ cr’pân tước bhươn cha p’lêê lâng t’nơơm a tao.

            Ting cơnh t’coóh Trần Công Chánh, ha dang muy ch’noọng xớơt dưr váih nắc dzợ  buôn zêl cha groong, tu lấh đếêc bêl ơy vêy đác nắc choom pa dưr bh’rợ tr’nêng. Ha dợ đác k’rịa moọt nắc tước k’zệt c’moo t’tun cung cắh ơy choom bhrợ têng chr’nóh chr’bếêt, bhrợ căh liêm tước môi trường, k’tiếc k’bunh.

            Đắh c’la đay, a zi nắc ơy vêy  c’lâng bh’rợ k’đươi moon đh’rứah. Thường trực tỉnh uỷ ơy vêy muy chỉ thị cóh pr’đợơ xay moon Chỉ thị 04 âng Chính phủ âng Bộ NN&PTNT. A zi bhrợ pa glúh muy chỉ thị lâng doó đươi UB pa glúh chỉ thị dzợ, lêy bhrợ xoọc đâu apêê c’lâng bh’rợ đh’rứah đoọng đương zêl cha groong ch’noọng xớơt, đác k’rịa moọt. ha dợ đương họp xang nắc pa glúh chỉ thị nắc cắh loon.

            Đhị tỉnh Kiên Giang, t’cóoh Mai Anh Nhịn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang xay moon ghít, bấc vel đong cóh tỉnh ơy t’bhlầng bh’rợ thông tin, xay moon đoọng đhanuôr pa ghít năl râu cắh liêm âng ch’noọng xớơt, đác k’rịa moọt. Cóh pr’đợơ nắc đoo lêy pa liêm cơnh bhrợ têng, đươi dua đác k’bớch, ra pặ cr’chăl chóh bhrợ đoọng liêm glặp. Tỉnh cung ơy k’đươi môn ngành nông nghiệp đấh lêy bhrợ hệ thống c’lâng bh’nậ, chr’hooi đác truíh biển Tây; bhậ dâng 80 bh’nậ chrgroong đác k’rịa đhị apêê vel đong. Đh’rứah lâng đếêc, đấh xay bhrợ apêê bh’rợ zêl cha groong đác k’rịa; lêy ghít đhr’năng đác k’rịa đoọng pay đác k’ruung đoọng pa bhrợ ta têng lâng đhanuôr đươi dua. Đắh đanh đươnh, t’coóh Mai Anh Nhịn k’đươi moon:

            Chính phủ, apêê ngành hữu quan nắc lêy pa chắp, lêy ch’mếêt bhrợ ta bhứah apêê xa nay ghít âng apêê cr’noọ bh’rợ đương zêl đoọng apêê vel đong nắc pa ghít đắh bhiệc đươi dua zên bạc nâu. Đh’rứah nắc vêy c’lâng bh’rợ đanh đươnh đoọng zêl đhr’năng ch’noọng xớơt, đác k’rịa moọt.

            Lâng đhr’năng dưr váih bấc cơnh âng ch’noọng xớơt lâng đác k’rịa moọt đhị ĐBSCL, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát kiêm trưởng Ban xay moon Trung ương đắh đương zêl cha groong râu cắh liêm âng pleng k’tiếc nắc lêy đhr’năng ch’noọng xớơt, đác k’rịa moọt xoọc dưr váih đhị ĐBSCL, Xoọc đâu nắc muy cóh pazêng đhr’năng cắh liêm đhị cấp độ 1,2. Tợơ đếêc nắc năl ghít trách nhiệm đương zêl, cha groong pa bhlầng nắc tu apêê vel đong bhrợ têng lâng cơ quan trung ương zúp zooi.

            Ting cơnh Bộ trưởng Cao Đức Phát, nâu đoo nắc g’lúh pleng k’tiếc cắh liêm ngân pa bhlầng cóh 100 c’moo hay. G’lúh ch’noọng xớơt, đác k’rịa moọt g’lúh nâu, đhanuôr lâng chính quyền apêê vel đong nắc zâng đhị 6 c’xêê, lâng đanh lấh mơ dzợ. Tu cợnh đếêc, Bộ trưởng Cao Đức Phát moon, apêê c’lâng bhrợ đắh đanh đươnh nắc chr’nắp pa bhlầng. Cóh đếêc, k’đươi moon lâng apêê vel đong đh’rứah pa dưr pa liêm Ban xay moon đương zêl cha groong crêê cơnh luật; đh’rứah nắc vêy bhiệc ra pặ ghít liêm lâng vêy râu ting bhrợ têng âng pazêng apêê ngành, zập cấp.

            Cóh bhiệc k’đươi moon, đương zêl cha groong nắc đơ bhlầng, đhanuôr nắc đơ bhlầng, cơ sở nắc đơ bhlầng. Chính quyeng zập cấp nắc vêy c’lâng bh’rợ ghít tợơ đâu tước lứch c’xêê 6 đoọng đương zêl lâng ch’noọng lâng đác k’rịa, pa bhlầng nắc đắh pa bhrợ ta têng, đắh âng đơơng đác đươi dua đoọng ha coon ma nuýh, bh’năn băn, đoọng ha ngành công nghiệp, dịch vụ. A cu k’rang bhlầng nắc cắh mặ dzợ lêy ha roo ha ọt ha pruốt đhị lấh 1 ức hecta, ha dợ ting cơnh ty c’xu nắc ha dang bơơn pay ha roo ha ọt ha pruốt xang nắc chóh m’ma ch’noọng c’lọt, nắc cắh năl c;xêê 3 đác k’riạ ting moọt đhậu lấh mơ, ngân bhlầng nắc ha roo ch’noọng c’lọt bil bal zêng. Cắh muy ha roo, nắc zêng lâng a chông băn cung bil bal zêng.

            Đhị hội nghị đương zêl cha groong đác k’rịa, ch’noọng xớơt apêê tỉnh ĐBSCL dưr váih t’mêê đâu đhị Cần Thơ, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc xay moon ghít đhr’năng mực đác ếp dưr váih tước đhr’năng ch’noọng xớơt, đác k’rịa moọt đhị ĐBSCL xọoc dưr váih ngân pa bhlầng, nắc râu pleng k’tiếc cắh liêm ngân pa blầng. Tợơ đếêcv nắc bhrợ căh liêm tước pa bhrợ ta têng cóh  nông lâm nghiệp, thuỷ sản, âng đơơng đác đươi dua cóh zr’lụ. Tu cơnh đếêc, đhr’năng xay moon đhị đâu nắc k’đươi apêê cán bộ, ngành, vel đong lêy zập zêng đắh đhr’năng ngân pa bhlầng xoọc đâu đoọng pa ghít zập đắh c’lâng trứah bhlếh lơi, pa xiêr râu cắh pr’đoọng, tệêm bh’nơơn bh’rợ lâng bhrợ têng đoọng ha đhanuôr. Đh’rứah lâng đếêc, vêy c’lâng lướt lâng t’hước lêy đanh đươnh lấh đoọng lêybhrợ đắh đhr’năng cơnh pa dzoọc zên k’rong bhrợ têng; đươi dua zên bạc vêy bh’nơơn, loon đấh đoọng ha bh’rợ đương zêl lâng pleng k’tiếc cắh liêm. Đắh lơơng nắc k’rong râu ting moọt bhrợ âng prang hệ thống chính trị, pa bhlầng nắc râu ting pấh bhrợ âng pazêng đhanuôr.

            K’đươi apêê bộ, ngành, vel đong vêy c’năl nhâm crêê đắh đhr’năng ngân âng ch’noọng xớơt, đác k’rịa moọt. Lêy đương zêl đhr’năng pleng k’tiếc cắh liêm nắc bh’rợ tr’nợơp đoọng vêy cơnh k’đươi moon lâng bấc cơnh c’lâng bhrợ têng đấh loon lâng đanh đươnh; pa ffhêy apêê pr’họp cắh ơy pr’hân đoọng k’rong đoọng đương zêl đác k’rịa moọt. Apêê vel đong k’rong k’rang lêy pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr lâng c’lâng bh’rợ doó đớc đhanuôr ha ul cha, ta bhúch đác, pr’lúh cr’ay tu ch’noọng xớơt. Apêê vel đong nắc xay bhrợ cớ, bhrợ têng apêê bh’rợ đương zêl cha groong ch’noọng xớơt, đác k’rịa moọt cơnh bhiệc k’tuốih c’lâng zr’róh đác, ch’mếêt lêy tu đác, bhrợ têng, pa hooi đác, zêl cha groong đác k’rịa.

            Ch’noọng xợơt lâng đác k’roạ moọt đhị ĐSCL xoỌc đâu nắc bơơn năl ghít nắc tu pleng k’tiếc, k’ha riêng c’moo nắc vêy 1 chu. Pleng k’tiếc cắh liêm g’lúh nâu ngân pa bhlầng, đanh đươnh tước m’pâng c’moo, tu cơnh đếêc nắc lêy k’rong zập pr’đợơ c’rơ đoọng đương zêl cha groong. Bhiệc xay moon đhị đâu nắc ting cơnh Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc moon nắc apêê vel đong lâng đhanuôr lêy pa tệêm loom, đoọng vêy cơnh bhrợ têng cơnh bhrợ têng hệ thốn bh’nậ đác đh’rứah, ch’mếêt lêy, pa liêm quy hoạch lâng xăl t’nơơm chr’nóh bh’năn băn./.

HẠN, MẶN TẤN CÔNG TRỰC DIỆN ĐBSCL

Bài 3: “XEM HẠN HÁN, XÂM NHẬP MẶN GAY GẮT

LÀ THIÊN TAI ĐỂ TẬP TRUNG ĐỐI PHÓ”

Trong hai bài viết đã phát sóng, chúng tôi đã phản ánh tình hình hạn, mặn diễn biến bất lợi và một số nguyên nhân mà các chuyên gia, nhà khoa học đã nhận định. Trước thực tế nguy cấp này, vấn đề đặt ra nếu không có những giải pháp căn cơ thì khả năng hạn, mặn sẽ xảy ra thường xuyên hơn và gay gắt hơn. Từ đó, phá hỏng thế mạnh sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản nước ngọt của ĐBSCL và tạo ra những hậu quả khôn lường. Trong bài viết cuối của loạt bài “Hạn, mặn tấn công trực diện ĐBSCL”, chúng tôi sẽ phân tích sâu những giải pháp đặt ra từ góc độ địa phương và trung ương trong phòng chống hạn, mặn.

   Ông Trần Công Chánh, Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang cho biết trước đây mặn chỉ xâm nhập sớm từ biển Tây. Còn năm nay mặn vào cả từ biển Đông. Ở thị xã Ngã Bảy, trong dịp Tết vừa qua, độ mặn tại sông đo được là 2%0, chưa từng có trong lịch sử. Mặn đã xâm nhập sâu vào nội đồng và đến sớm hơn 1 tháng, hậu quả làm cho khoảng 400 ha diện tích lúa bị mất trắng; đồng thời tiếp tục đe dọa cả vườn cây ăn trái và cây mía.

Theo ông Trần Công Chánh, nếu chỉ hạn hán xảy ra còn dễ đối phó, bởi sau đó có khi có nguồn nước là có thể khôi phục sản xuất. Còn khi mặn đã xâm nhập thì 10 năm sau kinh tế không phát triển được bởi những tác động xấu đến môi trường, đất đai.

: Riêng về phần mình, chúng tôi đã có chỉ đạo các giải pháp đồng bộ. Thường trực tỉnh ủy đã có một chỉ thị trên cơ sở quán triệt Chỉ thị 04 của Chính phủ và của Bộ NN và PTNT. Chúng tôi ra ngay một chỉ thị và không cần Ủy ban ra chỉ thị nữa, tổ chức thực hiện ngay các giải pháp đồng bộ để phòng chống hạn, mặn. Chứ chờ họp để ra chỉ thị nữa thì không kịp.

Tại tỉnh Kiên Giang, ông Mai Anh Nhịn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang nêu rõ, nhiều địa phương trong tỉnh đã đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền để người dân chủ động hiểu được tác hại của hạn hán, xâm nhập mặn. Trên cơ sở đó cơ cấu lại sản xuất, sử dụng nước tiết kiệm, bố trí lịch thời vụ cho hợp lý. Tỉnh cũng đã chỉ đạo ngành nông nghiệp sớm vận hành hệ thống cống ven biển Tây; đắp khoảng 80 đập ngăn mặn thời vụ ở các địa phương. Bên cạnh đó, sớm triển khai các công trình ngăn mặn; theo dõi chặt chẽ tình hình xâm nhập mặn, triều cường để chủ động lấy nước ngọt cho sản xuất và sinh hoạt của người dân. Về lâu dài, ông Mai Anh Nhịn kiến nghị:

 Chính phủ, các ngành hữu quan cần nghiên cứu, xem xét mở rộng các nội dung chi tiết của các chương trình phòng chống thiên tai để địa phương mạnh dạn, chủ động trong việc sử dụng nguồn kinh phí này. Đồng thời, cần có chương trình dài hạn để ứng phó tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn ngày càng diễn biến phức tạp.

Trước diễn biến phức tạp của hạn hán và xâm nhập mặn tại ĐBSCL, Bộ trưởng Bộ NN và PTNT Cao Đức Phát kiêm Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống thiên tai nhấn mạnh phải xem tình hình hạn hán, xâm nhập mặn đang diễn ra gay gắt ở ĐBSCL hiện nay là một trong những thiên tai ở cấp độ 1, 2. Từ đó xác định trách nhiệm phòng, chống chủ yếu do các địa phương thực hiện và các cơ quan trung ương hỗ trợ.

Theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, đây là trận thiên tai nghiêm trọng trong vòng 100 năm qua. Đợt hạn, mặn lần này, người dân và chính quyền các địa phương phải đối mặt suốt 6 tháng, thậm chí lâu hơn. Vì thế, Bộ trưởng Cao Đức Phát cho rằng các giải pháp lâu dài là hết sức quan trọng. Trong đó, đề nghị các địa phương củng cố Ban chỉ đạo phòng chống thiên tai theo đúng luật; đồng thời có phân công cụ thể và có sự vào cuộc của tất cả các ngành, các cấp.

 Trong chỉ đạo, lấy phương châm phòng là chính, dân là chính, cơ sở là chính. Chính quyền các cấp phải có kế hoạch cụ thể từ nay đến hết tháng 6 để ứng phó với hạn, mặn, nhất là về sản xuất, về cấp nước sinh hoạt cho người, gia súc, cho ngành công nghiệp, dịch vụ. Tôi quan ngại nhất không chỉ bảo vệ lúa đông xuân còn 1 triệu ha trên đồng mà theo truyền thống nếu thu hoạch xong đông xuân mà xuống giống ngay hè thu mà không biết rằng tháng 3 mặn sẽ sâu hơn, nặng hơn thì lúa hè thu sẽ thất bại. Không chỉ lúa, ngay cả tôm nuôi xuống giống cũng sẽ thất bại.

Tại hội nghị Phòng chống hạn mặn, xâm nhập các tỉnh ĐBSCL diễn ra mới đây tại Cần Thơ, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ tình hình mực nước thấp dẫn tới hạn hán, xâm nhập mặn ở ĐBSCL đang diễn ra nghiêm trọng, là thiên tai đặc biệt nghiêm trọng. Từ đó, ảnh hưởng rất lớn tới sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản, cung cấp nước sinh hoạt của vùng. Chính vì thế, vấn đề đặt ra đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương cần nhận thức đầy đủ về tình hình nghiêm trọng hiện nay để chủ động đề ra giải pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm sinh hoạt và sản xuất cho nhân dân. Bên cạnh đó, có bước đi, lộ trình và tầm nhìn dài hạn để xử lý vấn đề như tăng vốn đầu tư; sử dụng ngân sách hiệu quả, kịp thời cho công cuộc chống thiên tai đặc biệt. Mặt khác, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhất là sự tham gia của toàn bộ nhân dân.

 Yêu cầu các bộ, ngành, địa phương có nhận thức đúng đắn về sự nghiêm trọng của hạn hán, xâm nhập mặn. Coi phòng chống thiên tai là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu để có chỉ đạo quyết liệt với nhiều giải pháp cấp bách và lâu dài; dừng các cuộc họp không cần thiết để tập trung cho ngăn mặn xâm nhập. Các địa phương tập trung chăm lo đời sống cho nhân dân với phương châm không để người dân đói, thiếu nước, dịch bệnh do hạn hán. Các địa phương tiếp tục triển khai, thực hiện các biện pháp phòng chống hạn, xâm nhập mặn  như nạo vét kênh mương, theo dõi diễn biến nguồn nước, vận hành, điều tiết công trình thủy lợi, ngăn mặn.

Hạn và mặn ở ĐBSCL hiện nay được xác định là thiên tai, trăm năm mới có một lần. Thiên tai lần này được nhận định nghiêm trọng, kéo dài đến giữa năm nên cần tập trung mọi nỗ lực để ứng phó. Vấn đề đặt ra theo Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc là các địa phương, bộ ngành và nhân dân cần bình tĩnh để có những giải pháp thích ứng trong ngắn hạn kết hợp với những bước đi lâu dài như xây dựng hệ thống thủy lợi đồng bộ, rà soát điều chỉnh quy hoạch và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi./.