T’mêê ha nua chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam âi bhrợ Nghị quyết 17 n’đắh pa dưr du lịch đhị vel đong chr’hoong lâng bhrợ t’váih Trung tâm Xúc tiến k’rong bhrợ lâng pa dưr du lịch Tây Giang đoọng tr’xin  đơơng âng ngành kinh tế dzợ t’mêê t’mô n’nâu dưr váih ngành kinh tế bha lâng âng chr’hoong cóh brương tr’nu. Cóh zr’lụ  c’noong k’tiếc Tây Giang vêy muy cơnh bhrợ du lịch pr’hay lâng la lay- nắc đoo đha nuôr ma chroi đoọng zên bhrợ du lịch… Nâu đoo nắc la lua bh’rợ t’mêê bhriêl g’lăng âng ma nưih Cơ Tu hêê…

Tây Giang vêy đợ cruung k’tiếc la liêm pr’hay, bâc c’kir lịch sử cách mạng cơnh zr’lụ c’kir boọng hầm A xoò, c’lâng Hồ Chí Minh ( ty), Vel m’mai t’tốch K’noonh, ruộng chuôr, tran đác R’cung,… Lấh đhị đêê, chr’hoong công âi bhrợ pa dưr đợ đhr’nong đong ty đanh đơơng âng c’léh đhr’niêng bh’rợ âng Cơ Tu cơnh vel truyền thống Cơ Tu nắc đhị Trung tâm chr’hoong, vel truyền thống Pr’ning, chr’val Lăng, vel truyền thống Tà Làng, chr’val Bha lêê…. Đợ đhị vel n’nâu ting t’ngay ting bấc ngai năl tước lâng ting t’ngay ting t’đang t’pấh bấc t’mooi du lịch tước lum lêy, pa bhlâng nắc t’mooi quốc tế.

Bơơn lêy ting t’ngay ting bấc t’mooi tước Tây Giang lâng đợ râu liêm crêê âng bh’rợ n’nâu chô đơơng, ha lúh c’xêê 4/2014, pêê pr’loọng Cơ Tu vel Voòng, chr’val Tr’hy âi dưr dzoọng bhrợ t’váih Câu lạc bộ “ Apêê pr’loọng du lịch sinh thái Tr’hy” âng t’coóh Cơlâu Hạnh bhrợ trưởng c’bhúh cơnh lâng đợ zên k’rong bhrợ tr’nơợp nắc dâng 500 ức đồng. t’coóh Cơlâu Hạnh trưởng c’bhúh đoọng năl: L’lăm ahay Đỉnh Quế nắc đhị pa dhêy dzung âng cán bộ, công cơnh đha nuôr cóh dúp zấp bêl đấc ooy 4 chr’val da ding ca coong pa bhrợ cắh cậ tước lum lêy. Pr’đơợ l’lăm đhị đâu âi vêy 1 đhr’nong pợ ta bhrợ lâng ra dzul  âng đhi noo c’bhúh đhâm c’mâr chr’val Tr’hy bhrợ đoọng buôn t’mooi ngai lướt z’lấh pa đhêy dzung. Xang r’dợ dưr váih đhị bhui har cha ớh la lêy lâng âi vêy bấc t’mooi tước đâu, n’đhơ nắc t’mooi k’tiếc k’ruung n’lơơng tơợ Hội An đấc. T’coóh Cơlâu Hạnh, moon:

N’đắh c’bhúh pr’loọng đong azi t’bhlâng vặ tơợ ngân hàng, tơợ pr’zớc chr’ớh t’bhlâng k’rong bhrợ, n’đhơ cơnh đêếc nâu đoo nắc t’mêê bhrợ tu cơnh đêếc dzợ t’mêê t’mô. Tu cơnh đêếc azi rơơm kiêng chính quyền vel đong tơợ chr’hoong tước chr’val bhrợ t’váih pr’đơợ k’tiếc k’bunh, apêê bh’rợ k’rong bhrợ đoọng azi t’bhlâng pa dưr pr’đhang du lịch n’nâu. N’đhơ cơnh đêếc, cr’noọ âng zi nắc n’jứah vêy thu nhập đoọng ha pr’loọng đong n’jứah bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng ha đha nuôr vêy bh’rợ tr’nêng lâng vêy thu nhập, bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng ha pêê. Đhị du lịch n’nâu azi cắh âi pân p’rơơm ga mắc bhlâng, n’đhơ cơnh đêếc azi vêy t’bhlâng  bhrợ ng’cơnh choom đơơng âng zr’lụ du lịch tr’nơợp âng zr’lụ da ding Tây Giang n’nâu nắc vêy pa dưr k’rơ.

Zr’lụ du lịch sinh thái Đỉnh Quế ặt đhị dal 1.369 mét t’piing lâng mặt đác biển. đhị đâu đh’hi đhí prang c’moo, lâng vêy crâng ca coong la liêm pr’hay âng crâng Trường Sơn. Prang zr’lụ vêy pa zêng đhăm bhứah k’noọ 2 hecta cơnh lâng 7 đhr’nong đong bơơn bhrợ lâng n’loong, plăng, ra dzul,… đơơng âng cơnh lang ahay a hươn liêm crêê lnag crâng ca coong. Cóh 7 đhr’nong đong n’nâu, nắc vêy 1 đong cha cha, 1 cửa hàng tạp hoá pa câl đác ộm, bh’nơơn pr’hêl, 5 đong n’lơơng nắc đhị zr’lụ đong đhêy đoọng ha t’mooi. Lấh n’nắc apêê ch’na nắc t’mooi choom bơơn cha đắh đợ ch’na đơơng âng crêê âng văn hoá Cơ Tu cơnh a vị hor, lêệ bóh, p’riêng a xiu, a đúh hor đha hum yêm lâng ting n’nắc nắc a lắc ba kích, đẳng sâm, cắh cậ tr’đin…

 T’mooi tước đâu đắh lêệ bóh lâng ly ba kích, đẳng sâm nắc xơợng cắh râu yêm lấh mơ. Lấh mơ ch’na  đơơng âng crâng ca coong nắc cóh đâu râu pr’hay liêm đoọng đhêy ặt lâng đớc đoọng ha pêê ngai kiêng cha chụp bệch ha dum lâng đương bhléh mặt t’ngay đoọng chụp đh’lúc bêl đơớh ra diu, cắh cậ bêl mặt t’ngay lơớp. a noo Hoàng Văn Tú, muy t’mooi ặt cóh thành phố Hồ Chí Minh moon:

Acu tr’nơợp ting pr’zớc tước đâu. Acu pa chắp Tây Giang vêy bấc râu liêm pr’hay, đhị du lịch Đỉnh Quế n’nâu prang c’moo đh’hi đhí, đha nuôr apêê đoo chóh bhrợ apêê pợ lâng đong đhêy ặt đoỌng đương hơnh t’mooi cơnh đâu pa bhlâng pr’hay. Râu liêm pr’hay nắc ma nứih pa bhrợ cóh đâu zêng nắc ma nứih Cơ Tu, apêê đoo bhui har lâng chắp hơnh t’mooi. Acu bơơn xay moon nắc cóh zr’lụ crâng Pư Mu c’kir âng Tây Giang apêê đoo công xoọc bhrợ zr’lụ đong đhêy ặt đương hơnh t’mooi cóh đêếc, dâng c’xêê 4 ha y nắc âi bhrợ têng xang c’lâng xe. Nắc tước ch’noọng n’nâu acu tước Tây Giang muy chu cớ.

T’coóh Bhling Apú ma nứih ặt cóh câu lạc bộ đoọng năl p’xoọng bấc tr’mam bhrợ bh’rợ n;’nâu zêng pay tơợ crâng. Cơnh n’loong nắc đươi dua đợ n’loong lấh c’lâm ha đéh, ra dzul nắc âi u vêy, cha pợ nắc pay ha la ch’loọn, plăng taanh cha pợ… ng’cơnh choom đợ đhr’nong đong n’nâu mr’cơnh lâng đhr’nong đong đh’rơơng âng đha nuôr Cơ Tu hêê, vêy bấc râu la lay liêm t’mêê nắc vêy choom t’đang t’pấh t’mooi.

Tơợ Đỉnh Quế, t’mooi choom ch’lang lêy crâng ca coong Trường Sơn, đợ c’cọ đh’lúc cơnh xoọc păr cóh n’dúp dzung, crâng ca coong la liêm pr’hay. T’ngay pa lứih bh’rợ  xa nay, nắc chính quyền chr’val Tr’hy dzoọng bhrợ têng, t’mooi  t’mêê nắc cán bộ chr’hoong, cán bộ 10 chr’val xang n’nắc prang c’bhúh t’mooi du lịch k’noọ 100 cha nắc tơợ Hội An đấc….

Lấh mơ bơơn cha đắh đợ ch’na âng ma nứih Cơ Tu, t’mooi dzợ bơơn lêy apêê tân tung da dặ, n’toong chiing đhưưng cha gâr, xơợng đợ pr’hát Cơ Tu… A moó Nguyễn Thị Lan Hương- T’mooi tước tơợ Hội An- cắh mặ p’lơớp đợ râu c’jệ lêy cruung k’tiếc công cơnh chắp hơnh t’mooi âng ma nứih đha nuôr cóh đâu:

La lua nắc moon, acu xơợng pa bhlâng bhui har, râu muy nắc cóh đâu xơợng liêm pr’hay, bêl tơợ choóh đấc ooy đâu acu xơợng plêêng k’tiếc vây râu la lay ghít bhlâng, plêêng k’tiếc đh’hi đhí, cha lang lêy bơơn lêy prang crâng ca coong, bêl tước đâu dzợ bơơn lêy apêê tân tung da dặ, đợ văn hoá pa bhlâng pr’hay liêm, acu pa chắp cắh muy t’ngay đâu nắc dzợ brương tr’nu acu dzợ đấc ooy Đỉnh Quê, tước Tây Giang đoọng bơơn năl bấc lấh mơ.

T’coóh Pơloong Plênh, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến k’rong bhrợ lâng pa dưr du lịch Tây Giang đoọng năl: Chính quyền chr’hoong Tây Giang xay moon dal pr’đhang Câu lạc bộ “ C’bhúh pr’loọng đong du lịch sinh thái” âng chr’val Tr’hy, nâu đoo nắc bh’rợ prhay choom bhrợ t’bhứah đhị muy bơr vel đong n’lơơng vêy pr’đơợ pa dưr du lịch:

Tơợ bêl Nghị quýet 17 dưr váih âi bhrợ t’váih c’lâng lướt pa dưr du lịch nhâm mâng bhrợ t’váih c’lâng lướt t’mêê đoọng pa dưr kinh tế. đha nuôr Tây Giang zấp zr’lụ, zấp chr’val zêng xơợng đươi nghị quyết 17 ng’cơnh choom lướt moọt tước pr’ặt tr’mông, ng’cơnh choom Tây Giang nắc đhị tước, đhị pa dưr n’đắh du lịch. Cơnh lâng pr’đơợ n’đắh crâng a bhuy, cruung k’tiếc ma bhuy z’nghít lâng bấc đhị c’kir cách mạng, đợ râu liêm  pr’hay âng ma nứih Cơ Tu. Pa bhlâng rơơm kiêng cóh brương tr’nu vêy bấc đong doanh nghiệp, đợ ngai chắp kiêng crâng ca coong, đợ đhăm k’tiếc vel đong Tây Giang pa zum têy, k’rong pa dưr du lịch, bhrợ pa dưr đhị đâu nắc đhị tước la lua liêm pr’hay cóh loom pr’zớc chr’ớh zấp ooy.

Lấh đhị bh’rợ ha rêê đhuốch nắc nâu câi đha nuôr zr’lụ da ding ca coong Tây Giang nắc vêy p’xoọng  bh’rợ t’mêê- bh’rợ bhrợ du lịch sinh thái đhị đêếc.