Lâng đợ ch’ngai k’nặ 219km, c’lâng bhlâng 40B tơợ tr’nơớp nắc p’têết lâng c’lâng bhlâng 1A đhị TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, cóh x’rịa nắc p’têết lâng c’lâng HCM đhị thị trấn Đắc Tô, chr’hoong Đắc Tô, tỉnh Kon Tum. Nâu đoo nắc muy cóh pazêng c’lâng lướt cha chrêếh bha lâng p’têết apêê tỉnh Tây Nguyên lâng apêê tỉnh, thành phố cóh toor biển miền Trung lâng apêê tỉnh n’đắh Nam k’tiếc k’ruung pr’zớc Lào đhị cửa khẩu quốc tế Bờ Y- Phu Cua. Nắc muy c’lâng bha lâng, tu vêy ta pay bhr’lậ pa liêm tợơ c’lâng âng apêê vel đông dưr váih c’lâng bhlâng âng k’tiếc k’ruung năc c’nắt lấh 60km đhị tỉnh Kon Tum xoọc đâu hư bấc pa bhlâng, bhrợ bấc rau zr’nắh k’đháp tước ooy bh’rợ lướt chô lâng tr’câl tr’bhlêy

 T’ngay 16/9/2013, Bộ GTVT vêy Quyết định số 2825 pa dưr c’lâng lướt k’tứi ooy 5 chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam lâng 2 chr’hoong Tu Mơ Rông, Đắc Tô âng tỉnh Kon Tum dưr váih c’lâng bhlâng 40B. lâng apêê chính quyền lâng đhanuôr tỉnh Kon Tum, bh’rợ lấh 60km c’lâng tỉnh 672 vêy ta xay moon c’lâng bhlâng âng k’tiếc k’ruung nắc chô đơơng bh’rợ pa dưr kinh tế xã hội, pa bhlâng nắc đoọng ha chr’hoong Tu Mơ Rông, muy cóh 62 chr’hoong đharứt âng prang k’tiếc k’ruung. Ha dợ nắc lấh 2 c’moo ơy, ooy bha lâng c’lâng bhlâng 40B c’nắt c’lâng ooy tỉnh Kon Tum nắc dzợ cơnh n’ty ahay, tị ơy u hư bấc. Rau cắh liêm crêê âng c’lâng n’nâu nắc ng’bơơn lêy đhị thị trấn Đắc Tô, chr’hoong Đắc Tô p’têết ooy c’lâng lướt HCM. A noo Trần Vĩnh Hội, cóh zr’lụ phố 2, thị trấn Đắc Tô vêy đông ắt đăn ooy c’lâng n’nâu prá:

C’nắt c’lâng n’nâu u hư đanh ặ, vêy ta xay moon nắc bhrợ bhr’lậ cớ, ha dzợ 7, 8 c’moo n’nâu nắc cắh bơơn lêy ta bhrợ. Đoo bêl pleng boo nắc đác lứch nong. Đác hooi ooy đông ắt. Bơr pêê đhị hr’lụ đhậu bấc ngai lướt công buôn bhrấp. Bơr pêê bệ xe ga mắc lướt ooy c’lâng n’nâu nắc công lứơt n’tộ ooy z’roóh đác.

Tơợ tr’lụ pr’têết âng c’lâng bhlâng 40B ooy c’lâng HCM cóh thị trấn Đắc Tô, chr’hoong Đắc Tô lướt mót đhậu ooy chr’hoong Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum c’lâng lướt zr’nắh k’đháp lấh mơ. Đoọng lướt z’lấh lấh 60km c’lâng bhlâng n’nâu, ô tô, xe máy lướt đơớh công bil pêê, puôn tiếng đồng hồ. Bấc c’nắt c’lâng, cơnh đhr’đấc Văn Rơi, lướt ooy ch’rval Đắc Hà, Tu Mơ Rông… mặt c’lâng lứch ma cr’đoÓh, tr’ploóc, lơ hụ lơ hur bấc cóh mặt c’lâng. Vêy c’nắt nắc c’tiêr, vêy c’nắt nắc bấc ơl đhâl chuáh bhrợ ha xe ô tô, xe máy lướt zíh pa bhlâng lâng đhr’năng dưr váih bhrêy tắh đhị c’lâng lướt nắc bấc pa bhlâng. T’coóh A Linh, Bí thư Đảng uỷ chr’val Đắc Hà, chr’hoong TU Mơ Rông ta đang moon:

Pa dưr tơợ c’lâng tỉnh tước ooy c’lâng âng k’tiếc k’ruung nắc đhanuôr chr’hoong Tu Mơ Rông bhui har pa bhlâng. Nắc cóh đhr’năng xoọc đâu c’lâng bhlâng n’nâu nắc c’lâng n’nâu cắh crêê cơnh xa nay âng c’lâng k’tiếc k’ruung, c’lâng lướt zr’nắh k’đháp pa bhlâng, lơ hụ lơ hur bấc, c’lâng k’tứi, bấc ving, bấc đhr’đác, đhr’luônh, tu cơnh đêếc ta đang moon Chính phủ, Quốc hội đơớh vêy xa nay bh’rợ bhrợ bhr’lậ pa liêm c’lâng bhlâng 40B n’nâu, đoọng đhanuôr liêm buôn cóh bh’rợ lướt chô, tr’câl tr’bhlêy, đơơng âng hàng hoá.

T’coóh A Hơn, Chủ tịch UBND chr’hoong Tu Mơ Tông xay moon, chr’hoong vêy tước lấh 95% đhanuôr nắc manuýh acoon cóh, đợ pr’loọng đông đharứt lấh 32%, c’lâng bhlâng 40B nắc c’lâng lướt bha lâng, vêy chr’nắp cóh bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharứt, pa dưr kinh tế xã hội vel đông dưr váih k’rơ. Hân đhơ cơnh đêếc lâng đhr’năng dưr hư cơnh xoọc đâu, c’lâng bhlâng n’nâu nắc xoọc rau zr’nắh k’đháp bấc pa bhlâng. Rau da dô pa bhlâng tu c’lâng lướt zr’nắh k’đháp, chr’nóh chr’bêết âng đhanuôr bhrợ têng nắc crêê c’bhúh tước câl pa xiêr dhr’nắp lấh muy pâng t’piing lâng chr’nắp âng thị trường.

C’lâng bhlâng 40B nắc cóh hân noo boo lướt chô zr’nắh k’đháp pa bhlâng, bhrợ bấc rau cắh liêm crêê ooy bh’rợ pa bhrợ âng đhanuôr. C’lâng lướt zr’nắh k’đháp bhrợ cắh liêm buôn ooy bh’rợ đơơng âng, c’bhúh tước câl nắc pa xiêr chr’nắp. chr’hoong ơy xay moon nắc công cắh ơy vêy ta bhrợ têng, rau đâu nắc âng Sở Giao thông. Công rơơm kiêng a pêê n’đắh piing đơớh bhrợ têng đoọng chr’hoong liêm buôn cóh bh’rợ lướt chô.

Ting cơnh Sở GTVT tỉnh Kon Tum, tu bhrợ k’zệt km c’lâng bhlâng 40B c’nắt c’lâng lướt ooy tỉnh Kon Tum dưr hư nắc tu cóh 14 c’moo ahay, bêl dzợ nắc c’lâng âng tỉnh 672 c’lâng n’nâu cắh vêy ta bhrợ bhr’lậ. lâng xang mơ 2 c’moo dưr váih c’lâng âng k’tiếc k’ruung bh’rợ bhr’lậ, pa liêm nắc đhiệp vêy ta bhrợ nắc mơ a tốh a năm. T’coóh Phan Mười, Phó Giám đốc Sở GTVT tỉnh Kon Tum prá:

C’moo 2015, Bộ GTVT, Tổng cục, Quỹ c’lâng p’rang VN k’rang bhrợ têng 27 tỷ đồng đoỌng bhrợ bhr’lậ đợ đhị u hư bhlâng mơ 40 km, lêy pay 9 km, pazêng vêy 38 c’nắt. Cr’noọ nắc cóh c’moo 2016 Sở ta đang moon lâng nắc vêy Bộ GTVT đoọng bhrợ bhr’lậ cớ đhị 80 zr’lụ hr’lang hr’cấh, tr’ploóc lâng ch’ngai mơ lấh 8 km.

Nắc muy cóh pazêng c’lâng cha chrêếh bha lâng cóh zr’lụ Tây Nguyên pa têết lâng apêê tỉnh, thành cóh miền Trung lâng apêê tỉnh n’đắh Nam k’tiếc k’ruung pr’zớc Lào đhị của khẩu quốc tế Bờ Y – Phu Cưa, c’lâng bhlâng 40B c’nắt c’lâng lướt ooy tỉnh Kon Tum nắc đơớh hân k’rong bhrợ crêê cơnh đoọng pa dưr rau chr’nắp âng c’lâng lướt, ting chrooi đoọng pa dưr kinh tế xã hội dưr váih k’rơ./.

QUỐC LỘ 4OB- HUYẾT MẠCH CHƯA THÔNG

Với tổng chiều dài gần 210km, Quốc lộ 40B có điểm đầu giao với Quốc lộ 1A tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, điểm cuối giao với đường Hồ Chí Minh tại thị trấn Đắc Tô, huyện Đắc Tô tỉnh Kon Tum. Đây là một trong những đường trục ngang chính nối các tỉnh Tây Nguyên với duyên hải miền Trung và các tỉnh phía Nam nước bạn Lào thông qua cửa khẩu quốc tế Bờ Y- Phu Cưa. Giao thông huyết mạch là vậy, song do được nâng cấp từ các đường địa phương thành Quốc lộ nên đoạn hơn 60km qua tỉnh Kon Tum hiện đã xuống cấp nghiêm trọng ảnh hưởng rất lớn đến việc đi lại và giao thương. Cần sớm đầu tư nâng cấp Quốc lộ 40B để thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển là nguyện vọng của chính quyền và người dân tỉnh Kon Tum.

          Ngày 16 tháng 9 năm 2013, Bộ Giao thông Vận tải có Quyết định số 2825 nâng cấp tuyến đường độc đạo đi qua 5 huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam và 2 huyện Tu Mơ Rông, Đắc Tô của tỉnh Kon Tum thành Quốc lộ 40B. Đối với chính quyền và người dân tỉnh Kon Tum, việc hơn 60km tỉnh lộ 672 nâng cấp thành Quốc lộ được kỳ vọng sẽ thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển, nhất là cho huyện Tu Mơ Rông, một trong 62 huyện nghèo của cả nước. Thế nhưng hơn 2 năm đã trôi qua, về cơ bản Quốc lộ 40B đoạn qua tỉnh Kon Tum vẫn nguyên hiện trạng, vốn đã xuống cấp trầm trọng. Sự xập xệ của quốc lộ này có thể bắt gặp ngay ở thị trấn Đắc Tô, huyện Đắc Tô điểm tiếp giáp với đường Hồ Chí Minh. Anh Trần Vĩnh Hội, khối phố 2, thị trấn Đắc Tô có nhà ở sát đường cho biết: “Đoạn đường này nó hư lâu lắm rồi, kêu làm lại nhưng 7,8 năm nay đâu thấy làm đâu. Mỗi khi trời mưa xuống nước nó ngập. Nước tràn vào nhà lụt tùm lum. Mấy hố gà mùa nắng mấy người đi cũng bình thường cũng té. Mấy xe lớn đi ngang qua đây cũng rớt xuống mương tùm lum tà la hết”

Từ điểm tiếp giáp của Quốc lộ 40B với đường Hồ Chí Minh ở thị trấn Đắc Tô, huyện Đắc Tô càng đi sâu vào phía huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum đường càng khó đi. Để vượt qua được hơn 60km quốc lộ này, ô tô, xe máy đi nhanh cũng mất ba, bốn tiếng đồng hồ. Nhiều đoạn, như đèo Văn Rơi, qua xã Đắc Hà, Tu Mơ Rông… mặt đường bong bật, ổ gà, ổ voi chiếm hết mặt đường. Đoạn thì trơn trượt, đoạn lại đá sỏi lổm nhổm khiến ô tô xe máy phải di chuyển với tốc độ rùa bò và nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông rất cao. Ông A Linh, Bí thư Đảng ủy xã Đắc Hà, huyện Tu Mơ Rông phản ánh và kiến nghị: “Nâng cấp từ tỉnh lộ lên quốc lộ là bà con địa bàn huyện Tu Mơ Rông rất mừng. Nhưng thực trạng hiện nay quốc lộ hiện trạng đường không tương xứng với quốc lộ, đường rất nguy hiểm, ổ gà ổ voi rồi đường hẹp, đường cua, đường dốc cho nên đề nghị Chính phủ, Quốc hội sớm có chương trình dự án đầu tư sớm nâng cấp đường quốc lộ 40B này để dân thuận lợi trong vấn đề kinh doanh, vận chuyển hàng hóa và đi lại”

Ông A Hơn, Chủ tịch UBND huyện Tu Mơ Rông cho biết, huyện có tới  hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo còn trên 32%, Quốc lộ 40B là tuyến giao thông huyết mạch, có vai trò quan trọng đặc biệt trong công tác xóa đói giảm nghèo, thúc đẩy kinh tế xã hội địa phương phát triển. Tuy nhiên với thực trạng xuống cấp như hiện nay, tuyến quốc lộ này đang là trở ngại rất lớn. Thiệt thòi nhất là do khó khăn về giao thông, nông sản người dân sản xuất ra bị tư thương ép giá, chỉ bằng một nửa so với thị trường chung.  “Quốc lộ 40B đặc biệt trong mùa mưa rất khó khăn, rất ảnh hưởng đến sản xuất của người dân. Đường khó khăn ảnh hưởng về vận chuyển tư thương ép giá. Huyện có ý kiến kiến nghị rồi nhưng mà cũng chưa đầu tư được, cái này thuộc về Sở Giao thông. Cũng mong trên tạo điều kiện đầu tư làm sớm để huyện có thuận lợi việc đi lại”. Ông A Hơn nói.

Theo Sở Giao thông Vận tải tỉnh Kon Tum, nguyên nhân khiến hàng chục km Quốc lộ 40B đoạn qua tỉnh Kon Tum xuống cấp nghiêm trọng là do suốt 14 năm qua, khi còn là tỉnh lộ 672 tuyến đường không được duy tu bảo dưỡng. Và sau hơn 2 năm trở thành quốc lộ việc sửa chữa, nâng cấp cũng mới chỉ dừng lại ở mức vá víu. Ông Phan Mười, Phó Giám đốc Sở Giao thông Vận tải tỉnh Kon Tum cho biết: “Năm 2015, Bộ Giao thông, Tổng cục, Quỹ đường bộ Việt Nam quan tâm đầu tư được 27 tỷ đồng để đầu tư sửa chữa những đoạn hư hỏng nặng nhất trong phạm vi khoảng 40 cây số chọn ra 9 cây số gồm 38 đoạn. Kế hoạch 2016 Sở đã có đề nghị và được Bộ Giao thông Vận tải cho phép đầu tư sửa chữa tiếp 80 vị trí hư lở, bong bật nền đường với tổng chiều dài khoảng 8,53 cây số ”

Là một trong những đường trục ngang chính nối khu vực Tây Nguyên với duyên hải miền Trung và các tỉnh phía Nam nước bạn Lào thông qua cửa khẩu quốc tế Bờ Y- Phu Cưa, Quốc lộ 40B đoạn qua tỉnh Kon Tum cần sớm được đầu tư đồng bộ để phát huy vai trò kết nối quan trọng của tuyến đường góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển.