T’ngay 14/4/2015, Thủ tướng Chính phủ pa căh Quyết định số 498/QĐ-TTg bhrợ têng Đề án “Pa xiêr đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng coh zr’lụ đhanuôr acoon coh cr’chăl c’moo 2015-2025” (Đề án 498). Lâh 5 c’moo bhrợ têng Đề án (tợơ 2015-2020), đợ đhr’năng tr’pay đhị dzợ p’niên k’tứi coh zr’lụ đhanuôr acoon ơy xiêr r’dợ. T’cooh Vi Mỹ Sơn, Phó Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Nghệ An đoọng năl: “Chr’năp âng QĐ 498 bơơn prang hệ thống chính trị k’rang bhlầng, chr’năp bhlầng đhị Nghệ An xay bhrợ tơợ c’moo 2016 tước nâu kêi ơy bơơn bh’nơơn ga mắc chr’năp nắc đoo c’năl âng đhanuôr ơy tr’xăl, chroi k’rong pa dưr bh’nơơn m’ma coon ma nuyh, t’vaih bh’nơơn liêm choom lâh mơ. Nâu đoo nắc c’rơ pa zay lâh mơ, Ban Dân tộc ơy xay moon tập  huấn đhị 4 chr’hoong ca noong k’tiếc, pa choom bấc g’luh lâng 4000 chu xay moon đoọng hapêê vel đong vêy đợ apêê tr’pay đhị dzợ p’niên k’tứi bấc, rơơm cr’chăl ha y nắc bh’rợ pa căh đớc nắc c’moo 2025 pa zay pa lưch đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng.”

         Đọong bơơn bh’nơơn za zưm âng Đề án 498 tươc c’moo 2025, nắc mặ k’đhơợng lêy đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng coh zr’lụ đhanuôr acoon coh, apêê cấp, ngành, vel đong xoọc pa zay bhrợ têng bấc c’lâng bh’rợ đh’rưah. Ghit nắc cơnh đâu: T’bhlầng k’đhơợng bhrợ, ch’ol c’lâng bh’rợ tơợ apêê cơ quan k’đhơợng lêy nhà nước đăh bh’rợ acoon coh zập cấp. Pa chăp lêy ghit liêm lâh mơ đăh hau tu đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng đhị zập k’bhuh đhanuôr acoon coh, zập vel đong (bhrợ têng bản đồ lâng xay moon), bhrợ pr’đơợ đoọng k’đươi apêê bh’rợ bhrợ têng, bhlêh lơi crêê cơnh. Đươi dua bh’rợ pa đăn zập đăh đọong pa dưr muy c’lâng bh’rợ pazêng lâng đanh mâng cơnh lâng đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng đhị zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong. T’bhlầng rau ma mơ mr’cơnh lâng pa dưr chr’năp âng manuyh pân đil, tệêm ngăn đoọng ha pân đil ting pâh k’đhơợng bhrợ, cung cơnh ting pâh ooy đhr’năng pa căh quyết định coh pr’loọng đong, vel bhươl. Đh’rưah lâng đêếc, nắc lơi pr’đơợ đăh pa xiêr đợ đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng ooy apêê bh’rợ thi đua đhị vel đong, đoọng g’đech rau k’đhap đăh pa zay t’bơơn bh’nơơn, dưr vaih đhr’năng xay moon căh lalua ta nih đăh đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng ơy dưr vaih coh vel đong. Cơ quan bhrợ têng pháp luật t’bhlầng truy tố, pa đhep cơnh lâng apêê pa hêl, pay p’niên k’tứi bhrợ k’điêl ting cơnh xa nay quy định âng Bộ luật Hình sự c’moo 2015. T’bhlầng bh’rợ pa choom, lêy cha mệêt, xay moon, pa chô kinh nghiệm coh bhiệc xay bhrợ Đề án, pa dưr c’rơ pa ghit bhrợ têng cơnh liêm t’mêê âng cơ sở, xay bhrợ apêê bh’rợ Đề án 498 bơơn bh’nơơn dal. Chr’năp bhlầng, c’lâng bh’rợ đhị đanh đươnh lâng ta luôn nắc t’bhlầng bh’rợ xay moon hau tu, rau đớc lơi tu tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng đhị zr’lụ đhanuôr acoon coh; zooi đhanuôr năl pháp luật đăh tr’bơơn tr’pay, t’pâh đhanuôr pa dưr truyền thống, j’niêng liêm chr’năp lâng lơi rau căh liêm ta nih. Pa too pa choom tơợ tơợp tr’bơơn tr’pay, coh đêếc k’rang c’rơ n’niên ca coon âng mauyh n’đil. Ting cơnh a noo Thạch Văn Chỉnh, trưởng vel 3 Thuồng, chr’val Phúc Lợi, chr’hoong Lục Yên, tỉnh Yên Bái, coh bh’rợ bh’rợ xay moon, c’rơ chr’năp âng apêê tổ chức hội, đoàn thể, t’cooh bhươl, trưởng vel manuyh chr’năp liêm, đơơng chr’năp ga mắc pa bhlầng. “Pazêng c’moo đâu đhanuôr coh vel cung ting xợơng bhrợ ta nih liêm Luật tr’bơơn tr’pay, Ban Mặt trận vel cung t’pâh 6 díic điêl doọ tr’bơơn tr’pay tơợ đâh, ha dang a zi lêy apêê ra văng tr’pay tơợ dzợ p’niên nắc a zi tước xay moon đoọng ha pêê năl rau căh liêm dưr vaih, tợơ đêêc đhanuôr ơy năl lâng ting bhrợ ta  nih liêm.”

         Lâh mơ c’rơ pa zay âng ngành Dân số, nắc lêy vêy rau k’rang âng zập cấp chính quyền, apêê hội đoàn thể đhị vel đong lâng apêê ngành crêê tước xay moon đăh Luật tr’bơơn tr’pay lâng pr’ặt tr’nớt pr’loọng đong. Bhrợ pa dưr apêê Đề án, Dự án “Xay moon pa dưr dal c’năl đoọng pa xiêr đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng đhị zr’lụ đhanuôr acoon coh”. Đh’rưah, bh’rợ xay moon nắc lêy bhrợ ghit cơnh lâng đhr’năng lalua, xăl t’mêê zập xa nay xay moon, cơnh đoọng buôn xợơng, buôn năl, buôn ting bhrợ têng. Vêy cơnh đêêc, nắc bh’rợ xay moon vêy đơơng chô bh’nơơn dal, chroi k’rong pa xiêr đhr’năng tr’bơơn tơợ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ma nuyh coh k’bhuh xoọng đhị zr’lụ đhanuôr acoon coh./.

GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU TÌNH TRẠNG TẢO HÔN

VÀ HÔN NHÂN CẬN HUYẾT THỐNG

   VOV4

Tảo hôn là tình trạng lấy vợ, lấy chồng khi một bên nam hoặc nữ hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật (đối với nam từ đủ 20 tuổi, còn nữ từ đủ 18 tuổi). Theo thống kê, tảo hôn trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 14% dân số quốc gia. Hôn nhân cận huyết được hiểu là hôn nhân giữa nam và nữ trong cùng họ hàng thân thuộc chưa quá ba thế hệ. Đó là việc kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng huyết thống trực hệ với nhau; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời. Tảo hôn và hôn nhân cận huyết ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng dân số, suy giảm giống nòi, kéo theo nhiều hệ lụy cho gia đình và xã hội và là lực cản đối với sự phát triển bền vững của vùng dân tộc thiểu số. 

Ngày 14/4/2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 498/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS giai đoạn 2015-2025” (Đề án 498). Sau 5 năm thực hiện Đề án (từ 2015-2020), tỷ lệ tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số có xu hướng giảm dần. Ông Vi Mỹ Sơn, Phó Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Nghệ An cho biết: “Ý nghĩa của QĐ 498 được cả hệ thống chính trị rất quan tâm, đặc biệt ở Nghệ An triển khai từ 2016 đến nay đạt kết quả lớn nhất là nhận thức của người dân đã thay đổi, góp phần cải thiện giống nòi, tạo chất lượng dân số tốt hơn. Đây là nỗ lực rất lớn, Ban Dân tộc đã tuyên truyền tập huấn tại 4 huyện biên giới, đào tạo nhiều cuộc với 4000 lượt người tại các địa bàn có tỷ lệ tảo hôn cao, hy vọng thời gian tới mục tiêu đặt ra là năm 2025 cố gắng chấm dứt tình trạng hôn nhân cận huyết thống và giảm tối đa tình trạng tảo hôn.”

Để đạt mục tiêu chung của Đề án 498 là đến năm 2025, cơ bản ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số, các cấp, ngành, địa phương đang tích cực thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Cụ thể như: Tiếp tục tăng cường sự chỉ đạo, định hướng của cơ quan quản lý nhà nước về công tác dân tộc các cấp. Nghiên cứu toàn diện và sâu sắc hơn về tình hình, nguyên nhân của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở từng cộng đồng, từng nhóm dân tộc, từng địa phương (lập bản đồ và đánh giá), làm căn cứ đề xuất các giải pháp ứng phó phù hợp. Áp dụng cách tiếp cận đa chiều, toàn diện để xây dựng một chiến lược can thiệp tổng thể và bền vững đối với tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở vùng DTTS&MN. Thúc đẩy bình đẳng giới và tăng quyền năng của phụ nữ, bảo đảm cho phụ nữ tham gia lãnh đạo, cũng như tham gia vào quá trình ra quyết định trong hộ gia đình và ở cộng đồng. Bên cạnh đó, cần xóa bỏ tiêu chí về giảm tỷ lệ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vào các tiêu chí thi đua ở địa phương để tránh áp lực thành tích, dẫn đến báo cáo không trung thực về tình hình tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn. Cơ quan thực thi pháp luật tăng cường truy tố, răn đe thí điểm đối với một số đối tượng có hành vi dụ dỗ, giao cấu, kết hôn với trẻ em chưa đến tuổi vị thành niên theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015. Tăng cường công tác hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm trong việc triển khai thực hiện Đề án, phát huy tính chủ động, sáng tạo của cơ sở, triển khai các hoạt động Đề án 498 đạt hiệu quả. Đặc biệt, giải pháp lâu dài và xuyên suốt là tăng cường công tác tuyên truyền nguyên nhân, hậu quả tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số; hỗ trợ đồng bào hiểu biết pháp luật về hôn nhân và gia đình, vận động bà con phát huy truyền thống, tập quán tốt đẹp và xóa bỏ tập quán lạc hậu. Giáo dục kiến thức tiền hôn nhân, trong đó quan tâm kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản. Theo anh Thạch Văn Chỉnh, trưởng thôn 3 Thuồng, xã Phúc Lợi, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, trong công tác tuyên truyền, vai trò của các tổ chức hội, đoàn thể, người có uy tín, già làng, trưởng bản là rất quan trọng: “Những năm gần đây bà con trong thôn cũng chấp hành rất tốt Luật tảo hôn, Ban Mặt trận thôn cũng vận động 6 cặp không tảo hôn, nếu chúng tôi thấy các trường hợp chuẩn bị tảo hôn thì chúng tôi cũng đến tuyên truyền vận động về tác hại của tảo hôn, qua đó bà con cũng nắm rõ và cũng chấp hành tốt..”

Ngoài sự nỗ lực của ngành Dân số, rất cần sự quan tâm của các cấp chính quyền, các hội, đoàn thể ở địa phương và các ngành liên quan tổ chức tuyên truyền về Luật Hôn nhân và Gia đình. Xây dựng các Đề án, Dự án “Tuyên truyền nâng cao nhận thức nhằm giảm tỷ lệ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc”. Đồng thời, công tác truyền thông cần bám sát tình hình thực tế, tăng cường đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền dễ hiểu, dễ thực hiện. Có như vậy, công tác truyền thông mới đem lại hiệu quả, góp phần giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.