Ting cơnh moon đớc, đhr’năng ch’noọng xớơt đhị apêê tỉnh
Apêê tỉnh truíh biển Nam Trung Bộ, pa bhlầng nắc 3 tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận lâng Khánh Hoà xoọc zâng lâng đhr’năng ch’noọng xớơt đanh đươnh. Đhị Bình Thuận, tước nâu kêi, đợ đác pa nong đhị apêê bh’nậ đác nắc dzơ mơ 87m3, bơơn dâng 40% mơ a bóc ta bhrợ têng. Tợơ ơy âng đơơng đác tưới đoọng ha đhăm ha roo ha ọt ha pruốt cắh ơy bơơn pay lâng lấh 14 e’bhầu 800ha thanh long, đợ đác mơ dzợ nắc t’đui đoọng ha bhiệc đươi dua. Ha dang tước c’xêê 6 cắh vêy boo, bhrợ têng hân noo ch’noọng c’lọt nắc k’đháp pa bhlầng. t’coóh Nguyễn Đức Hoà, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận moon:
Bình Thuận nắc muy cóh pazêng tỉnh ắt zâng lâng đhr’năng bil bal tu pleng p’răng xớơt. Ha y nắc apêê vel đong vêy cơnh bhrợ têng đoọng k’đươi moon zêl ch’noọng, pa dưr pa liêm râu ch’noọng xớơt bhrợ t’váih. Lâng apêê zr’lụ cắh vey đác, cắh cợ đác cắh zập, nắc a zi k’đươi pa đhêy pa bhrợ ta têng.
Ting cơnh Đài khí tượng thuỷ văn zr’lụ Nam Trung Bộ, tợơ tợơp c’moo 2016 tước nâu kêi, đợ boo đhị apêê tỉnh m’bứi bhlầng lâng ếp lâng zập c’moo lalăm a hay. Bơr pêê đhị cơnh Ninh Thuận, Bình Thuận nắc cắh vêy boo. Đhị apêê c’xêê tr’nợơp c’moo nắc mực đác cóh apêê k’ruung tâm zêng rệê lâng ắt đhị mức ếp pa bhlầng. C’lâng ch’hooi đác đhị apêê k’ruung bha lầng nắc cung ta bhúch tợơ 20-70%, vêy đhị lấh 90%. Bấc k’ruung tâm rệê xrệêt zêng. Apêê a bóc pa nong đác đhị Nam Trung Bộ nắc tợơ 50-75% mơ a bóc ta bhrợ têng. Chr’nắp bhlầng, apêê a bóc đớc đác đhị Ninh Thuận lâng a bóc đác Đá Bàn âng tỉnh Khánh Hoà nắc đhị mức 20-30% mơ a bóc ta bhrợ têng. Đhr’năng chr’noọng xớơt nắc bhrợ cắh liêm tước bhrợ têng chr’nóh chr’bệêt lâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr.
Ting cơnh t’coóh Nguyễn Văn Tỉnh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy lợi, apêê vel đong cóh zr’lụ Nam Trung Bộ lêy t’bhlầng moon đớc đắh tu đác. Cóh pr’đợơ nắc đoo, apêê tỉnh vêy cơnh đươi dua đác liêm choom, cóh đếêc nắc t’đui đoọng đác đươi dua, băn bh’năn, apêê zr’lụ cha p’lêê vye chr’nắp kinh tế liêm dal; ch’mệêt lêy, pa liêm ma mơ đác đoọng vêy cơ cấu t’nơơm chr’nóh liêm glặp. Lâng pazêng zr’lụ ta luôn ta bhúch đác tưới nắc xăl tợơ chóh ha roo lâng pazêng râu chr’nóh lơơng đươi dua đác m’bứi lấh, cắh cợ nắc pa đhêy pa bhrợ ta têng đoọng g’đéch râu bil bal ha đhanuôr.
Đh’rứah lâng đếêc, zr’lụ xớơt goóh Nam Trung Bộ nắc lêy t’bhlầng apêê bh’rợ tưới liêm choom, k’bớc đác đoọng ha roo lâng t’nơơm chr’nóh cơnh tưới phun sương, tưới ting t’dzoọt. Lêy pa zưm liêm choom lâng ngành điện đoọng k’bớch đác apêê a bóc thuỷ điện âng đơơng đác đoọng ha píc k’ruung moọt cr’chăl ch’noọng xớơt. T’coÓh Nguyễn Văn Tỉnh đoọng năl:
Azi nắc ch’mệêt lêy, bhrợ ta bhứah, t’bấc ma nuýh bơơn zúp zooi. Ba bi cơnh: bhậ bh’nậ., pếch giếng, âng đơơng đác đươi dua đoọng ha đhanuôr… Choom moon,nâu đoo nắc pazêng c’lâng bh’rợ âng chô bh’nơơn liêm dal zooi đoọng ha đhanuôr bhr’lậ râu cắh liêm âng ch’noọng xơớt cóh cr’chăl a hay cung cơnh cóh cr’chăl ha y.
Ting cơnh t’coóh Nguyễn Văn Hoà, Phó Cục trưởng Cục ch’chóh b’bệêt, zr’lụ Nam Trung Bộ lêy vêy râu ra văng liêm choom bh’rợ đương zêl cha groong ch’noọng xớơt, pr’hân ra văng hân noo ch’noọng c’lọt. Lalăm nắc ch’mệêt lêy bh’nậ đác, c’rơ âng đơơng đác r’pặ đhăm chóh liêm choom. Pazêng đhăm zập đác nắc r’pặ lịch chóh bhrợ cơnh zập c’moo c’xu. Pazêng zr’lụ cắh vêy zập đác nắc đương pleng boo. Ha dang cắh vêy boo, lêy xăl t’nơơm chr’nóh, lâng pa đhêy bhrợ têng cắh cợ nắc xăl t’nơơm chr’nóh râu lơơng. Đh’rứah lâng đếêc, bh’rợ k’bớch đác nắc lêy bơơn pa ghít. T’coóh Nguyễn Văn Hoà, Phó cục trưởng Cục ch’chóh b’bệêt đoọng năl:
A hêê nắc bhrợ têng liêm apêê bh’rợ k’đhợơng lêy đác lâng k’bớch đác. Tưới k’bớch cung nắc bơơn xay moon tứoc zập ch’nắc đhanuôr lâng vêy muy cơ chế, râu pa zưm ghít liêm bhlưa bhiệc âng đơơng apêê tu đác âng bh’nậ đác lâng bhiệc tưới đhị zập zr’lụ t’mêê.
T’mêê đâu, Cục chc’chóh ơy pa choom apêê tỉnh zr’lụ truíh biển Nam Trung Bộ ch’mệêt lêy cớ apêê hân noo bh’rợ, ch’mệêt lêy đhăm chóh; lêy ch’mệêt lêy cớ cơ cấu bhrợ têng. Pazêng zr’lụ cắh choom bhrợ 3 hân noo nắc xăl 2 hân noo. Vêy zr’lụ xăl t’nơơm chr’nóh doó đươi bấc đác cắh cợ chr’nóh đanh t’ngay đoọng glặp lâng đhr’năng pleng k’tiếc.
Lấh mơ, đhị apêê zr’lụ ch’noọng xớơt, nắc lêy pa dưr băn bh’năn lâng pazêng t’nơơm chr’nóh đoọng ha bh’năn cha tu k’rong chóh ha roo. Bhiệc ch’mệêt lêy cớ cơ cấu m’ma chóh cung nắc râu lalua ta níh. Lấh mơ bơr pêê râu m’ma ơy ta bhrợ têng, đhanuôr nắc cung t’bhlầng bơr pêê m’ma mặ zâng lâng ch’noọng xớơt đoọng pa xiêr ếp bhlầng râu cắh liêm âng pleng k’tiếc./.
Giải pháp nào chống hạn ở các tỉnh
Theo dự báo, tình trạng khô hạn ở các tỉnh
Các tỉnh ven biển Nam Trung Bộ, nhất là 3 tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận và Khánh Hòa hiện đang đối mặt với tình trạng hạn hán kéo dài. Tại Bình Thuận, đến nay, lượng nước tích trữ trong các hệ thống công trình thủy lợi còn khoảng 87 triệu mét khối, đạt chừng 40% dung tích thiết kế. Sau khi cấp nước tưới cho diện tích lúa Đông Xuân chưa thu hoạch và hơn 14 nghìn 800 héc-ta thanh long, lượng nước còn lại được ưu tiên cho việc cấp nước sinh hoạt. Nếu đến tháng 6 không có mưa, sản xuất vụ Hè Thu sẽ rất căng thẳng. Ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận nói:
Bình Thuận có thể nói là một trong những tỉnh chịu thiệt hại do nắng hạn gây ra rất nặng. Sắp tới đây, địa phương chúng tôi sẽ có nhiều giải pháp chỉ đạo trong việc chống hạn, khắc phục những thiệt hại do hạn hán gây ra. Đối với những vùng không có nguồn nước, hoặc nguồn nước không đảm bảo, chúng tôi phải cho dừng sản xuất.)
Theo Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam Trung Bộ, từ đầu năm 2016 đến nay, lượng mưa ở các tỉnh trong khu vực đều thấp hơn trung bình nhiều năm. Một số nơi như Ninh Thuận, Bình Thuận hầu như không mưa. Trong các tháng đầu năm, mực nước trên các sông xuống dần và ở mức thấp. Lưu lượng dòng chảy trên các sông chính liên tục thiếu hụt từ 20 đến 70%, có nơi trên 90%. Nhiều sông, suối cạn khô. Các hồ chứa ở khu vực Nam Trung Bộ chỉ đạt từ 50 đến 75% dung tích thiết kế. Đặc biệt, các hồ chứa ở Ninh Thuận và hồ Đá Bàn của tỉnh Khánh Hòa chỉ còn ở mức 20 đến 30% dung tích thiết kế. Tình trạng khô hạn ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống nhân dân.
Theo ông Nguyễn Văn Tỉnh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy lợi, các địa phương trong khu vực Nam Trung Bộ cần tăng cường dự báo về nguồn nước. Trên cơ sở đó, các tỉnh có kế hoạch sử dụng nước hợp lý, trong đó cần ưu tiên nước cho sinh hoạt, chăn nuôi, các vùng cây ăn trái có giá trị kinh tế cao; rà soát, cân đối nguồn nước để có cơ cấu cây trồng hợp lý. Đối với những vùng thường xuyên thiếu nước tưới cần phải chuyển đổi từ lúa sang những loại cây trồng cạn sử dụng ít nước hơn, hoặc phải dừng sản xuất để tránh thiệt hại cho nông dân.
Cùng với đó, vùng hạn Nam Trung Bộ cần tăng cường các biện pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho lúa và cây trồng cạn như tưới phun sương, tưới nhỏ giọt. Cần phối hợp tốt với ngành điện để điều tiết nước các hồ thủy điện cung cấp cho hạ du vào thời gian khô hạn. Ông Nguyễn Văn Tỉnh cho biết:
Chúng tôi tiếp tục rà soát, mở rộng đối tượng có thể được hỗ trợ. Ví dụ như: đắp đập tạm, đào ao, đào giếng, vận chuyển nước sinh hoạt cho nhân dân... Có thể nói đây là những giải pháp hiệu quả nhằm giúp nhân dân khắc phục vấn đề hạn hán trong thời gian qua cũng như trong thời gian tới.)
Theo ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt, khu vực Nam Trung Bộ cần có sự chuẩn bị thật tốt phương án đối phó với hạn, khẩn trương chuẩn bị vụ Hè Thu. Trước hết cần rà soát lại hồ đập, khả năng cung ứng nước để bố trí diện tích canh tác cho phù hợp. Những diện tích đủ nước thì mới bố trí lịch thời vụ như mọi năm. Những vùng không đủ nguồn nước phải chờ mưa. Nếu không có mưa, xem xét chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thậm chí dừng sản xuất hoặc bố trí cơ cấu cây trồng khác. Song song đó, biện pháp tiết kiệm nước cần được chú trọng. Ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết:
Chúng ta phải thực hiện tốt giải pháp quản lý nguồn nước và thực hiện tưới tiết kiệm. Tưới tiết kiệm cũng cần được tuyên truyền đến mọi người dân và có một cơ chế, sự phối hợp thật là chặt chẽ giữa việc cung ứng các nguồn nước của thủy lợi với lại việc tưới ở từng vùng kênh, vùng tưới.)
Vừa qua, Cục Trồng trọt đã hướng dẫn các tỉnh khu vực duyên hải Nam Trung Bộ rà soát lại mùa vụ, rà soát lại diện tích; thậm chí có thể xem xét lại cơ cấu sản xuất. Những vùng không thể làm được 3 vụ thì chuyển qua 2 vụ. Có vùng cần chuyển đổi qua cây trồng cạn hoặc cây trồng dài ngày để thích ứng với điều kiện thời tiết.
Ngoài ra, ở các vùng khô hạn cần phát triển chăn nuôi và những loại cây trồng phục vụ chăn nuôi thay vì tập trung trồng lúa. Việc rà soát lại cơ cấu giống cũng cần thiết. Ngoài một số giống đã thích nghi, nông dân cũng cần tăng cường một số giống có khả năng chống chịu hạn để hạn chế thấp nhất ảnh hưởng của thiên tai./.
Viết bình luận