Đhị chr’hoong Mai Sơn lâng Mộc Châu, tỉnh Sơn La nắc dưr váih đợ bh’rợ liêm choom bêl lêy đươi bhrợ râu liêm chr’nắp đắh k’tiếc lâng manứih pabhrợ liêm bấc đoọng bhrợ têng ch’na đh’nắh liêm sạch. Bhiệc lêy pay zâp bhrợ zâp râu liêm chr’nắp nâu đoọng tỉnh Sơn La gung dưr, bhrợ padưr 1 zr’lụ bhrợ têng ch’na đh’nắh liêm sạch đhị pr’đơợ k’tiếc k’ruung xoọc xay moon ch’na đh’nắh nha’nhự, nắc mưy c’lâng lướt liêm choom. PV Đài p’rá VN vêy bha ar xrặ C’lâng bhrợ têng đoọng ha bh’rợ ch’na đh’nắh têêm ngăn cóh Sơn La. đhanuôr lâng pr’zợc đương xơợng:

Đhị chr’hoong Mai Sơn, azi ta’moóh moon: Doanh nghiệp tư nhân Minh Thuý nắc lưm zr’nắh k’đhạp n’hâu hadang t’bhlâng bhrợ t’bhứah bh’rợ bhrợ têng lâng thị trường đươi dua? Cơnh ngoọ crêê xay moon ooy cr’noọ, t’coóh Nguyễn Văn Giang, PGĐ doanh nghiệp moon cơnh lứch cr’noọ bh’rợ, k’rong bhrợ lấh 100 tỷ đồng đoọng hệ thống c’roọl bh’năn, acoon m’ma lâng c’bhúh apêê pabhrợ, doanh nghiệp âng t’coóh cung lêy t’bhlâng lấh mơ, chấc lêy thị trường đoọng ha bhiệc đươi dua bh’nơơn pr’đươi. Pr’đươi lêệ la âng doanh nghiệp đắh kỹ thuật k’đhơợng zư ting cr’noọ bh’rợ VietGap, nắc lêy cha yêm lấh mơ lâng râu lêệ la băn bhrợ âng zâp pr’loọng đông. Hân đhơ cơnh đêếc, lalua lêy xoọc đâu, zên pa’câl a’ọc âng doanh nghiệp dzợ ma mơ lâng lêệ a’ọc n’lơơng, đhanuôr cung cắh năl n’đoo nặc liêm sạch, têêm ngăn. Xoọc đâu doanh nghiệp xoọc t’bhlâng bhrợ t’bhứah bh’rợ băn a’ọc cóh vel đông lấh 300ha, lâng k’ha riêng r’bhâu p’nong a’ọc, bêl đêếc nắc cr’noọ ooy thị trường đươi dua cắh mưy cóh tỉnh Sơn La, nắc dzợ tước ooy zâp tỉnh cóh prang k’tiếc k’ruung. Đoọng choom bhrợ t’bhứah bh’rợ, vêy thương hiệu lâng padưr pa’xớc liêm nhâm, t’coóh pabhlâng kiêng râu zooi zúp âng zâp ngành chức năng tỉnh Sơn La, lấh mơ nắc bhiệc pazưm đh’rứah lâng đhanuôr đoọng bhrợ têng ch’na đh’nắh têêm ngăn, doọ vêy chất cắh ta đoọng ooy bh’năn băn. T’coóh Giang moon:

Doanh nghiệp azi kiêng nắc nhà nước vêy râu p’gít lêy chr’nắp k’rang lấh mơ lâng vêy c’lâng bh’rợ đoọng đh’rứah lâng đhanuôr zi bhrợ têng bhơi r’véh liêm sạch đoọng têêm ngăn cr’noọ bh’rợ ha manứih đươi dua đoọ doọ váih chất cắh ta đoọng, chất phụ gia cóh bh’năn băn, đoọng đhanuôr k’rêệm loom băn zư, bhrợ têng.

Lâng bh’rợ Vinatea Mộc Châu, xang m’pâng thập kỷ pazưm manứih, c’rơ bh’rợ, c’năl bh’riêl đoọng ha bhiệc bhrợ padưr thương hiệu Vinatea Mộc Châu cóh thị trường k’tiếc k’ruung lâng quốc tế, xoọc đâu bh’rợ nâu cung xoọc lưm bấc zr’nắh k’đhạp, hadang cắh bhrợ têng liêm xang nắc thương hiệu chè, pr’đươi liêm chr’nắp âng Sơn La nắc bil pất. nâu đoo nắc bhiệc zâp đông bhrợ têng chè tư nhân bhrợ têng cắh liêm crêê bấc ơl, bhrợ tước bhiệc câl zêệng zr’lụ crâng pr’đươi âng công ty ơy k’rong. Bhiệc câl chè búp t’mêê cắh liêm crêê âng 22 đông bhrợ têng tư nhân xoọc dưr váih bấc đhị vel đông xoọc bhrợ cắh liêm crêê quy trình k’rong bhrợ, zư lêy, câl pêếh liêm crêê quy chuẩn k’đhơợng chất lượng Vietgap. Bhiệc bhrợ têng âng zâp đông tư nhân cắh têêm ngăn đươi dua chất lượng, pr’đơợ vệ sinh liêm sạch, bhrợ zâp bh’nơơn pr’đươi cắh liêm crêê chất lượng xoọc dưr váih bấc đhị thị trường, manứih đươi dua k’đhạp lêy pay liêm crêê bh’nơơn pr’đươi têêm ngăn. T’coóh Vũ Hồng Khanh, PGĐ công ty chè Mộc Châu moon:

Azi k’đươi moon lâng zâp đông k’rong zư, zâp bhr’cộ vel đông, lấh mơ nắc tỉnh, chr’hoong lâng thị trấn Mộc Châu lêy vêy bha ar pa’tơ bhlâng đoọng phép pa’câl cóh vel đông nắc lêy vêy cóh zr’lụ pr’đươi. Đoọng oó váih bhiệc t’gơn, tr’zêệng, bhrợ tước bhiệc doanh nghiệp liêm ta’níh k’rong bhrợ đhộ bhứah hân đhơ cơnh đêếc, cung k’đhạp bêl doanh nghiệp tư nhân moót, bhrợ pa’hư lứch xa’nay bh’rợ xoọc đâu azi bhrợ têng lâng t’bhlâng zư lêy thương hiệu chè Vinatea Mộc Châu ơy váih tơợ ahay tước đâu.

Đhị bh’rợ HTX bhơi r’véh têêm ngăn Mộc Châu, 400 tấn bhơi r’véh, p’lêê p’coo âng đơơng cóh thị trường cr’loọng tỉnh lâng cóh tỉnh lơơng, bh’nơơn pr’đươi bhơi r’véh liêm sạch cóh Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh. Hân đhơ cơnh đêếc, đhị lalua lêy, bhiệc bhrợ têng bhơi r’véh liêm sạch âng zâp pr’loọng xã viên dzợ bấc zr’nắh k’đhạp bêl cắh ơy váih đông bhrợ têng hiện đại, cắh vêy kho đha’hư mát, chriết đoọng zư lêy bhơi r’véh xang bêl bơơn bhrợ. Đông cha’groong, c’lâng chr’hooi đác, a’bóc đớc đác… cung cắh ơy liêm xang, dzợ vêy bấc râu cắh liêm. Cr’chăl nâu, bhiệc bhrợ padưr thương hiệu bhơi r’véh liêmm sạch, p’cắh bh’nơơn pr’đươi lâng chấc lêy c’lâng pa’câl đoọng ha bh’nơơn nâu nắc cung đhêy mơ đêếc a’năm âng Ban giám đốc HTX. Đhị cr’noọ pr’hân chr’nắp ooy bhơi r’véh têêm ngăn xoọc đâu, bhiệc bhrợ padưr thương hiệu lâng chấc lêy c’lâng pa’câl têêm ngăn, k’rong bhrợ t’bhứah bh’rợ liêm choom, lêy t’bhlâng zooi zúp, k’rang lêy đấh loon âng zâp ban ngành lâng chính quyền vel đông. T’coóh Nguyễn Thị Luyến, GĐ HTX bhơi r’véh têêm ngăn Mộc Châu moon:

Azi pabhlâng rơơm kiêng râu zooi zúp âng zâp cấp bhr’cộ tơợ vel đông tước TW zooi zúp HTX đoỌng váih mưy bh’rợ têêm ngăn. Đợ ha y chroo azi padưr pa’xớc pa’xoọng lấh mơ dzợ nắc zi kiêng bêl đêếc thị trường nắc bơơn bhrợ t’bhứah lấh mơ, bấc ngai năl tước.

Lêy đhộ bhứah lấh mơ, cóh prang tỉnh, ting cơnh số liệu t’mêê bhlâng âng sở nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl tỉnh Sơn La, tơợ c’moo 2013 tước đâu, ngành nắc ơy zooi zúp 27 đông đươi bhrợ cơnh c’lâng xa’nay bhrợ têng nông nghiệp ting cơnh cr’noọ bh’rợ Vietgap, 4 doanh nghiệp đươi bhrợ cơnh c’lâng bh’rợ k’đhơợng zư tiên tiến HACCP. Đợ mơ nâu cắh vêy abác lâng pazêng 4.540 đông bhrợ têng, pa’câl nông lâm thuỷ sản cóh vel đông xoọc đâu. đh’rứah lângnâu, bhiệc đoọng phép k’đhơợng zư zâp đông nâu nắc đhêy đắh mặt hành chính, hadợ bhiệc zooi zúp đoọng zâp bh’nơơn pr’đươi nâu dzoọng liêm nhâm cóh thị trường dzợ xoọc lưm bấc zr’nắh k’đhạp tu pr’đơợ mưy tỉnh dading k’coong. Ooy c’lâng bh’rợ, Sơn La t’bhlâng bhrợ padưr zr’lụ bhrợ têng ch’na đh’nắh têêm ngăn ting n’juông. T’coóh Hà Quyết Nghị, GĐ sở nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl tỉnh Sơn La đoọng năl:

Ooy bhiệc bhrợ têng nông nghiệp công nghệ dal nắc xoọc đâu ngành nông nghiệp xoọc năl gít tước c’moo 2020 nắc t’bhlâng 5.000ha k’tiếc bhrợ têng têêm ngăn ch’na đh’nắh. vêy 10.000ha cà phê liêm choom đắh bhrợ têng 4C, 7Up ting cơnh cr’noọ bh’rợ châu Âu. Ooy cr’chăl t’tưn nắc b’băn bơơn pazưm bhrợ, k’đhơợng zư liêm nhâm ting c’lâng bhrợ têng tơợ bhrợ têng tước đươi dua ting cr’noọ bh’rợ âng zâp đông đươi dua.

Đợ râu âng t’coóh Hà Quyết Nghị, GĐ sở nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl tỉnh Sơn La moon đắh bhrợ têng đoọng ooy pazêng bhrợ têng bh’nơơn pr’đươi têêm ngăn âng tỉnh Sơn La nắc c’lâng lướt pậ chr’nắp, liêm glặp lâng cr’noọ cr’niêng âng đợ apêê bhrợ têng ch’na dhd’nắh têêm ngăn cóh vel đông Sơn La. c’lâng lướt pậ chr’nắp ơy váih, bh’rợ bhrợ têng lalua cung xoọc váih, bêl đêếc, Sơn La xoọc pabhlâng kiêng đợ c’lâng bh’rợ zâp c’rơ lâng lướt bhrợ âng zâp cấp, zâp ngành, zâp vel đông đoọng thương hiệu ch’na đh’nắh liêm sạch Sơn La nắc dưr ch’ngai lấh mơ lâng lướt đh’rứah âng manứih đươi dua.

HƯỚNG MỞ CHO MÔ HÌNH THỰC PHẨM AN TOÀN Ở SƠN LA

       Tại huyện Mai Sơn và Mộc Châu, tỉnh Sơn La đã xuất hiện những mô hình có hiệu quả khi tận dụng ưu thế địa lý, đất đai và nguồn lao động dồi dào để tổ chức sản xuất thực phẩm sạch. Việc tận dụng các lợi thế ấy để tỉnh Sơn La bứt phá vươn lên, xây dựng thành 1 vùng sản xuất thực phẩm sạch trong bối cảnh cả nước đang phải tuyên chiến với thực phẩm bẩn, là một hướng đi đầy thuyết phục. PV Đài TNVN có bài viết “Hướng mở cho mô hình thực phẩm an toàn ở Sơn La ?".

Tại huyện Mai Sơn, chúng tôi nêu câu hỏi: Doanh nghiệp tư nhân Minh Thúy sẽ gặp khó khăn gì nếu tiếp tục mở rộng qui mô sản xuất và thị trường tiêu thụ? Như chạm vào nỗi niềm, ông Nguyễn Văn Giang, Phó Giám đốc doanh nghiệp nói như dốc hết tâm tư: Đầu tư trên 100 tỷ đồng cho hệ thống chuồng trại, con giống và đội ngũ lao động, doanh nghiệp của ông vẫn phải tự thân nỗ lực, bươn chải, tìm kiếm thị trường cho việc tiêu thụ sản phẩm. Sản phẩm thịt lợn của doanh nghiệp về mặt kỹ thuật được quản lý theo tiêu chuẩn VietGap, nên ăn ngon hơn hẳn so với sản phẩm thịt lợn chăn nuôi thông thường của các hộ gia đình. Thế nhưng, thực tế hiện nay, giá bán sản phẩm lợn hơi của doanh nghiệp vẫn bằng ngang sản phẩm thịt lợn hơi khác, người dân vẫn chưa phân biệt được đâu là sản phẩm sạch, an toàn, đảm bảo chất lượng. Hiện doanh nghiệp đang tiếp tục mở rộng mô hình chăn nuôi lợn trên diện tích trên 300 héc ta, với hàng trăm ngàn con lợn thương phẩm, lúc đó thì nhu cầu về thị trường tiêu thụ không chỉ ở tỉnh Sơn La, mà sẽ vươn xa ra các tỉnh trong cả nước. Để có thể mở rộng mô hình, có thương hiệu và phát triển bền vững, ông rất mong được sự hỗ trợ của các ngành chức năng tỉnh Sơn La, nhất là việc phối hợp cùng nhà nông để sản xuất ra được thức ăn chăn nuôi đảm bảo sạch, không có chất cấm trong chăn nuôi. Ông Giang nói:

Doanh nghiệp chúng tôi mong muốn là nhà nước có sự chú trọng quan tâm hơn và có biện pháp để cùng nhà nông chúng tôi làm ra thức ăn sạch để đảm bảo cho nhu cầu cho người tiêu dùng để không có chất cấm, chất phụ gia trong chăn nuôi , để bà con yên tâm chăn nuôi, yên tâm sản xuất.

Với mô hình Vinatea Mộc châu, sau nửa thập kỷ tập trung nhân lực, sức lực, trí tuệ cho việc xây dựng thương hiệu Vinatea Mộc Châu trên thị trường trong nước và quốc tế, hiện nay mô hình này cũng đang gặp phải một khó khăn lớn, nếu không giải quyết dứt điểm thì thương hiệu chè, điểm nhấn cho sản phẩm chất lượng của Sơn La sẽ bị mất đi trong nay mai. Đó là việc các cơ sở sản xuất chè tư nhân trái phép mở ra rầm rộ, dẫn đến hiện tượng mua tranh vùng nguyên liệu mà Công ty đã đầu tư. Việc thu mua chè búp tươi lén lút của 22 cơ sở sản xuất tư nhân đang diễn ra trên địa bàn đang dẫn đến phá vỡ quy trình đầu tư, chăm sóc, thu hái theo đúng quy chuẩn quản lý chất lượng VietGap. Việc sản xuất của các cơ sở tư nhân không đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm, dẫn đến các sản phẩm kém chất lượng đang tràn ngập thị trường, hậu quả là  người tiêu dùng sẽ khó lựa chọn được đúng sản phẩm sạch, an toàn. Ông Vũ Hồng Khanh, phó giám đốc Công ty chè Mộc Châu nói:

Chúng tôi kiến nghị với các nhà quản lý, các lãnh đạo các địa phương, đặc biệt là tỉnh, huyện và thị trấn Mộc Châu nên có văn bản chính thức được phép kinh doanh trên cơ sở phải có vùng nguyên liệu. Để tránh việc chồng chéo, tranh cướp, dẫn đến việc các doanh nghiệp chân chính có đầu tư chiều sâu nhưng mà rất mong manh khi doanh nghiệp tư nhân nhảy vào, làm hỏng hết tất cả các quy trình mà hiện nay chúng tôi đang thực hiện và cố gắng giữ gìn thương hiệu  chè Vinatea Mộc Châu đã có từ trước đến nay.

Tại mô hình HTX rau an toàn tự nhiên Mộc Châu, 400 tấn rau, củ cung cấp cho thị trường trong và ngoài tỉnh, sản phẩm rau sạch của HTX rau an toàn tự nhiên Mộc Châu  đã có mặt ở nhiều siêu thị lớn ở Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, việc sản xuất rau sạch của các hộ xã viên vẫn còn nhiều khó khăn khi chưa có nhà sơ chế hiện đại, chưa có kho mát, kho lạnh để bảo quản rau sạch sau thu hoạch. Hệ thống nhà mái che, hệ thống kênh mương, hồ chứa nước…vẫn chưa hoàn thiện, còn nhiều bất cập. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu rau sạch, quảng bá sản phẩm và tìm đầu ra cho sản phẩm vẫn chỉ dừng lại ở sự mò mẫm của Ban giám đốc Hợp tác xã. Trước nhu cầu bức thiết về rau sạch hiện nay, việc xây dựng được thương hiệu và tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm, đầu tư mở rộng qui mô các mô hình hiệu quả, rất cần sự hỗ trợ, quan tâm kịp thời của các ban ngành và chính quyền địa phương. Bà Nguyễn Thị Luyến, Giám đốc HTX rau an toàn tự nhiên Mộc Châu nói: 

Chúng tôi rất mong sự hỗ trợ của các cấp lãnh đạo từ địa phương đến trung ương giúp đỡ HTX để thành một mô hình, thành một chuỗi an toàn. Mai kia chúng tôi phát triển mở rộng thêm nữa thì chúng tôi muốn lúc đó thị trường sẽ được mở rộng hơn, nhiều người biết đến.

Nhìn rộng ra toàn tỉnh, theo số liệu mới nhất của Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Sơn La, từ năm 2013 đến nay, ngành đã hỗ trợ 27 cơ sở áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp tốt theo tiêu chuẩn VietGAP, 04 doanh nghiệp áp dụng quy trình quản lý chất lượng tiên tiến HACCP. Con số này quả là khiêm tốn so với số tổng số 4.540 cơ sở cơ sở sản xuất, kinh doanh nông, lâm, thủy sản trên địa bàn toàn tỉnh hiện nay. Cùng với đó, việc cấp phép và quản lý các cơ sở này mới chỉ dừng lại về mặt hành chính, còn việc hỗ trợ để các sản phẩm này đứng vững trên thị trường vẫn đang còn nhiều khó khăn do điều kiện là một tỉnh miền núi. Trong kế hoạch, Sơn La tiếp tục xây dựng, quy hoạch vùng sản xuất thực phẩm an toàn theo chuỗi. Ông Hà Quyết Nghị, giám đốc Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Sơn La cho biết:

Trong quy hoạch nông nghiệp công nghệ cao thì hiện nay ngành nông nghiệp đang xác định đến năm 2020 sẽ cố gắng có 5.000 héc ta diện tích sản xuất đảm bảo vệ sinh an toàn về rau. Srx có 10.000 héc ta cà phê đạt chuẩn về sản xuất 4C, 7Up theo tiêu chuẩn của Châu Âu. Trong giao đoạn sau thì chăn nuôi sẽ được tổ chức liên kết, tổ chức quản lý chặt chẽ theo hướng chuỗi sản xuất từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ theo tiêu chuẩn của các nhà tiêu thụ.

      Những lời ông Hà Quyết Nghị, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Sơn La về qui hoạch vùng cho chuỗi sản xuất sản phẩm thực   phẩm an toàn của tỉnh Sơn La là định hướng lớn, phù hợp với mong mỏi, tâm huyết của những nhà sản xuất thực phẩm sạch, an toàn trên địa bàn Sơn La. Định hướng lớn đã có, mô hình thực tiễn cũng đang hiện hữu, lúc này Sơn La đang rất cần những giải pháp đủ mạnh, quyết liệt và đi đến cùng của các cấp, các ngành, các địa phương để thương hiệu “Thực phẩm sạch Sơn La” sẽ vươn xa và đồng hành cùng sức khỏe của người tiêu dùng./.