Bấc bhlầng, ma nuýh câl đươi cắh năl n’đoo a băng crêê ta trâm lâng za nưôu n’đoo abăng doó, apêê câl đươi u cơnh đếêc. Ha dang ma nuýh đươi dua căh chớih pay câl ghít, đươi dua crêê a băng trâm luúc lâng za nươu nắc bhrợ váih cắh liêm tước thần kinh lâng buôn crêê cr’ay ung thư. C’nặt t’rúih “ Ma nuýh pa dứah đh’réh cr’ay cóh bhươl cr’noon” t’ngay đâu nắc zooi đoọng ha đhanuôr lâng pr’zợc cơnh lêy năl a băng crêê trâm luúc lâng za nươu lâng n’đoo a băng liêm sạch.
Tợơ tợơp c’moo tước nâu kêi, cơ quan chức năng ơy bơơn coóp bấc chu apêê tu bhiệc trâm a băng luúc lâng za nươu. Đhị tuần a hay, cóh thành phố Đà Nẵng, k’bhúh k’đhợơng lêy thị trường nắc ơy bơơn lêy lâng toọm bhrợ k’zệt r’bhầu tấn a băng ơy ta trâm luúc lâng za nươu đhị apêê chợ cóh vel đong, apêê ra văng pa glúh pa câl ooy thị trường, bhrợ ma nuýh đươi dua k’rang k’uôl pa bhlầng.
A băng nắc chr’na pr’dzăm choom zệê bhrợ bấc cơnh chr’na a yêm lâng chr’nắp dinh dươnngx đui cơnh bhơi ra véh lơơng. Cóh a băng vêy chất glucid, muối khoáng, vitamin lâng chất xơ liêm choom bhlầng đoọng ha c’rơ tr’mông âng acoon ma nuýh hêê.
Ha dang a băng trâm cơnh c’xu, doó vêy za nươu zư lêy nắc đhanuôr lâng pr’zợc tệêm loom zệê bhrợ râu chr’na âng đay kiêng. Ha dợ bấc đhị pa câl a băng kiêng t’bơơn bấc zên nắc apêê đươi dua râu za nươu cắh liêm bhrợ độc đoọng ha ma nuýh đươi dua.
Bấc đhị zr’lụ bhrợ têng a băng bơơn ta lêy nắc đươi dua za nươu công nghiệp đoọng bhrợ a băng bhoóc lalăm pa câl ooy thị trường. Ting đếêc, apêê zr’lụ nâu nắc đươi za nươu bhrợ ta bhoóc a băng. Pa tếêt đếêc nắc trâm luúc lâng za nươu bhrợ váih pr’hoọm rớơc đoọng liêm lâng pa câl ooy thị trường.
Đọong bơơn năl a băng cơnh c’xu, g’đéch đhr’năng câl crêê a băng ta trâm luúc lâng za nươu công nghiệp xoọc pa câl bấc ơl cóh thị trường, đhanuôr lâng pr’zợc nắc choom pa ghít cơnh đâu:
Lêy pr’hoọm đắh nguôi
A băng doó vêy za nươu bơơn ta trâm lâng đác bhoóc tu cơnh đếêc nắc pr’hoọm lêy zăng tăm, cóh đếêc a băng trâm za nươu nắc lêy bhoóc chắh, cắh cợ nắc rớơc bhlầng tu bơơn trâm lâng bột rớơc.
A băng cơnh c’xu nắc vêy pr’hoọm rớơc ha dợ lêy doó lấh rớơc, ha dợ a băng vêy za nươu nắc rớớc bhlầng. a băng cóh tự nhiên nắc rớơc cắh cợ zăng tăm.
Cr’dzăm:
A băng băng trâm luúc lâng za nươu nắc cr’dzăm lấh, pay véh buôn u plắc. ha dợ a băng c’xu nắc tu trâm lâng đác bhoóh nắc doó choom u plắc.
T’lir
A băng băng trâm luúc lâng za nươu nắc t’lir, lêy u liêm, doó choom a úuh. Đh’rứah lâng đếêc, a băng doó băng trâm luúc lâng za nươu nắc lêy vêy đoo t’công pậ, t’công k’tứi, lêy cắh lấh t’lir lâng lêy cắh lấh u liêm.
Huynh xợơng nặ a băng
Bêl chớih pay a băng, đhanuôr lâng pr’zợc nắc pa hay huynh xợơng a băng, ha dang xợơng nặ za nươu cắh cợ a băng cắh vêy nặ cợnh c’xu nắc oó câl. Tu a băng ar lâng lưu huỳnh nắc xợơng nặ khía âng a băng trâm lâng lưu huỳnh.
A băng doó trâm za nươu nắc xợơng đha hưm lalay âng a băng, doó váih xợơng nặ cơnh lơơng, doó choom a úuh.
Cơnh đoọng pa xiêr độc cóh băng
Luộc a băng t’mêê lalăm 1-2 chu, lalăm úh zệê tu acid xyanhydric tan cóh đác nắc buôn bhrợ păr g’doóc bêl zệê pứih. Luộc a băng xang nắc n’tóh lơi đác nắc đoo lâng zệê bhrợ cơnh a đay kiêng cha.
Choom đươi dua đác ch’néh đoọng trâm a băng cung zooi pa xiêr độc tố.
Nâu kêi nắc muy bơr cơnh đoọng năl a băng liêm sạch lâng a băng trâm luúc lâng za nươu, rơơm đhanuôr lâng pr’zợc vêy pa xoọng kinh nghiệm đớc đoọng ha đay đhị bêl chớih pay chr’na tệêm ngăn đoọng zư lêy c’rơ tr’mông đoọng ha c’la đay lâng ma nuýh đong đay./.
Cách nhận biết măng ngâm hóa chất
Đa phần người dân mua măng cho biết khó phân biệt măng có ngâm hóa chất hay không và họ mua măng chỉ theo cảm tính. Nếu người tiêu dùng không lựa chọn kỹ, sử dụng các loại măng ngâm, tẩm hóa chất thì không chỉ đường tiêu hóa bị phá hủy mà còn gây ảnh hưởng thần kinh mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư. Tiết mục “ Thầy thuốc buôn làng” hôm này sẽ giúp bà con và các bạn cách phân biệt măng ngâm hóa chất và măng sạch.
Từ đầu năm đến nay, cơ quan chức năng đã liên tiếp bắt quả tang các vụ măng ngâm hóa chất. Riêng trong tuần qua, tại thành phố Đà Nẵng, lực lượng quản lý thị trường phát hiện và xử lý hàng chục nghìn tấn măng đã được ngâm hóa chất tại các chợ trên địa bàn, chuẩn bị được đưa ra thị trường, gây hoang mang, lo lắng cho người tiêu dùng.
Măng là thực phẩm có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon và có giá trị dinh dưỡng tương tự như rau tươi. Trong măng có chất glucid, muối khoáng, vitamin và chất xơ tốt cho sức khỏe.
Nếu măng ngâm thường, không chất bảo quản thì bà con và các bạn có thể yên tâm khi chế biến. Nhưng tại một số xưởng kinh doanh măng muốn tăng lợi nhuận, họ có thể sử dụng một số chất độc hại.
Rất nhiều cơ sở sản xuất măng đã được phát hiện dùng hóa chất công nghiệp để tẩy trắng măng trước khi đưa ra thị trường. Theo đó, các cơ sở này dùng hóa chất để tẩy trắng măng. Tiếp đó ngâm vào phẩm màu để có màu vàng tươi và bày bán ra thị trường.
Để nhận biết măng tươi tự nhiên nhằm tránh mua phải măng ngâm hóa chất tẩy rửa công nghiệp tràn lan nhiều độc hại đang bán trên thị trường, bà con và các bạn có thể phân biệt bằng mẹo đơn giản sau:
Màu sắc bên ngoài
Măng không hóa chất do được ngâm muối nên có màu hơi thâm đen, trong khi măng ngâm hóa chất có màu trắng phau, hoặc màu vàng đậm do được ngâm bột vàng.
Bình thường măng vàng nguyên thủy có màu vàng nhạt, còn măng hóa chất thì màu vàng đậm. Còn măng tự nhiên có màu vàng nhạt hoặc hơi thâm đen.
Độ giòn
Măng ngâm hóa chất thường giòn, bẻ dẽ gãy vụn. Còn măng tự nhiên do ngâm muối nên dai hơn, không dễ gãy khi bẻ.
Độ bóng
Măng ngâm hóa chất thường có độ bóng, trông bắt mắt, không bao giờ bị ẩm mốc. Bên cạnh đó những cọng măng không ngâm hóa chất thường cái to cái nhỏ, không có độ bóng và nhìn không bắt mắt.
Ngửi mùi măng
Khi chọn măng, bà con và các bạn cũng nhớ gửi mùi măng, Nếu ngửi thấy mùi hóa chất hoặc măng không có mùi tự nhiên thì không nên mua. Bởi măng sấy bằng lưu huỳnh sẽ có mùi khét đặc trưng của SO2 tức mùi diêm sinh.
Ngược lại, măng không tẩm hóa chắt còn lưu giữ mùi thơm đặc trưng, không có mùi lạ, không bị mốc.
Những mẹo để giảm độc tố trong măng?
- Luộc qua măng tươi trước 1-2 lần khi chế biến vì acid xyanhydric hoà tan trong nước và dễ bị bay hơi khi đun nóng. Luộc măng xong đổ nước đó đi và chế biến bằng các món ưa thích.
- Có thể dùng nước gạo để ngâm măng cũng giúp giảm độc tố.
*Trên đây là một số cách để nhận biết măng sạch và măng tẩm hoá chất, hy vọng bà con và các bạn có thêm kinh nghiệm dành riêng cho mình khi lựa chọn thực phẩm an toàn để bảo vệ sức khoẻ cho bản thân và gia đình./.
Viết bình luận