Băn ta luôn 300 p’nong a ọc rứah, k’ra bhầu p’nong a ọc lệê, a noo Trần Chí Đông, acoon cóh Sán      Dìu ắt đhị vel Lưu Quang, chr’val Minh Quang, chr’hoong Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc nắc muy cóh pazêng tỷ phú ha dưr tợơ đha rựt k’đháp. C’năt st’ruíh “ jưn jứah xay moon h’cơnh choom bhrợ cha” t’ngay đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc năl đắh cr’noọ bh’rợ băn ạoc âng chô bh’nơơn dal âng a noo Trầ Chí Đông ấ!

        Cr’noọ bh’rợ băn a ọc m’ma lâng  ạoc lệê âng pr’loọng đong a noo Trần Chí Đông ăt đhị vel Lưu Quang, chr’hoong Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc bhrợ bấc ngai k’jứch lêy. Cóh đhăm bhứah 2000m², pazêng c’rool liêm mâng bơơn ta chóh bhrợ cóh dứp gâm ngút âng n’loong t’viêng. A noo Đông moon: “ nâu đoo nắc xoọc tợơp bhrợ têng. Kiêng bhrợ ta bhứah lấh, tu nâu kêi vêy bấc kinh nghiệm lấh lalăm  a hay”.

        5 c’moo a hay, cung cơnh bấc đhanuôr đhị chr’val Minh Quang, pr’loọng đong a noo Đông nắc kiêng băn bơr pêê p’nong a ọc đhị zập rúh. Đanh đanh nắc k’năn a ọc crêê pr’lúh cr’ay, c’rơ k’rang băn đhị bấc c’xêê nắc bil bal zêng. Lêy đhị đi đhị tốh, đhanuôr bhrợ pa dưr ca van tợơ bhiệc băn a ọc, a noo Đông kiêng pa bhlâng. Cơnh đếêc,  a noo quyết định pa choom zập cr’noọ bh’rợ bhrợ têng âng apêê hợp tác xã. Chô a noo Đông xay lâng pr’loọng đong vắ zên ngân hàng, k’rong muy hệ thống c’rool băn đoọng băn a’ọc. Năl ghít xoọc tợơp bhrợ têng nắc lưm bấc râu k’đháp, tu cơnh đếêc a noo Đông ơy dáp tước đhr’năng pay ếp băn đanh.

        T’ngay tr’nợơp lưm bấc râu k’đháp, pa bhlầng nắc chấc lêy m’ma đoọng băn, râu bơr nắc kỹ thuật bhrợ têng c’rool, tu cơnh đếêc chấc pa choom zập tợơ lơơng. A noo pay ếp băn đanh, xoọc t’nợơp nắc băn bơr zệt p’nong, t’tụn nắc t’bấc r’dợ. xoọc tợơp băn 60 p’nong a ọc rứah, t’tun nắc băn 300 p’nong.

        Năl ghít cơnh k’rang lêy, a noo Trần Chí Đông rơơm tin k’rong bhrợ 2000m² c’rool, âng chô a ọc m’am tợơ Mỹ lâng Canada chô băn.

        Nâu kêi quy mô băn 300 a ọc rứah lâng lấh 1000 p’nong a ọc lệê lâng pa câl m’ma. Cơnh pazêng c’moo lalăm đếêc, cắh dáp lâng zên bhrợ têng nắc cung vêy âng chô 500-600 ức đồng. Quy mô ting pậ bhứah, ha dợ a đay k’đhợơng lêy liêm choom, nắc bh’nơơn cung ting ha dưr liêm choom lấh mơ. Cr’noọ bh’rợ âng a noo bhrợ têng vêy bấc pr’loọng đong lơơng cóh chr’val ting chấc năl. Lalăm a hay, băn ting quy mô la léh, nâukêi nắc ting công nghiệp tu cơnh đếêc nắc bấc, a noo Đông moon: a ọc nắc têy c’la đay k’rang lêy xâng tệêm loom lấh đắh bh’nơơn lệê. Ha dợ đăh m’ma nắc tệêm ngăn lấh, tu ơy bơơn chớih pay, r’pặ loại, bơơn zập công ty âng đơơng bảo hộ. zập đoo t’ngay c’rool cung vêy ma nuýh tước câl a ọc m’ma. n’cam nắc pr’loọng đong tự bhrợ têng ting cơnh pr’đơợ VietGap.

        Băn lâng đợ bấc nắc bhrợ cắh liêm tước môi trường, a noo Đông ơy k’rong bhrợ hệ thống boọng biogas, lâng hệ thống pa liêm đác nha nhự liêm choom. Zêng nắc muy quy trình kiêr: c’roo áih mát, vêy chr’đhí, điều hoà,  chất nha nhự nắc bơơn ủ đớc bhrợ khí oóch đoọng za zệê.

        XoỌc đâu, zập c’xêê a noo Đông pa câl dâng 10 tấn lệê a ọc lâng 200 p’nong  a ọc m’ma. zập c’moo, a noo k’rong âng chô tợơ 500 tước 1 tỷ đồng. c’rool bh’năn âng pr’loọng đong a noo xoọc t’váih bhiệc bhrợ đoọng ha dâng 5 ch’nắc pa bhrợ ta luôn đhị vel đong lâng zên 4-5 ức đồng zập c’xêê. A noo Hà Văn Cả nắc muy kỹ sư b’băn, bhrợ bác sĩ thú y, xoọc pa bhrợ đhị c’rool âng a noo Đông, đoọng năl: ha dang pa châng lêy đhi a cu ơy lướt z’lấh nắc c’rool bh’năn âng a noo Đông nắc liêm choom bhlầng, k’dâng lêy nắc dzoọc 200 p’nong a ọc rứah dzợ lâng bhrợ pa xoọc a ọc lệê. Đợ a ọc cơnh đếêc nắc choom t’váih bhiệc bhrợ đoọng ha 6 ch’nắc lơơng dzợ.

        Pa zay bhrợ pa dưr c’rool bh’năn, a noo Đông xoọc pa chắp tước đâu nắc pếch a bóc băn a xiu, băn g’dớc, a đúh, a đha lâng chóh sưa. A noo moon: b’băn nắc a hêê choom ta bil lơi đha rựt đhị vel đong, pa bhlầng nắc đoọng pa zêng ngai cắh ơy vêy bhiệc bhrợ, lâng liêm choom zêng lâng ma nuýh đhưr. B’băn nắc lêy pa ghít bhiệc âng đay xoọc bhrợ, oó lêy k’đháp nắc lơi./.