Đhị k’tiếc prí yêm, chrun đha’hưm Yên Châu-Sơn La, âng crâng dading Tây Bắc, vêy mưy m’ma prí bơơn đhanuôr Thái Yên Châu kiêng bhlâng, p’rá Thái Yên Châu moon nắc Cuổi nguôn. Cắh mưy p’têết pazưm lâng pr’ắt tr’mung âng đhanuôr, nắc prí nguôi dzợ nặc mưy râu ch’na a’yêm cắh choom cắh váih ooy zâp g’lúh bhiệc bhan, tết tọc, t’ngay chr’nắp âng đhanuôr cóh đâu. 

Ting cơnh apêê t’coóh vel ooy zâp vel bhươl manứih Thái Yên Châu, tơợ ahay a’hươn râu prí nguôn nâu nắc ơy vêy ặt đhị zr’lụ k’tiếc Yên Châu nâu. Đhanuôr moon nắc prí cô đơn, tu râu prá nâu cắh vêy cơnh zâp dodô t’nơơm prí n’lơơng, prí nâu nắc chóh lâng cr’liêng, dưr chặt váih 1 a’đoo, cắh vêy chặt váih đợ t’nơơm acoon. Pô prí vêy pr’hoọm t’viêng, bêl p’lêê đoọm nắc t’nơơm prí tự răng chêết. bêl đêếc, cr’liêng prí z’roọ ooy k’tiếc lâng dưr chặt váih đợ t’nơơm prí t’mêê. T’coóh Lừ Văn Bánh, manứih Thái cóh vel Nà Và, chr’val Viêng Lán, chr’hoong Yên Châu đoọng năl:

P’rá Yên Châu moon nắc t’nơơm nguôn. Dưr váih tơợ ahay a’hươn t’nơơm nguôn cóh crâng. Đợ t’tưn nắc 2, 3 pr’loọng đông pay đơơng chô chóh cóh bhươn, ha’rêê. Lâng tước đâu nắc đông n’đoo cung vêy chóh prí nguôn đoọng ha bhiệc đươi cha, xay xơ, chô ặt đông t’mêê… zâp đông nắc cung vêy tơợ 5-10 t’nơơm lâng đông bấc bhlâng nắc cung vêy tơợ 40-50 t’nơơm, hadợ đông ngai cắh vêy nắc cung chấc lêy câl.

Choom moon dưr váih tơợ bhiệc buôn chấc lướt pêếh bơơn âng đhanuôr k’coong ch’ngai, tu cơnh đâu, tơợ ahay a’hươn, đhanuôr zâp acoon cóh Yên Châu nắc ơy năl moót ooy crâng pêếh bơơn, chấc lêy a’băng crâng, bhơi r’véh cóh crâng, ooy đâu nắc vêy prí nguôn đoọng cha t’mung zâp t’ngay cóh pr’loọng đông. Xang nặc nắc dưr váih 1 râu ch’na cắhchoom cắh vêy lâng zâp ngai đhanuôr cóh đâu ooy zâp g’lúh xay xơ, t’ngay bhiệc bhan chr’nắp âng vel đông. T’coóh Lừ Văn Bánh moon cớ:

Bhiệc bhãn ay xơ, chô moót ặt đông t’mêê, vêy manứih bil, zâp râu ch’na hân đhơ nặc váih lêệ la, p’lêê p’coo moon zr’nưm zêng vêy, nắc cung cắh choom cắh váih z’roọng nguôn. Tước đhị zâp quán cha’cha, z’roọng nguôn cung nặc râu ch’na a’yêm bhlâng, cơnh ngoọ 1 râu ch’na acoon cóh âng manứih Thái Yên Châu, zâp ngai cung kiêng cha z’roọng nguôn.

M’ma prí nâu dal 3m, vêy đhị pậ tước 0,6m. tu nâu đoo nắc râu ch’na truyền thống a’yêm âng đhanuôr nắc đhuôr cung ơy năl chấc moót cóh crâng pếch bơơn t’nơơm prí acoon đơơng chô chóh cóh zr’lụ ruộng bhươn đông đay, cắh cậ đợ cr’liêng bhrợ m’ma, đoọng zâp bêl cung váih zâp prí cha cóh pr’loọng đông. Hân đhơ cơnh đêếc, đoọng vêy bơơn z’roọng prí nguôn a’yêm, đha’hưm nắc lêy năl cơnh zêệ bhrợ lâng 2, 3 râu gia vị a’yêm lơơng. Xang bêl pay đơơng chô t’nơơm prí, apêê nắc pay lơi g’loọp prí đắh ngoai, mưy đợc lơi cóh cr’loọng. xang nặc âng đơơng xrơớt paliêm, oó bhrợ prí hư. Xang nặc t’moót prí ơy xrơớt ooy gọ đác pr’luộc n’hang a’ọc cắh cậ ta’rí, k’roóc ơy zêệ, xang nặc t’moót zâp râu gia vị cơnh mắm, bhoóh, mì chính lâng lấh mơ nắc cắh choom cắh váih 1 râu hi’la cr’dzụa. t’coóh Lù Văn Bánh đoọng năl:

Zêệ x’roọng nguôn, l’lăm nắc ahêê lêy xơớt mơ liêm glặp, oó lấh ta’tứi, cung oó lấh pậ. bêl xay xơ manứih, chô ặt đông t’mêê, zâp bêl cung vêy lêệ ta’rí, k’roóc, a’ọc, nắc zêệ lâng đác ta’rí, k’roóc vêy a’yêm. Bhiệc bhrợ têng prí nguôn yêm bhlâng nắc lêy x’roọng nguôn zêệ bhrợ đenh. Râu 2 nắc gia vị âng đoo lêy vêy hi’la Xổm pon-nắc hi’la me k’dzụa, hi’la xổm lồm-nắc hi’la Vón vén, cắh cậ p’lêê me… bêl bhrợ têng, nắc lêy ặt zư đhị gọ x’roọng lâng cor paliêm. Ahêê lêy zêệ lâng óih k’chắh, zêệ pa’đenh nắc vêy yêm nhum.

Cắh mưy đhanuôr Thái cóh zâp vel đông Yên Châu vêy kiêng cha râu ch’na a’yêm prí nguôn nâu, nắc zâp apêê t’coóh t’ha, p’niên p’nọt, ngai n’niên váih, dưr pậ đhị zr’lụ k’tiếc nâu zêng kiêng cha lâng râu ch’na a’yêm nâu. Đhị râu liêm bấc âng zâp râu pr’dzăm ch’na xoọc đâu, x’roọng prí nguôn dzợ nặc 1 ooy đợ râu ch’na cắh choom cắh vêy zâp bêl bhrợ têng bhiệc bhan, tết tọc, t’ngay bhui har âng đhanuôr. Cắh mưy cơnh đêếc, p’ngan x’roọng prí nguôn xoọc đâu dzợ váih đhị zâo nhà hàng pa’câl đắh âm cha cóh chr’hoong, âng đơơng râu dha’hưm yêm âng vel đông đhuôr Thái xay moon lâng ta’mooi ch’ngai đăn năl tước. t’coóh Lò Thị Môn, manứih cóh vel Tủm, chr’val Chiềng Khoi, chr’hoong Yên Châu đoọng năl:

Moon ooy t’nơơm nguôn, lâng manứih Thái Yên Châu, ooy zâp t’ngay bhiệc bhan, tết tọc, t’ngay bhui har âng pr’loọng đông, vel bhươl hadangc ắh vêy prí nguôn nắc lêy cắh a’yêm crêê. Hân đhơ bhiệc bhan n’đoo cung lêy vêy x’roọng nguôn bhrợ ch’na cha bha’lâng, a’yêm, ngai cung kiêng cha, cắh mưy manứih Thái cắh cậ apêê a’duôn.

Zâp bêl ta’mooi vêy g’lúh lướt tước ooy k’tiếc Yên Châu, nắc lêy mưy chu cha xâng râu ch’na a’yêm prí nguôn Yên Châu nâu, xâng đha’hưm yêm âng đác pr’luộc n’hang pazưm lâng râu k’dzụa âng hi’la crâng. Đoọng zâp ngai nắc ặt hay k’noọ ooy 1 râu ch’na a’yêm pazưm lâng pr’ắt tr’mung âng đhanuôr cóh k’coong ch’ngai nâu./.