Đắc Lắc: râu rơơm kiêng đhị lang apêê p’niên n’toong chiing cóh vel Kom Leo
Thứ sáu, 00:00, 17/07/2015


        Xoc đâu, văn hoá chiing goong ting t’ngay ting bil pất đhị bấc vel bhươl âng tỉnh Đắc Lắc. ha dợ đhị vel Kom Leo, chr’val Hoà Thắng, thành phố Buôn Ma Thuột, vêy muy k’bhúh p’niên k’tứi Ê Đê xoọc pa zay pa choom tâm goong n’toong chiing. Nâu đoo nắc râu p’rơơm đhị lang p’niên đắh bhiệc zư lêy không gian văn hoá chiing goong- muy râu c’cir văn hoá phi vật thể âng acoon ma núyh. Bh’ar x’rắ “râu rơơm kiêng đhị lang apêê p’niên n’toong chiing cóh vel Kom Leo” âng H’Xíu. 

        Cóh dứp gâm ngút âng t’nơơm muồng toor đong cộng đồng vel Kom Leo, chr’val Hoà Thắng, thành phố Buôn Ma Thuột, muy k’bhúh p’niên Ê Đê mơ 20 ch’nắc, p’niên k’tứi bhlầng nắc 6 c’moo, p’niên ta ha bhlầng nắc 17 c’moo, xoọc ch’mếêt lêy, đương xâng nghệ nhân dân gian Y Hiu Niê Kđăm pa choom cơnh tâm goong, n’toong chiing. Đhị 20 ch’nắc ting pấh pa choom, vêy đoo p’niên cắh ơy bơơn lêy muy chu ốt apêê tâm goong n’toong h’cơnh. Đhơ cơnh đếêc  nắc đhị bêl lêy đh’riêng chiing dưr chr’va chr’đhô, nắc cóh móh mắt âng a pêê a đhi cung lalay lâng xoọc tr’nợơp. Tợơ ơy pa choom za zưm, thầy Y Hiu nắc ch’mếêt lêy đhị zập ch’nắc. n’đhơ t’mêê pa choom nắc bấc p’niên choom tâm, n’toong. Tợơ đếêc nắc thầy Y Hiu ra pặ ting k’bhuh, đoọng vêy cơnh pa choom ghít liêm lấh.

        Acu lêy apêê p’niên pa zay, ch’mệêt lêy, t’nghêê xâng cơnh a cu pa choom, apêê năl ghít zập bêl cung vêy râu liêm t’mêê, lâng râu chr’nắp lalay. Tước t’ngay đâu, nắc a pêê a đhi ơy choom, cung vêy đoo p’niên cắh lấh choom, vêy đoo p’niên choom bhlầng, muy ch’nắc vêy muy cơnh pa chô ha đay, cắh vêy mr’cơnh zêng. Mơ râu thầy pa choom nắc cu lêy lớp nâu lấh m’pâng zêng choom, râu thầy k’dua nắc apêê bhrợ têng zập zêng.

        Ch’noong c’moo đâu, lớp pa choom tâm goong, n’toong chiing g’lúh tr’nợơp bhrợ têng đhị vel Kom Leo lâng zên bạc dâng 30 ức đồng âng UBND thành phố đoọng. Đhị 1 c’xêê, nghệ nhân Y Hiu nắc pa choom đoọng ha pêê p’niên cơnh tâm goong, n’toong chiing cơnh ba buôn bhlầng zêng 2 râu chiing, chiing đồng, chiing tre. Zập bêl lớp pa choom đhị đong văn hoá cộng đồng, nắc t’ngay đâu ta bhrợ đhị dứp gâm âng t’nơơm muồng tu đhanuôr họp cóh đong cộng đồng. n’đhơ pa choom đhơ đhơ ooy nắc apêê a đhi cung pa zay pa choom.

        Lớp học xoọc ta pa choom nắc a moó Hoàng Thị Thuỷ, Bí thư đoàn chr’val Hoà Thắng tước lưm lêy lớp, cóh têy vêy 1 t’nôm p’lêê. Lớp vêy t’mooi lâng vêy pr’hêl nắc apêê a đhi mr’har pa bhlầng. a moó Thuỷ đoọng năl, nâu đoo nắc cơnh đoọng t’pấh apêê a đhi, rơơm kiêng apêêa đhi pa choom liêm ta níh lâng t’tun nắc chr’val vêy 1 k’bhúh p’niên choom tâm goong n’toong chiing, râu âng prang chr’val xoọc đương rơơm:

        Cung tước t’pấh apêê p’niên, t’ngay đâu vêy cô căh cợ thầy tước t’pấh apêê, t’ngay m’bhrương nắc apêê pa zay lấh mơ pa zước apêê pr’zợc lơơng. Tu cơnh đếêc mơ hi bu nắc a zi k’đươi ma nuýh đắh văn hoá thông tin cắh cợ đắh đoàn tước đâu lâng apêê p’niên.

        Ting cơnh truyền thống Ê Đê, ma nuýh ơy pậ banh nắc vêy choom tâm goong, n’toong chiing, p’niên cắh ơy tước c’moo nắc cắh choom n’toong chiing. Nắc xoọc đâu, bêl không gian diễn tấu chiing goong ting bil pất r’dợ, dợ apêê nghệ nhân choom bhrợ bhr’lậ chiing, choom tâm goong, n’toong chiing cắh vêy bấc dzợ lâng apêê nâu zêng ta coóh đhưr ặ, bhiệc pa choom cớ đoọng ha lang p’niên nắc râu bhiệc lêy pr’hân bhrợ têng. Đhơ cơnh đếêc, bhiệc nâu cung cắh vêy buôn. Đoọng vêy muy k’bhúh choom tâm goong, n’toong chiing lấh mơ k’rong zên bạc đoọng t’pấh ma nuýh pa choom, apêê a đhi nắc lêy pa choom ta luôn lâng chr’nắp bhlầng nắc vêy không gian đoọng ha pêê a đhi diễn tấu, biểu diễn.

        Lấh lớp pa choom, pa xoọng 1 k’bhúh tâm goong, n’toong chiing dzợ p’niên bơơn ta bhrợ t’váih. Apêê a đhi nắc k’bhúh chiing goong pa cắh mặt đoọng ha vel bhươl đoọng ting pấh zập g’lúh tr’thi căh cợ biểu diễn đho đhơ đhị. Rơơm kiêng nắc đh’riêng chiing goong âng apêê a đhi nắc bơơn pa choom ghít liêm lấh mơ, pr’hay lấh mơ. Đh’riêng chiing nắc đoo, nắc ting bhr’dang dzung âng apêê a đhi lướt ch’ngai lấh, chr’va chr’đhô ch’ngai lấh mơ./.

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC