Bhrợ têng dân chủ nắc chìa khoá liêm chr’nắp đoọng bhrợ têng paliêm zâp râu zr’nắh k’đhạp cơnh chủ tịch HCM ơy moon, vêy bhrợ padưr dân chủ liêm chr’nắp nắc vêy choom moon k’đươi zâp ngai đhanuôr âng đơơng cách mạng dưr lướt. đhị đại hội đảng prang k’tiếc k’ruung g’lúh 12 mưy ooy đợ râu t’mêê bơơn xay moon nắc bhrợ padưr c’rơ prang acoon cóh lâng dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Bêl dzợ mamung ahay, chủ tịch HCM pabhlâng lêy chắp bhrợ padưr mưy chế độ dân chủ lâng xay moon gít bh’rợ âng bhiệc padưr quyền bhrợ c’la âng đhanuôr đắh bhiệc bhrợ padưr nhà nước âng đhanuôr, tu đhanuôr. Ting cơnh chủ tịch HCM, dân chủ nắc đoo pr’ắt bh’rợ âng chế độ xã hội chủ nghĩa, nắc cr’noọ bh’rợ âng bhiệc padưr pa’xớc xã hội. PGS,TS Mai Quỳnh Nam, bêl ahay nắc viện trưởng viện lêy ch’mêết acoon manứih, Viện hàn lâm khoa học lâng xã hội VN moon, quốc hiệu tr’nơợp âng k’tiếc k’ruung hêê xang c’moo 1945 nắc lêy bhrợ padưr k’tiếc k’ruung VN dân chủ cộng hoà. Năl gít liêm bhiệc nâu nắc chủ tịch HCM taluôn lêy đợc dân chủ nắc đoo bha’lâng. Hân đhơ cơnh đêếc, ting cơnh t’coóh Mai Quỳnh Nam đoọng vêy bơơn dân chủ nắc cắh vêy buôn:

Ting acu, trách nhiệm âng manứih k’đhơợng bhrợ bha’lâng chr’nắp bhlâng. Chr’nắp nắc đhị manứih k’đhơợng bhrợ k’noọ n’hâu. Manứih k’đhơợng bhrợ quyền lêy k’noọ ooy đhanuôr nắc đhanuôr bơơn n’hâu. Manứih k’đhơợng bhrợ tu bhiệc công, váih bhr’cộ âng đhanuôr, vêy mưy tr’pang têy xa’sạch, a’cọ nhâm mâng nắc k’tiếc k’ruung bêy choom padưr pa’xớc.

Ting cơnh GS.TS Hồ Sĩ Quý, bêl ahay nắc viện trưởng Viện thông tin khoa học xã hội, râu k’rang moon lấh mơ đhị pr’đơợ cơnh xoọc đâu nắc pr’ắt tr’nớt lâng dân chủ. Năl đươi dua dân chủ, vêy pr’ắt bh’rợ liêm choom lâng dân chủ, vêy bh’rợ, cơ chế dân chủ nắc văn hoá dân chủ vêy bơơn bhrợ liêm choom. Dân chủ nắc lêy têêm ngăn lâng bhrợ têng đhị tinh thần zâp quyền lực nhà nước lêy chô ooy đhanuôr. Cơnh lơơng cậ, dân chủ nắc lêy bhrợ têng liêm zâp, ta’níh đhị zâp đắh bh’rợ âng pr’ắt tr’mung xã hội, cắh vêy đhị zr’lụ cắh ta đoọng đắh bhrợ têng dân chủ:

Dân chủ lâng nhà nước pháp quyền nắc đoo pr’đoo, pháp quyền nắc thượng tôn pháp luật. zâp râu cắh liêm choom quyền tự do âng đhanuôr nắc lêy cha’mêết liêm ta’níh lâng lấh mơ nắc đoọng zư lêy k’tiếc k’ruung. Đhanuôr vêy trách nhiệm xay moon chính sách, pháp luật lâng bhrợ padưr đảng. dân chủ cắh mưy đắh bh’rợ xã hội nắc dzợ đắh bhiệc bhrợ âng đảng ooy zâp bh’rợ đảng, l’lăm nắc đảng viên hân đhơ cơnh đêếc đhanuôr nắc lêy vêy p’rá xay moon zr’nưm cóh đâu.

T’coóh Phạm Ngọc Thảo, bêl ahay nắc phó chủ tịch UB MTTQ tp.Hà Nội moon, dân chủ cóh đảng nắc p’têết pazưm liêm nhâm lâng râu đoàn kết pazưm đh’rứah cóh đảng, lêy xay moon liêm ma mơ, lấh mơ nắc đắh bh’rợ cán bộ, lâng lêy xăl t’mêê, paliêm cơ chế, chính sách đoọng padưr bh’rợ bhrợ c’la âng đhanuôr, bh’rợ lêy cha’mêết âng MTTQ, zâp tổ chức chính trị đắh padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung, têêm ngăn quyền tự do, dân chủ âng đhanuôr ting cơnh quy định âng hiến pháp lâng pháp luật:

Vêy ta’nghêê xơợng, vêy xay moon, pâo đoọng trách nhiệm cắh? nâu đoo nắc zâp bhiệc dân chủ. Dân chủ nắc lêy 5 râu bhiệc, nắc ắt đăn lâng đhanuôr, đương xơợng đhanuôr moon, prá xay tr’lưm liêm ta’níh lâng đhanuôr, xay moon đoọng đhanuôr lâng bhrợ têng zâp râu bhiệc đoọng đhanuôr năl gít. Hadang cắh zâp 1 ooy 5 bhiệc nâu âng dân chủ nắc cắh liêm choom.

Padưr k’rơ dân chủ hoá xã hội đoọng padưr quyền bhrợ c’la âng đhanuôr. Tơợ đại hội 9, đảng nắc ơy năl gít âng đơơng dân chủ nắc mưy ooy đợ cr’noọ bh’rợ, tơợ đêếc pa’glúh bấc c’lâng xa’nay, chính sách, pháp luật đoọng padưr dân chủ xã hội chủ nghĩa, têêm ngăn bhrợ têng quyền bhrợ c’la âng đhanuôr. Quyền acoon manứih, quyền lâng bh’rợ liêm chr’nắp âng đhanuôr bơơn năl gít liêm zâp lấh mơ đắh Hiến pháp c’moo 2013 lâng cóh hệ thống pháp luật. quyền bhrợ c’la âng đhanuôr bơơn padưr liêm choom lấh mơ ooy zâp đắh bh’rợ âng pr’ắt tr’mung xã hội lâng dân chủ trực tiếp, dân chủ p’cắh mặt, lấh mơ nắc đắh bh’rợ pr’ắt tr’mung chính trị, kinh tế. đhị đại hội prang k’tiếc k’ruung g’lúh 12 âng đảng, đhị pr’đợc đại hội, đh’rứah lâng padưr c’rơ prang acoon cóh, dự thảo văn kiện g’lúh nâu xay moon liêm gít dân chủ xã hội chủ nghĩa. Ting cơnh t’coóh Lê Quang Vĩnh, phó chánh văn phòng TW đảng, nâu đoo nắc râu t’mêê âng văn kiện:

Tước đại hội 11 nắc năl gít bhrợ padưr mưy k’tiếc k’ruung VN đhanuôr k’van k’tiếc k’ruung dân chủ liêm ma mơ, văn minh lâng đơơng padưr dân chủ dzoọc lấh mơ. Đhị đại hội 12 nâu nắc dzợ p’têết truyền thống nâu, cung cơnh c’lâng xa’nay liêm chr’nắp âng đảng hêê cơnh đêếc lâng 1 râu t’mêê âng pr’đợc xay moon chính trị âng đại hội 12 moon nắc đh’rứah lâng bhiệc padưr c’rơ prang acoon cóh nắc vêy padưr dân chủ xã hội chủ nghĩa, nắc moon gít lấh mơ râu bhrợ padưr dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Bhrợ padưr dân chủ nắc lêy lướt đh’rứah lâng bhiệc t’bấc pháp chế, xay moon dal bh’rợ công dân, zư nhâm mâng kỷ luật, kỷ cương lâng xay moon dal pr’ắt bh’rợ xã hội. ting đêếc, đhanuôr nắc lêy bhrợ têng liêm zâp, ta’níh đhị zâp đắh bh’rợ âng pr’ắt tr’mung xã hội, lâng dân chủ trực tiếp, dân chủ p’cắh mặt. lấh mơ, đoọng dân chủ bhrợ têng, lêy bhrợ padưr nhà nước pháp quyền lalua nặc âng đhanuôr, tu đhanuôr./.

                                                               Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 12:

Dân chủ là chìa khóa vạn năng để giành thắng lợi

 Thực hành dân chủ là chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi khó khăn như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói "Có phát huy dân chủ đến cao độ thì mới động viên được tất cả lực lượng của nhân dân đưa cách mạng tiến lên". Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII một trong những điểm mới được nêu ra đó là phát huy sức mạnh toàn dân tộc và dân chủ xã hội chủ nghĩa.

 Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng xây dựng một chế độ dân chủ và chỉ rõ vai trò, ý nghĩa của việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, dân chủ là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, là mục tiêu và động lực của phát triển xã hội. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Mai Quỳnh Nam, Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu con người, Viện Hàn lâm Khoa học và Xã hội Việt Nam cho rằng: Quốc hiệu đầu tiên của nước ta sau năm 1945 là phải xây dựng được nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Thấu hiểu sâu sắc điều này nên Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặt dân chủ lên hàng đầu. Tuy nhiên, theo ông Mai Quỳnh Nam để có được dân chủ không dễ:

“Theo tôi, trách nhiệm của người quản lý lãnh đạo rất quan trọng. Quan trọng ở chỗ người lãnh đạo nghĩ gì. Người cầm quyền nghĩ về dân thì dân được lợi ích. Người lãnh đạo vì việc công, thành lãnh tụ của dư luận, có một cái đầu sắt và bàn tay luôn sạch thì đất nước sẽ phát triển”

Theo Giáo sư, Tiến sỹ Hồ Sĩ Quý, nguyên Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học Xã hội, điều đáng quan tâm nhất trong tình hình hiện nay là thái độ đối với dân chủ. Biết sử dụng dân chủ, có thái độ hợp lý đối với dân chủ, có nguyên tắc và cơ chế dân chủ thì văn hóa dân chủ sẽ dần được hoàn thiện. Dân chủ cần được đảm bảo và thực thi trên tinh thần "tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân". Mặt khác, dân chủ phải được thực hiện đầy đủ, nghiêm túc trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, không có vùng cấm trong thực hành dân chủ:

“Dân chủ và nhà nước pháp quyền là cặp song sinh, pháp quyền nghĩa là thượng tôn pháp luật. Mọi hạn chế quyền tự do của công dân phải được xem xét cẩn trọng và chủ yếu là nhằm bảo vệ tổ quốc. Dân có trách nhiệm phản biện chính sách, pháp luật, kể cả xây dựng Đảng. Dân chủ  không chỉ ngoài lĩnh vực xã hội mà trong chính công việc của Đảng trong các hoạt động sinh hoạt đảng, trước hết là đảng viên nhưng người dân cần có tiếng nói phản biện ở đây”.

Ông Phạm Ngọc Thảo, nguyên Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Thành phố Hà Nội cho rằng: Dân chủ trong Đảng phải gắn chặt với sự đoàn kết và thống nhất trong Đảng, cần phải công khai minh bạch, nhất là trong công tác cán bộ.  Đồng thời cần đổi mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách để phát huy vai trò làm chủ của nhân dân, vai trò giám sát của MTTQ, các tổ chức chính trị trong phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quyền tự do, dân chủ của người dân theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

 “Có thực lòng nghe, có phân tích, giao trách nhiệm không? Đó là các vấn đề dân chủ. Dân chủ phải 5 vấn đề: đó là thực sự gần dân, thực lòng nghe dân nói, mạnh dạn đối thoại chân tình với nhân dân, giải thích cho nhân dân và giải quyết các vấn đề cho nhân nhân dân hiểu. Nếu thiếu 1 trong 5 vấn đề này dân chủ chỉ là hình thức ”

          Đẩy mạnh dân chủ hóa xã hội để phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Từ Đại hội IX, Đảng đã xác định đưa dân chủ là một trong những mục tiêu, từ đó ban hành nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật nhằm phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân. Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân được xác định đầy đủ hơn trong Hiến pháp  năm 2013 và trong hệ thống pháp luật. Quyền làm chủ của nhân dân được phát huy tốt hơn trong các lĩnh vực của đời sống xã hội bằng dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện, nhất là trong lĩnh vực đời sống chính trị và kinh tế. Tại Đại hội toàn quốc lần thứ XII của Đảng, ngay ở chủ đề Đại hội, cùng với phát huy sức mạnh toàn dân tộc, dự thảo văn kiện lần này nêu rõ phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa. Theo ông Lê Quang Vĩnh, Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, đây là điểm mới của văn kiện:

“Đến Đại hội XI thì đã xác định là xây dựng một nước Việt Nam dân giàu nước mạnh dân chủ công bằng văn minh và đưa yếu tố dân chủ lên trên. Tại Đại hội XII này thì vẫn tiếp nối truyền thống đó, cũng như chủ trương nhất quán của Đảng ta như thế và 1 điểm mới của Chủ đề của báo cáo chính trị của Đại hội 12 nói là cùng với việc phát huy sức mạnh toàn dân tộc thì có phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tức là nhấn mạnh hơn nữa sự phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa”.

 Phát huy dân chủ phải đi liền với tăng cường pháp chế, đề cao trách nhiệm công dân, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và đề cao đạo đức xã hội. Theo đó, dân chủ phải được thực hiện đầy đủ, nghiêm túc trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, bằng dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Đặc biệt, để dân chủ được thực thi, phải xây dựng nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân và vì dân./.