ắt đăn đhị c’cir bha’lang k’tiếc vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long lalua nắc mưy râu chr’nắp cr’van lâng k’ha riêng đảo đhêl. Ooy đâu vêy Ba Mùn-đảo xoọc đâu nắc zư đợc a’đhắh dzăm bấc bhlâng zr’lụ Đông Bắc k’tiếc k’ruung hêê.

Tơợ ch’nang bhuông Cái Rồng-Vân Đồn, Quảng Ninh, xang 45 phút lướt bhuông đấh đhị vịnh Bái Tử Long t’viêng liêm, ahêê nắc vêy tước đhị Ba Mùn-đảo bơơn ta moon nắc đhị a’đhắh dzăm ắt bấc. lướt vốch cóh đảo cơnh ngoọ bh’dzang lướt ooy mưy bha’lang k’tiếc lalay, liêm pr’hay lâng đợ bôl chăng dal, đợ đhị crâng k’coong vêy bấc a’chim a’đhắh.

Ba Mùn ắt đhị zr’lụ ch’ngai âng vịnh Bái Tử Long lâng cung nặc đhị đảo phiến thạch 1 a’năm vêy váih crâng a’bhưi. Đảo vêy k’tiếc bhứah k’dâng 1.800ha, hân đhơ cơnh đêếc dal tước 20km, 1 đắh đác biển r’rộ r’răm, 1 đắh nắc đha’hư tr’xin. ắt lalay mưy ađoo, Ba Mùn cắh vêy đhuôr ắt mamung, apêê ắt cóh đâu nắc mưy kiểm lâm lâng apêê đương trông dấc, zư lêy a’chim a’đhắh đhị bhươn quốc gia Bái Tử Long.

Ting dzung apêê anoo, azi nắc vêy năl cơnh lứch đợ a’chim a’đhắh liêm bấc cóh đảo Ba Mùn nâu. Bhươn quốc gia Bái Tử Long xoọc đâu vêy k’dâng 2000 râu n’loong n’cuông, a’chim a’đhắh, ooy đâu vêy 72 râu a’đhắh dzăm lâng 32 râu n’loong n’cuông ooy bha ar Bhrông VN nắc Ba Mùn chrooi pa’xoọng bấc. đhị đảo vêy bấc râu a’chim a’đhắh, n’loong n’cuông chr’nắp pr’hắt cơnh lim, h’nguốih, vêy đợ n’loong tước 4 cha’nặc ga’vặt. hadợ a’đhắh dzăm nắc cắh mặ dáp lêy, cơnh chr’gơơng, xong óih, bhọt, boọ, zâp râu achim biển, bấc râu chr’nắp pr’hắt cơnh k’xanh bhi’nga, m’bhiêng, xong cróh, ta’ri… bấc c’moo l’lăm ahay, apêê anoo lướt lêy cha’mêết cóh crâng dzợ taluôn lưm a’đhắh, xong óih lướt chấc t’bơơn cha’cha.

Xang bêl bhươn Bái Tử Long bơơn bhrợ padưr c’moo 2001, bh’rợ zư lêy a’chim a’đhắh đhị Ba Mùn bơơn k’rang lêy lấh mơ l’lăm ahay. C’moo 2010, mưy trung tâm zư lêy trông dấc a’đhắh dzăm đhị biển pậ bhlâng cóh zr’lụ Đông Bắc cung bơơn đợc cóh đảo. trung tâm xoọc đâu nắc đội zư lêy âng bhươn quốc gia, zâp cán bộ dưr váih nắc đợ apêê zư lêy, băn zư zâp râu a’chim a’đhắh âng c’bhúh kiểm lâm pay pachô, coọp zư âng apêê đơơng pa’câl cắh liêm crêê.

Anoo Phạm Ngọc Biên, cán bộ zư lêy, trông dấc, manứih ơy ắt pazưm 5 c’moo lâng đảo zay ta’níh âng đơơng ta’mooi lướt lêy đhị băn zư zâp râu a’chim a’đhắh. anoo moon, bêk t’mêê pay pachô, bấc a’chim a’đhắh dzợ đhưr, k’Pân tu ta croọl đợc đenh, âng đơơng c’lâng ch’ngai. Ting lêy zâp râu a’chim a’đhắh, apêê anoo nắc vêy cơnh zư lêy lalay, cắh vêy zư lêy tr’cơnh:

Bhọt nắc lêy taluôn bơm đác đoọng âm, đoọng cha zâp râu p’lêê cơnh clang, k’đậc, a’lui. Coọp nắc đoọng cha lêệ lâng cha bhơi. K’xanh nắc đoọng đắh a’tứch, đoọng a’đoo tự coọp. tu k’xanh cắh vêy đắh cha lêệ ơy chêết. vêy đoo nắc ting pa’cha t’moót ooy boọp. cơnh bhiệc pa’cha k’lang nắc k’đhạp bhlâng, pa’cha ting c’nắt lêệ ta’tứi. bấc râu xong cung k’rang k’pân bhlâng, vêy ngai azi nắc bhọt ma cặp.

Lấh mơ k’rang lêy đoọng cha, apêê anoo nắc dzợ zư lêy padứah zâp râu pr’lúh cr’ay, xang nặc zư lêy ooy đắh pr’ắt tr’mung. Zâp râu bhiệc cơnh ngoọ zư lêy manứih, anoo Biên moon cơnh đêếc. xang bêl pachô c’rơ liêm nắc azi p’lóh pachô ooy crâng. Zâp c’moo, c’bhúh zư lêy nắc liêm choom pachô bấc râu a’chim a’đhắh chr’nắp cơnh coọp, k’xanh, gr’bhái, xong năng, a’tọc… vêy đợ acoon bhọt bấc bêl nắc dzợ chô ooy trạm cắh mứt. anoo Biên đoọng năl cớ:

Bhiệc nâu bấc bêl cung zr’nắh bhlâng, cắh vêy cơnh cóh k’tiếc. đhi noo pazưm lâng trạm kiểm lâm lêy cha’mêết cóh crâng đoong lêy cha’mêết a’đhắh dzăm, lêy zâp râu c’léh bh’rợ cóh crâng. Ahêê n’jứah chấc lêy zư paliêm taluôn.

Đh’rứah lâng c’bhúh kiểm lâm zư lêy xang bêl trông dấc, bấc lêy a’đhắh dzăm Ba Mùn ting t’ngay ting bấc, đợ mơ ta zư t’mung tước 80%, zúp đoọng đảo Ba Mùn ting t’ngay ting bấc lấh mơ, chrooi pa’xoọng liêm chr’nắp sinh hóc đhị bhươn quốc gia Bái Tử Long. T’coóh Vũ Ngọc Thân, PGĐ bhươn quốc gia Bái Tử Long moon gít:

Bh’rợ k’đhơợng zư âng bhươn quốc gia Bái Tử Long bơơn azi lêy cha’mêết liêm gít, nâu đoo nắc bh’rợ bha’lâng đoọng zư lêy padưr zâp râu chr’nắp liêm sinh học, tu cơnh đâu, ooy c’moo nua bh’rợ lêy cha’mêết zư lêy ta bhrợ liêm choom, pa’xiêr bhiệc lướt moót bhrợ cắh liêm crêê đắh ngoai moót bhrợ têng cóh bhươn quốc gia. Pazêng đợ pr’đươi chr’nắp cóh crâng cung cơnh raua liêm bấc sinh học zư đợc zăng liêm choom.

Bấc c’moo đăn đâu, chô ooy Ba Mùn cung cơnh bhươn quốc gia Bái Tử Long cắh mưy vêy zâp đông khoa học, zâp đông lêy cha’mêết nắc ơy t’pấh bấc ta’mooi du lịch pấh lêy cha’mêết pr’ắt tr’mung cóh đâu. râu liêm chr’nắp du lịch âng Ba Mùn dzợ xoọc bơơn zư lêy, chrooi pa’xoọng pa’dưr dal chr’nắp liêm âng bhươn quốc gia, bhươn c’cir ASEAN Bái Tử Long, nắc mưy ooy đợ đhị liêm chr’nắp bhlâng âng VN.

Đảo thú Ba Mùn – Thiên đường hoang dã trên vịnh Bái Tử Long

Nằm kề bên di sản thế giới vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long thực sự là một kho báu sinh quyển giữa trùng khơi với hàng trăm đảo đá. Trong đó có Ba Mùn – hòn đảo hiện là khu bảo tồn động vật hoang dã tự nhiên lớn nhất vùng Đông Bắc nước ta.

  Từ bến cảng Cái Rồng (Vân Đồn, Quảng Ninh), sau khoảng 45 phút lênh đênh trên chiếc xuồng cao tốc giữa vịnh Bái Tử Long trong xanh, chúng tôi mới tới Ba Mùn - hòn đảo được mệnh danh là thiên đường của các loài động vật hoang dã. Bước chân lên đảo giống như bước lên một thế giới khác, đầy hoang sơ, kỳ bí với những vách đá cheo leo, những tán rừng nguyên sinh phủ kín bao bọc muôn loài chim thú.

Ba Mùn nằm ở vùng lõi của vịnh Bái Tử Long và cũng là đảo phiến thạch duy nhất có rừng nguyên sinh. Đảo có diện tích khoảng 1800 hecta nhưng dài tới 20km, một mặt sóng biển tung bọt ầm ầm trắng bờ đá, một mặt lại phẳng lặng, êm ả. Nằm cách biệt giữa trùng khơi, Ba Mùn không hề có dân cư sinh sống, “thổ địa” duy nhất ở đây là các cán bộ kiểm lâm và đội cứu hộ động vật hoang dã thuộc Vườn quốc gia Bái Tử Long.

Theo chân các anh, chúng tôi mới hình dung ra hết lượng động thực vật phong phú trên “đảo thú” Ba Mùn. Vườn quốc gia Bái Tử Long có khoảng 2000 loài động thực vật, trong đó có 72 loài động vật và 32 loài thực vật trong Sách Đỏ Việt Nam thì Ba Mùn góp phần nhiều. Trên đảo có vô vàn các loài thực vật quý hiếm như đinh, lim, sến, táu, vàng hương, có những cây cổ thụ to ba bốn người ôm. Còn động vật thì không thể đếm xuể, sơn dương, hươu, nai, khỉ, voọc, các loài chim biển, chim di cư, nhiều loài quý hiếm như trăn gấm, báo lửa, khỉ vàng, tê tê, tắc kè… Nhiều năm trước, các anh đi tuần rừng vẫn thường xuyên gặp lợn rừng, rồi nai, hoẵng đi kiếm ăn từng đàn.

Sau khi Vườn quốc gia Bái Tử Long được thành lập năm 2001, công tác bảo vệ động vật hoang dã tại Ba Mùn được quan tâm hơn trước. Năm 2010, một trung tâm cứu hộ động vật trên biển lớn nhất khu vực Đông Bắc cũng được đặt trên đảo. Trung tâm nay là đội cứu hộ thuộc Vườn quốc gia, các cán bộ trở thành “ông đỡ” chuyên chăm sóc, nuôi dưỡng các loài động vật hoang dã do lực lượng kiểm lâm tịch thu, cứu hộ được từ những vụ buôn bán trái phép.

Anh Phạm Ngọc Biên, cán bộ đội cứu hộ, người đã gắn bó 5 năm với đảo tận tình đưa khách đi tham quan nơi nuôi dưỡng các loài thú. Anh kể, khi mới tiếp nhận, phần lớn các con thú đều rất yếu, kiệt sức và hoảng sợ do bị nhốt lâu ngày, vận chuyển đường xa. Tùy từng loài các anh lại phải có cách chăm sóc riêng, không loài nào giống loài nào:

“Khỉ thì phải thường xuyên bơm nước cho uống, cho ăn các loại củ quả như khoai tây, bí xanh, bí đỏ, khoai lang. Rùa thì có loại ăn thịt và ăn rau. Trăn này thì mấy ngày cho ăn một con gà, nó tự bắt vì đặc biệt trăn không ăn thịt chết. Có con cho ăn phải đút từng miếng một. Như cho ăn diều hâu là vất vả nhất, phải thái từng lát mỏng đưa vào miêng để nó mổ. Nhiều con nguy hiểm chứ, anh em cũng bị khỉ cắn liên tục đấy”.

Ngoài chăm cho ăn, các anh còn điều trị các bệnh khác, rồi chăm sóc về tâm lý. “Đủ thứ việc như chăm con mọn”, anh Biên đùa. Sau khi phục hồi sức khoẻ và bản năng hoang dã, chúng sẽ được thả về với tự nhiên. Hàng năm, đội cứu hộ thành công hàng trăm cá thể thuộc nhiều loài động vật quý hiếm như vích, rùa, rắn hổ mang chúa, gấu ngựa, chồn, cáo, cầy hương, mèo rừng,... Có những con khỉ quấn người, đôi lúc vẫn về trạm quanh quẩn không rời. Anh Biên cho biết thêm:

“Công việc này đôi khi cũng vất vả, nó không như trong đất liền. Anh em cứu hộ kết hợp với trạm kiểm lâm tuần tra kiểm soát trong rừng để mình nghiên cứu động vật, xem các dấu chân dấu vết trong rừng. Mình vừa chăm sóc lại vừa kiểm kê xem rừng này có gì, kết hợp theo dõi thường xuyên.”

Cùng với lực lượng kiểm lâm bảo vệ sau cứu hộ, phần lớn động vật hoang dã thả về tự nhiên đều phục hồi tốt, tỷ lệ sống tới 80%, giúp đảo thú Ba Mùn ngày càng phong phú hơn về số lượng cá thể loài, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long.

Ông Vũ Ngọc Thân, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Bái Tử Long khẳng định:

“Công tác quản lý bảo vệ của Vườn quốc gia Bái Tử Long được chúng tôi xác định rất rõ, đây là nhiệm vụ trọng tâm để bảo tồn, phát huy các giá trị đa dạng sinh học. Vì vậy trong năm qua công tác tuần tra bảo vệ được làm rất tốt, hạn chế việc xâm phạm từ bên ngoài vào khai thác tài nguyên thiên nhiên trong Vườn quốc gia. Toàn bộ tài nguyên thiên nhiên cũng như đa dạng sinh học được giữ gìn khá tốt.”

Nhiều năm gần đây, đến với Ba Mùn cũng như Vườn quốc gia Bái Tử Long không chỉ có các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu mà đã thu hút nhiều khách du lịch tới tham quan, trải nghiệm cuộc sống hoang dã. Tiềm năng du lịch của Ba Mùn vẫn đang chờ được khám phá, góp phần nâng cao giá trị của Vườn Quốc gia, Vườn Di sản ASEAN Bái Tử Long, một trong những nơi sinh quyển đa dạng và phong phú bậc nhất của Việt Nam./.