Der k’tiếc ta luôn cóh chr’hoong A Lưới: Cắh choom k’rang k’pân
Thứ hai, 00:00, 28/12/2015

Cóh c’xêê 12 n’nâu, đhị chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế ta luôn dưr váih 5 g’lúh der k’tiếc. Ting cơnh dáp lêy, cóh 2 c’moo ha nua, đhị chr’hoong da ding ca coong n’nâu dưr váih k’zệt chu der k’tiếc k’rơ tr’xin. N’đhơ cơnh đêếc, apêê chuyên gia đong khoa học moon, cóh A Lưới doó choom dưr váih der k’tiếc k’rơ  tu cơnh đêếc đha nuôr cắh choom k’rang k’pân.

Trang thông tin điện tử la lua âng Viện Vật Lý địa cầu bấc t’ngay ha nua, bấc ơl apêê xa nay xay moon ooy der k’tiếc cóh chr’hoong da ding ca coong A lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. G’lúh der k’tiếc t’mêê bhlâng dưr váih moọt bêl 18 h44 phút ha dum 22/12 vêy k’rơ 3.4 độ richter, đhộ dâng 10 km. Bấc ngai đha nuôr A Lưới công xay moon bơơn xơợng der tr’xin. Cơnh đêếc, tơợ c’xêê 5 c’moo ahay tước nâu câi, đhị chr’hoong A Lưới lâng zr’lụ n’đắh Tây, thị xã Hương Trà tr’đăn lâng A lưới âi dưr váih 15 g’lúh der k’tiếc, cóh đêếc, g’lúh der k’tiêc sk’ro bhlâng nắc dưr váih moọt t’ngay 15/5/2014 đhị chr’hoong A Lưới k’rơ 4,7 độ richter, đhộ dâng  10km. T’coóh Hồ Xuân Trăng, Bí thư Huyện uỷ A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Hiế đoọng năl, der k’tiếc dưr váih ta luôn cóh cr’chăl ha nua đhị vel đong chr’hoong n’đhơ doó âi râu rí bil hư, n’hdơ cơnh đêếc bhrợ ha đha nuôr k’rang k’uôl, cắh yêm têêm:

Đăn đâu, g’lúh dử der k’tiếc nắc pa bhlâng xir. N’đắh dha nuôr nắc apêê đoo k’rang k’pân, chính quyền vel đong nắc azi công k’rang. Nâu câi nắc muy năl p’too moon đha nuôr oó lấh k’rang k’pân, ha dang vêy dưr der k’tiếc nắc rơớt đhị apêê công tình xoọc ta bhrợ, b’bơơn d’di cắh cậ apêê đhị vêy n’loong n’cuông, oó ặt đăn apêê đhị đêếc… Nâu câi c’lâng bh’rợ cắh âi vêy. Âi xang 1 muy der k’tiếc azi nắc vêy ha dợ xay trúih, cắh âi vêy choom k’dâng đớc l’lăm.

Tiến sĩ Trần Ngọc Nam, Giám đốc Sở Khoa học lâng Công nghệ tỉnh Thừa Thien Huế xay moon, der k’tiếc cóh A Lưới crêê tước đới tr’véh A lưới- Rào Quán n’juối ch’ngai tước Thà Khẹt, k’tiếc k’ruung pr’zớc Lào, xoỌc đới tr’vêếh n’nâu xoọc dưr k’rơ. Ting t’coóh Nam, bêl đới tr’vêếh xoọc dưr k’rơ  ha dang bhrợ p’xoọng a bóc k’độ đác nắc cr’đơơng tước đhr’năng pa glúh năng lượng, bhrợ t’váih apêê g’lúh der k’tiếc, moon nắc der k’tiếc cr’dơơng. N’đhơ cơnh đêếc, nâu đoo công nắc muy k’dâng đớc ha dợ. Tu l’lăm ahay, bêl cắh âi bhrợ têng apêê bha nậ đác, thuỷ điện nắc cóh zr’lụ n’nâu âi dưr váih der k’tiếc. n’đhơ nắc c’moo 1997, dưr váih der k’tiếc k’rơ tước 4,7 độ richter. N’đhơ cơnh đêếc g’lúh dưr váih ta luôn cóh 2 c’moo ha nua nắc xay moon tu der k’tiếc cr’đơơng nắc zêng vêy pr’đơợ. T’coóh Trần Ngọc Nam công moon, đha nuôr cắh choom k’rang k’pân, tu apêê đong khoa học âi k’dâng đớc k’đháp vêy đhr’năng dưr váih der k’tiếc cơnh lâng k’rơ lấh 5,5 độ richter. T’coóh Trần Ngọc Nam, Giám đốc Sở Khoa học lâng Công nghệ tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl, đoọng xay moon muy cơnh pa zêng, n’đhắc bh’rợ der k’tiếc cóh A Lưới, đơn vị âi xay moon lâng Bộ Khoa học lâng Công nghệ xay bhrợ khoa học cấp k’tiêc sk’ruung p’jớh, dưr váih t’mêê n’đhang cắh âi bơơn lêy Bộ t’ơơi đoọng:

Azi k’đươi moon lấh 1 c’moo m’pâng âi n’đhơ cơnh đêếc apêê quy đinh k’đhơợng lêy nhà nước n’đắh khoa học công nghệ xoọc tr’xăl ting luật t’mêê ( Luật Khoa học Công nghệ 2013). Tu cơnh đêếc bộ công xoọc ha lỵ lêy cắh âi t’ơơi đoọng. Tu nắc u z’lấh mơ đhr’năng ch’mêệt lêy âng vel đong tu cơnh đêếc azi nắc muy năl đương kía râu zooi đoọng âng Trung ương.

Mr’cơnh xay moon lâng Tiến sĩ Trần Ngọc Nam, Giáo sư Cao Đình Triều, bêl ahay nắc Phó Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu moon, zr’lụ n’nâu xoọc vêy đới tr’vêếh dưr k’rơ tơợ Rào Quán n’juối pa tước K’ruung Tranh 2 tước Bình ĐỊnh, n’đhơ cơnh đêếc cắh âi bơơn k’rang tước bấc. nâu câi, đới tr’vêếh n’nâu xoọc dưr váih, cr’đơơng tước der k’tiếc. Giáo sư Cao Đình Triều moon, der k’tiếc cóh A Lưới, tu der k’tiếc ton dưr váih nắc bha lâng, n’đhơ cơnh đêếc công vêy cr’đơơng bêl apêê a bóc k’độ đác, thuỷ điện âi k’rong đớc đác cr’đơơng tước der k’tiếc cr’đơơng:

Zr’lụ n’nắc âi dưr váih der k’tiếc 4,7 độ richter nắc k’rơ bhlâng. Ting acu k’dâng lêy công đhêêng mơ đêếc a năm, doó vêy k’rơ lấh mơ. Ha dợ der k’tiếc ton dưr váih cóh đêếc nắc apêê đoo âi moon k’rơ bhlâng nắc 5,5 độ richter đoọng zêl râu tân glươi âng thuỷ điện A lưới tu cơnh đêếc u ặt cóh đhị c’noong yêm têê, doó vêy râu rí.

PGS-TS Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Trung tâm k’dâng đớc xay trúih der k’tiếc lâng p’rơớt sóng thần Viện vật lý địa cầu công đoọng năl, der k’tiếc cr’đơơng buôn nắc apêê g’lúh der k’tiếc k’tứi lâng trung bình, vêy đhộ ặt đăn lâng mặt k’tiếc tu cơnh đêếc buôn dưr váih der cóh mặt k’tiếc lâng cr’đơơng lâng đơơr pr’tóh, n’đhơ cơnh đêếc hắt vêy đhr’năng bhrợ bil hư.

Apêê chuyên gia, đong khoa học vêy mr’cơnh xay moon tr’nơợp nắc cóh zr’lụ A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế hắt vêy đhr’năng dử váih đhr’năng der k’tiếc k’rơ. N’đhơ cơnh đêếcm đha nuôr nắc cắh choom cắh k’rang k’pân! T’mêê đâu, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải âi k’đươi Bộ Khoa học lâng Công nghệ k’đhơợng xay pa zum lâng Viện Hàn lâm Khoa học lâng Công nghệ lâng cơ quan creê tước pa chắp ch’mêệt lêy, xay moon ooy đhr’năng der k’tiếc đhị zr’lụ chr’hoong A Lưới, xay trúih Thủ tướng lâng Xay trúih đoọng chính quyền lâng đha nuôr vel đong năl đoọng oó lấh k’rang k’pân./.

 

ĐỘNG ĐẤT LIÊN TỤC Ở HUYỆN A LƯỚI: KHÔNG NÊN HOANG MANG?

 Trong tháng 12 này, tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế liên tiếp xảy ra 5 trận động đất. Thông kê, trong 2 năm qua, tại huyện miền núi này xảy ra vài chục trận động đất lớn nhỏ. Tuy nhiên, các chuyên gia nhà khoa học cho rằng, ở A Lưới không thể xảy ra động đất lớn nên người dân không nên hoang mang.

Trang thông tin điện tử chính thức của Viện Vật lý Địa cầu những ngày qua, dày đặc các thông tin về động đất ở huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế. Trận động đất mới nhất xảy ra vào lúc 18 giờ 44 phút tối 22/12 có cường độ 3,4 độ richter, độ sâu chấn tiêu khoảng 10km. Nhiều người dân ở A Lưới cũng cảm nhận được động đất bởi rung lắc nhẹ. Như vậy, từ tháng 5 năm ngoái đến nay, tại huyện A Lưới và vùng phía Tây, thị xã Hương Trà giáp với A Lưới đã xảy ra 15 trận động đất, trong đó, trận động đất mạnh nhất xảy ra vào ngày 15/5/2014 tại huyện A Lưới với cường độ 4,7 độ richter, độ sâu chấn tiêu khoảng 10km. Ông Hồ Xuân Trăng, Bí thư Huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế cho biết, động đất xảy ra liên tiếp trong thời gian qua trên địa bàn huyện mặc dù chưa gây ra thiệt hại nhưng khiến người dân lo lắng, bất an: “Gần đây, tần xuất động đất rất là dày. Về phía bà con nhân dân thì người ta cũng hoang mang, chính quyền địa phương thì chúng tôi cũng lo lắng. Bây giờ chỉ biết trấn an người dân bình tĩnh, nếu mà có xảy ra động đất thì tránh những nơi có công trình tạm bợ hay những chỗ có cây cối mình tránh xa... chứ hiện nay phương án là chưa có. Cứ sau mỗi trận động đất chúng tôi mới được thông báo, chứ cảnh báo thì chưa có”.
       Tiến sĩ Trần Ngọc Nam, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thừa Thiên Huế nhận định, động đất ở A Lưới liên quan đến đới đứt gãy A Lưới- Rào Quán kéo dài qua Thà Khẹt, nước bạn Lào, hiện đới đứt gãy này đang hoạt động. Theo ông Nam, khi đới đứt gãy đang hoạt động mà xây dựng thêm hồ thủy chứa nước, tích nước thì dẫn đến khả năng giải phóng năng lượng, tạo ra những trận động đất, gọi là động đất kích thích. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là dự đoán. Bởi vì trước đây, khi chưa xây dựng các đập thủy lợi, thủy điện thì ở khu vực này đã xảy ra động đất. Thậm chí năm 1997, xảy ra động đất mạnh đến 4,7 độ richter. Nhưng với tần suất xảy ra liên tục trong 2 năm qua thì nhận định nguyên nhân động đất là động đất kích thích là hoàn toàn có cơ sở. Ông Trần Ngọc Nam cũng cho rằng, người dân không nên hoang mang, bởi các nhà khoa học đã dự báo khó có khả năng xảy ra động đất với cường độ trên 5,5 độ richter. Ông Trần Ngọc Nam, Giám đốc Sở Khoa và Công nghệ tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, để đánh giá một cách tổng quát, khách quan về hiện tượng động đất ở huyện A Lưới, đơn vị đã đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ thiết lập nhiệm vụ khoa học cấp quốc gia đột xuất, phát sinh nhưng chưa được Bộ phê duyệt: “Chúng tôi đã đề xuất hơn 1 năm rưỡi rồi nhưng do các quy định quản lý nhà nước về khoa học công nghệ đang thay đổi theo luật mới (Luật Khoa học Công nghệ 2013). Nên bộ vẫn đang xem xét chứ chưa phê duyệt. Do nó vượt tầm nghiên cứu của địa phương nên chúng tôi chỉ biết chờ đợi sự hỗ trợ của Trung ương”. Ông Trần Ngọc Nam nói.

Cùng chung nhận định với Tiến sĩ Trần Ngọc Nam, Giáo sư Cao Đình Triều, nguyên Phó Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu cho rằng, khu vực này đang có đới đứt gãy đang hoạt động từ Rào Quán kéo dài qua Sông Tranh 2 đến Bình Định nhưng chưa được quan tâm nhiều. Hiện nay, đới đứt gãy này đang hoạt động, dẫn đến động đất kiến tạo. Giáo sư Cao Đình Triều cho rằng động đất ở A Lưới, nguyên nhân chính là động đất kiến tạo nhưng cũng có tác động khi các hồ chứa hồ chứa thủy lợi, thủy điện đã tích nước dẫn đến động đất kích thích: “Vùng đó đã xảy ra động đất 4,7 độ richter là lớn nhất. Theo mình dự đoán cũng chỉ thế thôi không cao hơn đâu. Còn động đất kiến tạo ở đấy thì người ta đã xác định tối đa là 5,5 độ richter để kháng chấn cho công trình thủy điện A Lưới cho nên nó nằm trong ngưỡng an toàn không có ảnh hưởng gì đâu”.

PGS-TS Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Trung tâm báo tin động đất và cảnh bảo sóng thần viện Vật lý địa cầu cũng cho biết, động đất kích thích thường là các trận động đất nhỏ và trung bình, có chấn tiêu nằm gần mặt đất nên thường gây rung động trên mặt đất và kèm theo tiếng nổ, nhưng ít có khả năng gây thiệt hại trực tiếp.
       Các chuyên gia, nhà khoa học đều có chung nhận định ban đầu là ở khu vực A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế ít có khả năng xảy ra động đất mạnh. Tuy nhiên, người dân thì không khỏi lo lắng! Mới đây, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ và cơ quan liên quan nghiên cứu, đánh giá về tình hình động đất tại khu vực huyện A Lưới, báo cáo Thủ tướng và công bố để chính quyền và nhân dân địa phương biết nhằm tránh hiểu lầm, hoang mang./.

 

 

 

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC