Lêy t’nơơm Mắc ca vêy bấc râu liêm choom, zên chóh bhrợ m’bứi, p’lêê váih bấc, râu liêm choom ooy kinh tế bấc lấh mơ cà phê, chr’nắp pa bhlâng nắc choom chắt vaíh liêm cóh đhr’năng âng pleng k’tiếc vel đông, xoọc đâu đhanuôr cóh chr’hoong Hướng Hoá xoọc chóh bhrợ lêy t’nơơm chr’nóh n’nâu. Nâu đoo nắc râu t’bhlâng âng đhanuôr nắc đơớh pa bhlâng vêy đợ rau zúp zooi âng zập cấp, zập nganh tơợ xa nay xay moon quy hoạch chóh bhrợ tước ooy bh’rợ zúp zooi ooy kỹ thuật công cơnh pay câl, bhrợ têng bh’nơơn bh’rợ cóh ha y chroo. 

Lâng rau rơơm kiêng vêy thu nhập bấc, xang 1 cr’chăl chêếc n’năl cóh tỉnh Đắc Lắc lâng cóh sách báo, a noo Lê Đình Hào ắt cóh chr’val Hướng Phùng, chr’hoong Hướng Hoá ơy pay câl 300 t’nơơm m’ma mắc ca chô chóh đh’rứah lâng t’nơơm cà phê âng đay. Ting cơnh a noo, nâu đoo nắc t’nơơm chr’nóh crêê lâng pleng k’tiếc cóh zr’lụ Hướng Hoá, zên k’rong bhrợ m’bứi pa bhlâng pa châng lâng cà phê, k’dâng 15- 20 ức đồng muy hecta cóh tr’nơớp lâng 1,5 – 2 ức đồng đoọng zư lêy đoọng ha pazêng c’moo t’tun, xang mơ 10 tuổi nắc bơơn pay pa chô m’bứi bhlâng công 3 tấn cr’liêng, ma mơ lâng 1 tấn nhân cóh muy hecta. Ha dang chr’nắp mơ 5 đô la Mỹ muy kg, nắc lấh 1 hecta nắc bơơn pay pa chô 5 r’bhâu đô la Mỹ, ma mơ lâng 75 ức đồng. Cơnh lơơng cậ t’nơơm chr’nóh n’nâu xoọc vêy tỉnh lâng chr’hoong k’dua chóh bhrợ lâng nắc vêy 1 doanh nghiệp đương câl bh’nơơn bh’rợ, tu cơnh đêếc nắc a noo k’rong bhrợ. A noo Lê Đình Hoà prá:

Cóh k’tiếc Hướng Phùng n’nâu pa châng lâng Đắc Lắc, pleng k’tiếc k’nặ mr’cơnh, tu cơnh đêếc nắc acu pay chóh t’nơơm Mắc Ca. Acu công n’năl t’nơơm Mắc ca nắc chr’nóh chr’nắp pa bhlâng, ha dang bơơn pa chô bấc bh’nơơn nắc acu choom chóh bhrợ t’bấc.

Hương Hoá nắc zr’lụ đhăm k’tiếc bhrôông ba zan liêm pa bhlâng, pleng cóh đâu doọ lấh puýh pa châng lâng zr’lụ n’lơơng cóh tỉnh Quảng Trị crêê đoọng ha bh’rợ chóh bhrợ pazêng rau chr’nóh cơnh cà phê, a mót. C’moo 2014, tỉnh Quảng Trị k’dua chóh p’xoọng t’nơơm Mắc ca. C’moo 2015, chr’hoong Hướng Hoá chóh lêy 150 hecta lâng xay moon nắc chóh bhrợ t’bhứah tước 1500 hecta. Xoọc đâu vêy muy bơr doanh nghiệp xoọc ch’mêết lêy, chêếc n’năl lâng vêy bh’rợ k’rong bhrợ t’nơơm Mắc ca lâng đợ đhăm chóh bhrợ ga mắc. Xoọc đâu, vêy Công ty My Anh- Khe Sanh nắc doanh nghiệp FDI ơy đoỌng k’nặ 37 ức đô la Mỹ k’rong bhrợ ooy bh’rợ nông nghiệp đhị chr’hoong Hướng Hoá lâng 4 dự án bha lâng, cóh đêếc vêy dự án chóh lâng bhrợ têng mắc ca mơ 640 hecta. Xoọc đâu công ty My Anh ơy bhrợ têng bhươn ươm lâng ơy ươm liêm choom 1 ức t’nơơm m’ma Mắc ca. đhanuôr cóh chr’hoong Hướng Hoá xoọc chóh bhrợ lêy t’nơơm Mắc ca đoọng pa dưr kinh tế. t’coóh Thái Văn Vang, Phó Chủ tịch UBND chr’val Hướng Phùng prá:

N’đắh t’coóh xa nay chr’val công rơơm kiêng đhanuôr chêếc n’năl xa nay tơợ đài báo, công cơnh ty vi, chêếc n’năl pazêng râu xa nay, đoọng chóh bhrợ t’bhứah, xăl m’ma ch’nóh t’mêê đoọng cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y pa dưr rau liêm choom âng t’nơơm chr’nóh crêê lâng đhăm k’tiếc đhị chr’val.

Chr’hoong Hướng Hoá xoọc vêy k’dâng 5 r’bhâu hecta cà phê, cóh đêếc, lấh muy pâng nắc đhăm chóh lấh u griing, crêê bấc bh’ruy cha, rau liêm choom cắh bấc. Cóh pazêng c’moo ahay, chr’hoong Hướng Hoá ơy vêy chính sách zúp zooi đhanuôr chóh bhrợ cớ, chóh t’mêê. Đhanuôr Hướng Hoá rơơm kiêng chính quyền vel đông bhrợ pr’đơợ đoọng đhanuôr bhrợ t’bhứah lấh mơ dzợ đhăm chóh bhrợ t’nơơm Mắc ca đoọng pa dưr kinh tế. Hân đhơ cơnh đêếc, mắc ca nắc t’nơơm chr’nóh t’mêê nắc vel đông xoọc ch’mêết lêy ooy m’ma, bhrợ t’váih lớp pa choom zúp zooi ooy bh’rợ ươm, zư lêy, pay pa chô t’nơơm Mắc ca nắc h’cơnh choom rau liêm choom nắc nhâm mâng./.

Người dân Hướng Hóa trồng thử nghiệm cây Mắc ca

--------------

 Nhận thấy cây Mắc ca có nhiều ưu điểm, suất đầu tư thấp, sản lượng cao, hiệu qủa kinh tế lớn hơn cà phê, đặc biệt có khả năng phù hợp với đất đai, khí hậu, hiện nay người dân ở huyện Hướng Hóa đang trồng thử nghiệm loại cây này. Đây là sự mạnh dạn của người dân nhưng rất cần sự hỗ trợ của các cấp, các ngành từ định hướng quy hoạch cho đến giúp đỡ về mặt kỹ thuật cũng như thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm sau này. Xung quanh vấn đề này, Bá Thuần, CTV Đài TNVN có bài viết nói về vấn đề này. Bà con và các bạn cùng nghe.

Với mong muốn có nguồn thu nhập cao, sau 1 thời gian đi tìm hiểu ở tỉnh Đắc Lắc và qua sách báo, anh Lê Đình Hào ở xã Hướng Phùng, huyện Hướng Hóa đã mạnh dạn mua 300 cây giống mắc ca về trồng xen canh thử nghiệm giữa vườn cà phê của mình. Theo anh, đây là loại cây trồng phù hợp với đất đai và khí hậu ở vùng Hướng Hóa, mức đầu tư thấp hơn nhiều so với cà phê, khoảng 15- 20 triệu đồng/ha ban đầu và 1,5 đến 2 triệu đồng để chăm bón cho các năm về sau, sau 10 tuổi trở đi chí ít cũng thu hoạch được 3 tấn hạt, tương đương 1 tấn nhân/ha. Nếu giá chỉ ở mức 5 USD/kg nhân, thì trên một ha vẫn có thể cho thu nhập 5000 USD, tương đương 75 triệu đồng. Mặt khác đây là loại cây trồng đang được tỉnh và huyện khuyến khích và có 1 Doanh nghiệp nhận bao tiêu sản phẩm nên anh quyết định đầu tư. Anh Lê Đình Hòa nói:

Băng: Ở đất Hướng Phùng này so với Đắc Lắc đất đai, khí hậu tương xứng lẫn nhau cho nên mình cũng đi theo vấn đề cây Mắc ca. Có biết cây Mắc ca tiềm năng phát triển lớn, nếu mà cho lại lợi nhuận được thì mình có thể mở rộng mô hình lớn hơn.

Hướng Hóa là vùng đất đỏ ba zan rất màu mỡ, khí hậu quanh năm thấp so với các địa phương khác ở tỉnh Quảng Trị phù hợp cho việc phát triển các loại cây như cà phê, hồ tiêu. Năm 2014, tỉnh Quảng Trị chỉ đạo trồng thêm cây Mắc ca. Năm 2015, huyện Hướng Hóa trồng thí điểm 150 ha và dự kiến sẽ mở rộng diện tích lên 1500 ha. Hiện đã có một số doanh nghiệp khảo sát, tìm hiểu và có hướng đầu tư trồng cây Mắc Ca với quy mô lớn. Hiện nay, có Công ty My Anh - Khe Sanh là doanh nghiệp FDI đã bỏ vốn gần 37 triệu USD đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp tại huyện Hướng Hóa với 4 dự án chính, trong đó có Dự án trồng và chế biến mắc ca trên diện tích 640 ha. Hiện công ty My Anh đã xây dựng vườn ươm và ươm thành công 1 triệu cây giống Mắc ca. Người dân ở huyện Hướng Hóa đang háo hức trồng thử nghiệm cây Mắc ca để phát triển kinh tế. Ông Thái Văn Vang, Phó chủ tịch UBND xã Hướng Phùng cho biết:

Băng: Về phía lãnh đạo xã cũng mong muốn rằng người dân tìm hiều qua thông tin đài báo, cũng như ty vi, thu thập các thông tin, để nhân rộng mô hình, thay đổi giồng cây mới để trong thời gian tới nhằm nâng cao hiệu quả cây trồng phù hợp với đất đai tại xã nhà.

Huyện Hướng Hóa hiện có khoảng 5 ngàn ha cà phê, trong đó, hơn một nữa là diện tích già cỗi, bị sâu bệnh, năng suất thấp. Những năm qua, huyện Hướng Hóa đã có chính sách hỗ trợ cho người dân tái canh tác, trồng mới thay thế. Người dân Hướng Hóa mong muốn chính quyền địa phương tạo điều kiện cho người dân mở rộng hơn nữa diện tích trồng cây Mắc Ca để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, Mắc Ca là cây trồng mới nên địa phương đang giám sát vấn đề giống, mở các lớp tập huấn hỗ trợ, hướng dẫn về kỹ thuật ươm tạo, chăm sóc, thu hoạch cây Mắc ca sao cho có hiệu quả bền vững./.

         ---------