Mưy râu cắh choom ha vil lâng apêê chắp kiêng tr’coọ xa’nưl ooy c’moo nua nắc bơơn xơợng zâp xa’nay t’ruíh pr’hát xa’nưl ty đenh liêm crêê bhlâng âng zâp apêê nghệ sỹ-nghệ nhân cóh c’bhúh Đông Kinh Cổ Nhạc chi’ớh. đợ tr’coọ xa’nưl ta bhrợ tơợ cram, cr’đêê, hát trực tiếp cắh vêy đươi dua đh’riêng xa’nưl âng điện tử, nắc bhrợ padưr thương hiệu đoọng ha tr’coọ xa’nưl ty chr’nắp ooy zâp xa’nay bh’rợ cơnh Chuyện nhạc phố cổ, tiếng Trúc tiếng tơ, Tố nữ dân ca… ta bhrợ taluôn ooy c’moo 2015. c’lâng pr’lướt nâu âng c’bhúh Đông Kinh Cổ Nhạc nắc mưy râu bhrợ t’bhlâng pậ chr’nắp âng zâp nghệ sỹ đắh bhiệc chấc lêy râu ma bhưi chr’nắp âng tr’coọ xa’nưl acoon cóh.
mưy hay k’noọ ooy xa’nưl tơ, a’ngoọn tơ cắh vêy ngai năl tước mắt móh a’ngoọn tơ ha cơnh. Xoọc đâu nắc bhrợ a’ngoọn tơ nâu nắc mưy râu bhui har bhlâng. Đợ ha y nắc rơơm kiêng dưr chr’va lấh mơ đoọng t’bhlâng zư lêy đợ râu liêm chr’nắp.
azi hát đợ pr’hát Chèo cắh cậ pr’hát Ca trù, hát văn zêng pay tơợ văn ty. Hân đhơ cơnh đêếc, p’têết pazưm lâng n’jưl bêl ahay âng zâp apêê a’bhướp a’dích đợc đoọng, đoọng apêê t’pêếh n’jưl lâng a’ngoọn tơ zêng. Xa’nưl tơ t’pêếh xưl liêm pr’hay bhlâng, pazưm đh’rứah.
trúc tơ nắc mưy g’lúh tr’lưm đoọng bhrợ padưr mưy xa’nay t’ruíh tr’coọ xa’nưl VN vêy Bắc, Nam lâng zâp bộ môn zêng nặc tr’coọ xa’nưl ty VN.
Nắc đợ râu xay moon âng zâp apêê nghệ sĩ nhân dân Xuân Hoạch, Thanh Hoài lâng nghệ sĩ Đàm Quang Minh-3 apêê cóh c’bhúh Đông Kinh Cổ Nhạc bêl xay moon ooy râu liêm pr’hay âng zâp xa’nay bh’rợ tr’coọ xa’nưl ty chr’nắp âng apêê ơy t’bhlâng bhrợ padưr. Apêê nắc xoọc xay truíh đợ xa’nay t’ruíh âng đợ tr’coọ xa’nưl ty chr’nắp đhị trung tâm giao lưu văn hoá ty chr’nắp Hà Nội, 50 Đào Duy Từ, mưy đhị bấc ngai năl bhrợ padưr liêm chr’nắp c’léh bh’rợ ráp Lạc Việt cr’chăl đâu lấh 100 c’moo, lâng đợ cơnh hát bhrợ liêm pr’hay. Zâp ngai chrooi pa’xoọng mưy xa’nay t’ruíh tr’coọ xa’nưl lalay âng đay, bhrợ padưr ta’la tranh liêm chr’nắp ooy tr’coọ xa’nưl VN, tơợ hát Chèo, hát văn, hát Xẩm tước Ca Trù,đờn ca tài tử, cải lương… nhạc sỹ Vũ Nhật Tân, đạo diễn zâp xa’nay bh’rợ âng nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc đoọng năl, hadang nhạc sĩ ưu tú Thanh Bình âng đơơng xơợng ca trù hát khuôn, nghệ sỹ Công Hưng n’jứah nặc mưy manứih t’pêếh n’jưl mưy têy, bơơn bấc ngai năl lâng râu nghệ thnuật hát văn nắc nghệ sỹ Nhân dân Xuân Hoạch liêm choom bêl chi’ớh n’jưl đáy lâng hát xẩm:
Ahêê năl đàn bầu xoọc đâu hadang cắh vêy phóng thanh nắc cắh choom xơợng râu rị. hân đhơ cơnh đêếc, đàn bầu âng t’coóh Xuân Hoạch bhrợ nắc lâng cram, a’ngoọn lâng tơ nắc lâng phòng bhứah zâp 100 ta’mooi ắt nắc choom xơợng liêm gít. Acu k’noọ g’lúh tr’nơợp xang k’zệt c’moo apêê xoợng bơơn lêy xơợng đh’riêng pr’hát bhlâng, xơợng trực tiếp đợ xa’nưl n’jưl, cha’gâr bhlâng…. Đhị không gian zăng têêm ngăn, cắh vêy c’chăl âng manứih chi’ớh lâng manứih lêy xơợng. zâp ngai nắc k’rong pazưm đhị mưy cơnh tang đình, a’lợ vel bêl ahay.
Đoọng bhrịơ choom bhiệc nâu, bấc c’moo l’lăm ahay, nghệ sỹ nhân dân Xuân Hoạch nắc tơợp bhrợ padưr a’ngoọn tơ đoọng ha đợ n’jưl đáy, đàn bầu, đàn nhị. Nâu đoo cung nắc g’lúh nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc tơợp chấc lêy pachoom bhiệc t’pêếh, hát lâng acoon c’lâng lướt chô cớ lâng pr’hát xa’nưl tymưy cơnh liêm crêê bhlâng, cơnh zâp tr’coọ xa’nưl ahay ơy bhrợ têng. Cung nặc đợ xa’nay t’ruíh ty chr’nắp, hân đhơ cóh vel đông bơơn bấc ngai năl đhị 50 Đào Duy Từ cắh cậ bêl chi’ớh ting cơnh k’đươi moon đợ đhị không gian văn hoá cơnh Heritage Space, Manzi cắh cậ trung tâm văn hoá Pháp, c’bhúh Đông Kinh Cổ Nhạc taluôn âng đơơng đoọng ha pêê xơợng pr’hay chr’nắp bhlâng. Vêy bêl nắc xa’nưl a’luốt, cơnh triển lãm tranh Tố nữ dân ca đoọng bhrợ p’cắh đợ pr’hát ty chr’nắp âng chèo, cung đhị tr’coọ xa’nưl ca trù, hát xẩm, zâp nghệ sĩ-nghệ nhân cóh vel nắc bhrợ padưr tr’coọ xa’nưl tơợ đợ vần thơ lục bát… t’coóh Nguyễn Xuân Thành, mưy khán giả đhị Hà Nội moon:
Đenh ặ vêy bơơn xơợng cớ đợ xa’nay t’ruíh cơnh đâu, hay k’noọ xoọc bêl dzợ p’niên nắc xơợng hát xẩm, hát chèo. Ooy đâu nắc zêng đợ nghệ sỹ bhriêl ta’bách, nắc đợ râu ma bhưi chr’nắp âng zâp nghệ sỹ pachoom đoọng ha lang t’tưn.
Nhóm Đông Kinh Cổ nhạc xoọc bhrợ padưr đông cram truyền thống đhị vel Láng-Hà Nội, vêy pr’đợc nắc Đông cram, xa’nưl Việt, hát đh’riêng tơ, bhrợ đhị đâu váih trung tâm văn hoá tr’coọ xa’nưl thuần Việt, bh’rợ ta bhrợ têng taluôn. C’bhúh nâu xoọc pa’xoọng 2, 3 apêê p’niên ooy zâp xa’nay bh’rợ chi’ớh. hân đhơ cơnh đêếc, ting cơnh nhạc sĩ Vũ Nhật Tân nắc cung cắh vêy bấc apêê p’niên. Râu k’rang moon lấh mơ nắc zâp trường pachoom tr’coọ xa’nưl cung cơnh zâp c’bhúh nghệ thuật xoọc đâu nắc lêy g’nưm bấc ooy zâp pr’đươi tr’coọ xa’nưl điện tử, bhrợ bil râu liêm chr’nắp bêl chi’ớh. hadợ ooy đâu, râu zr’nắh âng nhóm Đông kinh Cổ nhạc nắc zâp apêê nghệ sỹ p’niên lêy pấh pachoom đh’rứah lâng zâp nghệ nhân, lêy hát ta’pưn, n’jưl bhrợ lâng đhr’năng bh’rợ âng đay:
Bêl apêê ađhi glúh chi’ớh ooy sân khấu 50 Đào Duy Từ nắc sân khấu cắh đươi phóng thanh nắc đươi n’jưl a’ngoọn tơ lâng hát bhlâng, nắc apêê ađhi lưm k’đhạp. tu cơnh đâu, bêl lướt chi’ớh bhlâng, hát bhlâng nắc lêy apêê dzợ bấc râu cắh liêm choom, tơợ bhiệc hát lâng dzoọng chi’ớh. râu 2 nắc chi’ớh n’jưl cung cắh lấh choom, moon zr’nưm cắh ơy liêm crêê cơnh k’đươi moon tơợ ahay a’hươn âng apêê t’coóh t’ha hát chi’ớh.
C’lâng bh’rợ chấc lêy râu ma bhưi chr’nắp âng acoon cóh cung nặc bhiệc chấc lêy cớ c’la đay. Truyền thống tr’coọ xa’nưl nắc mưy c’lâng ch’ngai đenh, bơơn bhrợ paliêm tơợ nghệ thuật lâng cr’noọ bh’rợ âng manứih nghệ sĩ, đoọng zâp râu chr’nắp liêm cổ truyền bơơn zư đợc lâng zư lêy crêê c’moo c’xêê. Zư lêy đợ râu liêm chr’nắp ooy tr’coọ xa’nưl âng a’conh a’bhướp đợc đoọng cung cơnh bhiệc hát bhlâng, lêy zư nhâm mâng. C’lâng bh’rợ nâu taluôn t’mêê hadang zâp ngai năl cơnh xơợng tơợ da’dưl đay./.
Những người làm sống lại hồn âm nhạc cổ truyền
Một ấn tượng khó quên đối với công chúng yêu nhạc trong năm qua là được thưởng thức các chương trình âm nhạc cổ truyền đúng mực nhất do các nghệ sĩ-nghệ nhân lão làng trong nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc biểu diễn. Những âm thanh từ tre, trúc, từ tiếng tơ một thuở cùng với lối hát trực tiếp không qua hỗ trợ của hệ thống âm thanh điện tử đã làm nên thương hiệu cho âm nhạc cổ truyền thông qua các chương trình như "Chuyện nhạc phố cổ", "Tiếng trúc tiếng tơ", "Tố nữ dân ca" ... diễn ra liên tục trong năm 2015. Hành trình ấy của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc là một sự nỗ lực lớn của các nghệ sĩ trong việc tìm lại hồn âm nhạc dân tộc.
Chỉ hoài niệm lại tiếng tơ, chỉ hoài niệm dây tơ chứ có ai biết được mặt mũi dây tơ như thế nào. Bây giờ lại làm được dây tơ này là một điều tôi mừng nhất. Sau này chỉ mong nó sẽ tỏa ra nữa để ta cố gắng giữ gìn bản sắc.
Chúng tôi hát những làn điệu Chèo hay làn điệu Ca trù, hát Văn đều lấy từ văn cổ. Nhưng kết hợp với cây đàn ngày xưa các cụ dùng tiếng tơ người ta se lại để người ta đánh đàn toàn bằng dây tơ hết. Tiếng tơ vào dây tơ rất hay, rất đằm thắm, quyện lại với nhau.
Trúc tơ vẫn là một cuộc gặp gỡ để xây dựng một câu chuyện âm nhạc Việt Nam có Bắc, có
Đây là chia sẻ của các Nghệ sĩ nhân dân Xuân Hoạch, Thanh Hoài và nghệ sĩ Đàm Quang Minh - ba thành viên của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc khi nói về sự độc đáo của các chương trình âm nhạc cổ truyền mà họ đã dày công gây dựng. Họ đang kể câu chuyện của những dòng nhạc cổ tại Trung tâm giao lưu văn hóa phố cổ Hà Nội, 50 Đào Duy Từ- một không gian quen thuộc tái hiện gần như nguyên bản hình ảnh rạp Lạc Việt cách nay hơn 100 năm, với những lối hát, lối đàn cổ truyền. Mỗi người góp một câu chuyện âm nhạc của riêng mình, tạo nên bức tranh toàn cảnh về cổ nhạc Việt Nam, từ hát Chèo, hát Văn, hát Xẩm cho đến Ca trù, Đờn ca tài tử, Cải lương... Nhạc sĩ Vũ Nhật Tân, đạo diễn các chương trình của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc cho biết: Nếu nghệ sĩ ưu tú Thanh Bình mang đến dòng Ca trù đàn hát khuôn, nghệ sĩ Công Hưng vừa là một tay đàn, thành danh với loại hình nghệ thuật hát Văn thì nghệ sĩ nhân dân Xuân Hoạch lại thành công khi tung hoành với chiếc đàn đáy và hát Xẩm:
Chúng ta biết đàn bầu hiện nay nếu không có phóng thanh thì không nghe thấy gì. Nhưng đàn bầu do cụ Xuân Hoạch dựng lại là đàn bằng tre, dây bằng tơ thì với khán phòng 100 khách là nghe được đầy đủ. Tôi nghĩ lần đầu tiên sau hàng chục năm khán giả được thưởng thức tiếng hát thật, nghe trực tiếp, được nghe tiếng đàn thật, tiếng trống thật... Không gian ấy khá ấm cúng, không có khoảng cách giữa người diễn và khán giả. Tất cả quây quần trong một không gian giống như sân đình, chiếu làng ngày xưa vậy.
Để làm được điều đó, suốt nhiều năm trước, Nghệ sĩ nhân dân Xuân Hoạch đã bắt tay khôi phục dây tơ cho những cây đàn đáy, đàn bầu, đàn nhị. Đây cũng là lúc nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc bắt đầu tìm lại được cách đàn, cách hát và con đường trở về với âm nhạc cổ truyền một cách đúng mực nhất, như các cụ ngày xưa đã từng làm. Vẫn là những chương trình nhạc cổ, dù ở địa điểm quen thuộc 50 Đào Duy Từ hay khi biểu diễn theo yêu cầu tại những không gian văn hóa như Heritage space, Manzi hay Trung tâm Văn hóa Pháp, nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc luôn đem đến cho khán thính giả nhiều góc tiếp cận khác nhau. Lúc thì lấy tứ là tiếng trúc tiếng tơ, lúc lại từ ý tưởng một triển lãm tranh "Tố nữ dân ca" để thể hiện những làn điệu chèo cổ; Vẫn trên nền làn điệu Ca trù, hát Xẩm, các nghệ sĩ- nghệ nhân lão làng lại thổi hồn âm nhạc từ những vần thơ lục bát... Ông Nguyễn Xuân Thành, một khán giả tại Hà Nội nói:
Lâu lắm tôi mới được nghe những chương trình mà mình thấy rạo rực từ đầu đến cuối, nhớ lại những lúc còn nhỏ mình đi nghe xẩm, xem hát chèo. Ở đây toàn là những nghệ sĩ, nghệ nhân tài năng, là những tinh túy mà các nghệ sĩ đã truyền lại cho người xem.
Nhóm Đông Kinh cổ nhạc đang dựng thêm nhà tre truyền thống tại làng Láng (Hà Nội), có tên gọi là "Nhà tre, nhạc Việt, hát tiếng tơ", biến nơi đây thành trung tâm văn hóa âm nhạc thuần Việt, hoạt động thường xuyên. Nhóm cũng đang bổ sung dần một số gương mặt trẻ thông qua các chương trình biểu diễn. Tuy nhiên theo nhạc sĩ Vũ Nhật Tân thì con số ấy không nhiều. Điều đáng tiếc là hầu hết các trường đào tạo âm nhạc cũng như các đoàn nghệ thuật hiện nay lại phụ thuộc quá nhiều vào các thiết bị âm thanh điện tử, làm mất đi tính chân thật khi biểu diễn. Trong khi đó, thử thách của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc là các nghệ sĩ trẻ phải tham gia luyện tập cùng các nghệ nhân, phải theo lối hát, lối đàn bằng chính khả năng của mình:
Khi các em ra diễn ở sân khấu 50 Đào Duy Từ là sân khấu không dùng phóng thanh mà dùng đàn dây tơ và hát thật thì các em lúng túng. Bởi vì khi ra nơi đàn thật, hát thật thì lộ ra nhược điểm rất lớn là hát giọng quá yếu và không đủ khả năng truyền cảm thật sự từ giọng hát của chính mình đến khán giả. Thứ hai là tay đàn non, không đủ chắc và nói chung là không đáp ứng được yêu cầu từ ngàn xưa của các cụ từ ngày xưa là đàn thật và hát thật.
Hành trình tìm lại hồn dân tộc cũng là cách tìm lại chính mình. Truyền thống âm nhạc là một chặng đường dài, được bồi đắp từ nghệ thuật và cái tâm của người nghệ sĩ, để các giá trị cổ truyền được lưu giữ và bảo tồn cùng năm tháng. Giữ những điều tinh tế trong âm nhạc mà cha ông truyền lại cũng đồng nghĩa với việc hát thật, đàn thật và hạn chế sự ảnh hưởng của tâm lý ăn sẵn, na ná nhau, không bản sắc. Hành trình ấy luôn luôn mới nếu mỗi người biết lắng nghe từ trái tim mình./.
Viết bình luận