T’ngay 12/11, Quốc hội xay prá cóh hội trường n’đắh muy bơr cr’liêng xa nay dzợ bấc cơnh boóp p’rá âng Dự thảo Luật zước pay k’rong boóp p’rá âng đha nuôr. Ting xay moon âng muy bơr đại biểu Quốc hội lâng chuyên gia pháp lý, nâu đoo nắc Dự thảo Luật chr’nắp cóh bh’rợ bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông đha nuôr bhrợ c’la xoọc đâu công nắc bhrợ crêê cơnh cr’liêng xa nay n’đắh xơợng bhrợ quyền acoon ma nứih bơơn quy định cóh Hiến pháp 2013, tu cơnh đêếc choom quy định ghít đợ râu xa nay choom zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr công cơnh quy trình, bh’rợ tr’nêng xơợng bhrợ zước k’rong pay boóp p’rá đha nuôr. 

Chroi đoọng ooy Dự thảo Luật zước k’rong pay boóp p’rá đha nuôr, bấc ngai moon, c’lâng pr’chắp chắp đha nuôr, xơợng đha nuôr choom bơơn k’đhơợng xay cóh prang cr’chăl bhrợ pa dưr luật n’nâu. Bấc râu bơơn xay moon zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr nắc choom đợ râu bh’rợ xa nay ga mắc chr’nắp crêê tước đha nuôr prang k’tiếc, ha dợ apêê bh’rợ xa nay cr’đơơng nắc âng vel đong, nắc choom pay đoọng ha chính quyến vel đong quyết định. Apêê đại biểu công k’đươi quy định ghít lấh đợ bh’rợ xa nay choom zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr, pa đhang moon đợ râu crêê tước pr’ặt tr’mông đha nuôr, bh’rợ xa nay chr’nắp âng k’tiêc sk’ruung, apêê chế định pháp luật chr;nắp, dự án kinh tế xã hội crêê tước yêm têêm k’tiếc k’ruung; Bấc râu liêm crêê lâng Hiến pháp n’đhang nắc crêê trực tiếp tước râu liêm crêê âng đha nuôr lâng choom ặt đhị bh’rợ chr’nắp ga mắc. lấh đhị đêếc, công choom quy định ghít cơ quan n’đoo nắc bhrợ c’la vêy quyền xay moon zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr. Đại biểu Phạm Tất Thắng, c’bhúh Vĩnh Long đoọng năl:

Nâu đoo công nắc luật bơơn đha nuôr k’rang tước lâng tước nâu câi bh’rợ xrắ pa glúh luật nắc chr’nắp. Acu mr’cơnh loom lâng apêê cơ quan k’dâng đớc đơơng t’moọt cóh dự thảo vêy quyền k’đươi moon zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr, nắc đoo đợ cơ quan p’têệt lâng quyền pa cắh mặt đoọng ha đha nuôr, quyền bhrợ Luật cơnh đêếc nắc z’zăng liêm choom.

Ting muy bơr đại biểu, bh’rợ xay moon ghít liêm đợ bh’rợ n’đoo nắc zước pay boóp p’rá âng đha nuôr nắc cr’đơơng ting ooy cr’noọ âng la lau, ooy pr’đơợ đhị ting cr’chăl. Tu cơnh đêếc,  moon Luật nắc muy choom quy định khái quát, đơơng âng cr’đhơơng xa nay đợ bh’rợ xa nay choom zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr cắh cậ quy định apêê c’bhúh bh’rợ liêm ghít. N’đắh bh’nơơn zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr, vêy boóp p’rá xay moon, cr’liêng xa nay zước pay k’rong boóp p’rá âng đha nuôr bơơn lấh muy pâng đợ phiếu liêm crêê t’ơơi moon nắc vêy xay trúih đoọng xơợng đươi. T’coóh Ngguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hội luật gia Việt Nam- ma nứih ặt đhị Ban xrắ bhrợ moon:

Tơợ ahay ahêê lướt bầu cử bơơn tỷ lệ pa bhlâng dal,  cơnh đêếc đợ râu crêê tước pr’ặt tr’mông âng đha nuôr xay moon đoỌng zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr nắc đha nuôr cậ cắh choom lướt đoọng ting pấh k’rong boóp p’rá nắc công cắh pr’hay. Tu cơnh đêếc ting acu, c’lâng xay bhrợ nắc âi lấh 2/3 đợ đha nuôr ting pấh đoọng phiếu nắc g’lúh zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr n’nắc, nắc u liêm crêê lâng bh’nơơn lấh muy pâng đợ đha nuôr ting pấh liêm crêê nắc bh’nơơn zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr.

Xơợng bhrợ zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr nắc choom năl nắc xơợng bhrợ bh’rợ dân chủ trực tiếp lâng bh’rợ n’nâu vêy bấc pr’đơợ liêm lấh t’piing lâng dân chủ pa cắh mặt. nâu đoo công nắc cr’liêng liêm glặp pr’lướt dân chủ hoá âng thời đại, cóh cr’chăl k’tiếc k’ruung hêê moọt ặt bhrợ za zum zấp prang lâng đhộ bhứah. Bh’nơơn zước k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr nắc pa cắh pr’chắp, loom luônh, cr’noọ cr’niêng âng bấc ngai đha nuôr, nắc râu pa cắh quyền dân chủ liêm zấp âng đha nuôr. N’đhơ cơnh đêếc, bh’rợ đoọng phiểu zước k’rong pay boóp p’rá cắh vêy cơnh đoọng phiểu bầu cử cắh cậ cơnh đại biểu Quốc hội cha đị chr’đị ha lỵ lêy văn kiện Luật lâng công cắh mr’cơnh lâng bh’rợ pay boóp p’rá âng đha nuôr. Đại biểu Trần Ngọc Vinh, đoàn Hải phòng xay moon:

  Zấp đoo bh;rợ nắc choom vêy quy định liêm ta níh, đợ râu hâu bơơn zước k’rong pay boóp p’rá lâng đợ bh’rợ n’đoo cóh xoọc đâu âng Việt Nam cắh bơơn zước k’rong pay boóp p’rá âng Đha nuôr la lay lâng bh’rợ pay boóp p’rá âng đha nuôr. Zước  k’rong pay boóp p’rá âng đha nuôr nắc choom bhrợ cóh prang k’tiêc k’ruung, ha dợ pay boóp p’rá nắc muy bhrợ cóh muy zr’lụ, muy vel đong. Nắc choom năl ghít pay boóp p’rá nắc ặt đhị bh’rợ k’tứi, ha dợ zước k’rong pay boóp p’rá nắc cr’đơơng prang k’tiếc k’ruung.

Bấc ngai moon, nâu đoo nắc Dự án Luật chr’nắp lâng k’đháp, tu cơnh đêếc choom quy định liêm ghít, ta níh, k’đhơợng nhâm quyền dân chủ âng đha nuôr./.

Để người dân trực tiếp tham gia những vấn đề quan trọng của đất nước

Ngày 12/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của Dự thảo Luật trưng cầu ý dân. Theo ý kiến của một số đại biểu quốc hội và chuyên gia pháp lý, đây là Dự thảo Luật quan trọng trong tiến trình thực hiện đời sống dân chủ hiện nay cũng như là cụ thể hóa nội dung về thực hiện quyền con người được quy định trong Hiến pháp 2013, vì vậy cần quy định rõ những vấn đề nào cần trưng cầu ý dân cũng như quy trình, thủ tục thực hiện trưng cầu ý dân. 

Góp ý Dự thảo luật trưng cầu ý dân, nhiều ý kiến cho rằng, quan điểm trọng dân, tin dân phải được quán triệt xuyên suốt trong quá trình xây dựng luật này. Những vấn đề đưa ra trưng cầu ý dân phải là những vấn đề lớn liên quan đến quốc dân đồng bào, còn những vấn đề mang tính chất địa phương nên giao cho chính quyền địa phương quyết định. Các đại biểu cũng đề nghị quy định cụ thể hơn những trường hợp cần trưng cầu ý dân, ví dụ những vấn đề liên quan đến dân sinh, vấn đề quan trọng của đất nước, các chế định pháp luật quan trọng, dự án kinh tế, xã hội ảnh hưởng đến an ninh quốc gia; những vấn đề phù hợp với Hiến pháp nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của nhân dân và nên ở tầm vĩ mô. Bên cạnh đó, cũng cần quy định rõ cơ quan nào là chủ thể có quyền đề nghị trưng cầu ý dân. Đại biểu Phạm Tất Thắng, đoàn Vĩnh Long cho biết: “Đây cũng là luật được cử tri quan tâm và đến thời điểm này việc ban hành luật là cần thiết. Tôi tán thành với các cơ quan dự kiến đưa vào trong dự thảo có quyền đề nghị trưng cầu ý dân, đó là những cơ quan gắn với quyền đại diện cho người dân, quyền làm luật như vậy là khá phù hợp”.

Theo một số đại biểu, việc xác định cụ thể những vấn đề nào đưa ra trưng cầu ý dân phụ thuộc vào yêu cầu thực tế, vào điều kiện, hoàn cảnh tại từng thời điểm. Do đó, cho rằng Luật chỉ nên quy định khái quát, mang tính nguyên tắc những vấn đề có thể được đưa ra trưng cầu ý dân hoặc quy định các nhóm vấn đề cụ thể. Về kết quả trưng cầu ý dân, có ý kiến đề nghị, nội dung trưng cầu ý dân được quá nửa số phiếu hợp lệ tán thành sẽ được công bố để thi hành. Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam - thành viên Ban soạn thảo cho rằng: “Lâu nay chúng ta đi bầu cử đạt tỉ lệ rất cao, chẳng lẽ những vấn đề quốc kế dân sinh đưa ra để trưng cầu ý dân mà dân lại không được đi để tham gia trưng cầu thì cũng không hay. Cho nên theo tôi hướng xử lý là cứ quá 2/3 số cử tri tham gia bỏ phiếu thì cuộc trưng cầu ý dân đó hợp lệ và kết quả quá nửa số cử tri tham gia hợp lệ thì là kết quả trưng cầu ý dân”.

Thực hiện trưng cầu dân ý tức là thực hiện hình thức dân chủ trực tiếp và hình thức này có nhiều ưu thế hơn so với dân chủ đại diện. Đây cũng là nội dung phù hợp xu thế dân chủ hóa của thời đại, trong quá trình nước ta hội nhập toàn diện và rộng rãi. Kết quả trưng cầu ý dân chính là thể hiện ý chí, nguyện vọng của đa số nhân dân, là sự thể hiện quyền dân chủ tuyệt đối của nhân dân. Thế nhưng, việc bỏ phiếu trưng cầu không giống như bỏ phiếu bầu cử hay như đại biểu Quốc hội bấm nút thông qua văn kiện luật và cũng không giống với việc lấy ý kiến nhân dân. Đại biểu Trần Ngọc Vinh, đoàn Hải Phòng nêu ý kiến:“Mỗi một khâu phải có quy định trình tự, những điều nào được trưng cầu và điều nào trong hiện tại của Việt Nam không được trưng cầu Trưng cầu ý dân khác với lấy ý kiến nhân dân. Trưng cầu ý dân phải là phạm vi trên toàn quốc còn lấy ý kiến chứ còn lấy ý kiến chỉ là ở một khu vực, địa phương. Phải phân biệt rạch ròi lấy ý kiến chỉ phạm vi hẹp còn trưng cầu là ảnh hưởng quốc gia, toàn quốc”.

Nhiều ý kiến khác cho rằng, đây là Dự án Luật quan trọng và khó nên cần được quy định chặt chẽ, thận trọng, đảm bảo quyền dân chủ của nhân dân./.